Ο τραπεζίτης των υψηλών επιτοκίων

H μεγαλύτερη πρόκληση που θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο Bernanke (δεξιά), ο οποίος διαδέχεται τον Γκρίνσπαν (αριστερά) στην ηγεσία της FED, είναι η συγκράτηση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ που τείνει να ξεφύγει από κάθε έλεγχο

Μόλις 13 άνδρες βρέθηκαν στο τιμόνι της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ (FED), από
το 1913 που δημιουργήθηκε μέχρι σήμερα, με τελευταίο τον Άλαν Γκρίνσπαν. Τον
προσεχή Ιανουάριο, η 18ετής θητεία του προέδρου της FED φτάνει στο τέλος της
και ένα από τα σπουδαιότερα κεφάλαια στην αμερικανική πολιτική και οικονομική
ιστορία κλείνει.

Με απόφαση του Τζορτζ Μπους, ο 14ος πρόεδρος της FED θα είναι ο σημερινός
πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του προέδρου των ΗΠΑ, Ben
Bernanke, ο οποίος καταλαμβάνει μια από τις πιο σημαντικές θέσεις στο
παγκόσμιο στερέωμα. Πολλοί λένε – και όχι άδικα – ότι ο επικεφαλής της
Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ είναι ο δεύτερος ισχυρότερος άνθρωπος στη χώρα μετά
τον Αμερικανό πρόεδρο, καθώς οι αποφάσεις του όχι μόνο καθορίζουν τη
νομισματική πολιτική του δολαρίου αλλά και επηρεάζουν τις οικονομίες σε όλο
τον κόσμο.

H πολιτική του

H μεγαλύτερη πρόκληση που θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο Bernanke είναι η
συγκράτηση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ, που τείνει να ξεφύγει από κάθε έλεγχο
λόγω της εκρηκτικής ανόδου των τιμών του πετρελαίου τους τελευταίους μήνες.
Τον προηγούμενο χρόνο ο Γκρίνσπαν ακολούθησε πολιτική σταδιακής αύξησης των
επιτοκίων (κατά 0,25 κάθε φορά, οδηγώντας τα επιτόκια από το 1% τον Ιούλιο του
2004 στο 3,75% σήμερα) για να ελέγξει την άνοδο των τιμών. Ο Bernanke
αναμένεται να ακολουθήσει την ίδια πολιτική, τουλάχιστον κατά τους πρώτους
μήνες της θητείας του. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι, σύμφωνα με τους «New
York Times», εκτιμούν ότι τα αμερικανικά επιτόκια θα έχουν αυξηθεί στο 4,5%
μέχρι τον προσεχή Απρίλιο, από 3,75% που είναι σήμερα, ενώ και ο ίδιος ο
Bernanke στις πρώτες του δηλώσεις επεσήμανε ότι προτεραιότητά του είναι να
ακολουθήσει την πολιτική Γκρίνσπαν.

Στα πρότυπα της EKT

Ο νέος επικεφαλής της FED δηλώνει υπέρμαχος της διαφάνειας και θεωρείται –
όπως και ο προκάτοχός του – θιασώτης του ελέγχου των τιμών. Σε όλη τη διάρκεια
της καριέρας του, ως οικονομολόγος αλλά και ως σύμβουλος του προέδρου, έδειχνε
ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συγκράτηση του πληθωρισμού. Όμως, σε αντίθεση με
τον Γκρίνσπαν, ο Bernanke θέλει να θέσει συγκεκριμένη τιμή-στόχο για τον
πληθωρισμό κατά τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (που θέτει ως
στόχο το 2%).

Αυτό σημαίνει ότι θα ακολουθήσει αυστηρή νομισματική πολιτική και πιθανότατα
θα προχωρήσει σε μεγαλύτερες αυξήσεις των επιτοκίων στο δεύτερο μισό του 2006.
Κάτι τέτοιο, πάντως, θα έβαζε φρένο στον ρυθμό ανάπτυξης της αμερικανικής
οικονομίας, γεγονός που θα προκαλούσε τριγμούς και στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της Ευρώπης κατευθύνεται προς τις ΗΠΑ και
υποχώρηση του αμερικανικού ρυθμού ανάπτυξης θα οδηγούσε σε μείωση της ζήτησης
για ευρωπαϊκά προϊόντα.

Τη χρυσή τομή

Σε κάθε περίπτωση – όπως εκτιμούν οι αναλυτές – ο νέος πρόεδρος της FED θα
έρθει αντιμέτωπος με το μεγάλο πρόβλημα των ελλειμμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών
συναλλαγών και με την πολιτική για το δολάριο. Πάντως, η πολιτική αύξησης των
επιτοκίων αντιστρατεύεται την πολιτική φθηνού δολαρίου που ακολουθούν εδώ και
αρκετόν καιρό οι ΗΠΑ, λόγω του τεράστιου ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών
συναλλαγών της χώρας. Ωστόσο, πολλά θα εξαρτηθούν και από την πολιτική
επιτοκίων που θα ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Σημειώνεται ότι η
EKT αναμένεται να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2006, γεγονός που
ευνοεί τις αυξήσεις επιτοκίων και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Bernanke
θα πρέπει να βρει τη χρυσή τομή ανάμεσα στην αύξηση των επιτοκίων και στα
χρηματιστήρια. Τα υψηλά επιτόκια αποτελούν απειλή για τα χρηματιστήρια και δεν
αποκλείεται να δημιουργήσουν τριγμούς στη Γουώλ Στρητ.

Οικονομολόγοι και αναλυτές έχουν εκφράσει στο παρελθόν την άποψη ότι όσο
επιτυχημένη κι αν είναι η θητεία του Γκρίνσπαν, ο νέος πρόεδρος της FED δεν
πρόκειται να μείνει για πολύ στη σκιά του προκατόχου του. Όπως αναφέρει ο
«Economist», αν εξαιρέσουμε τον William Miller, του οποίου η σύντομη θητεία
(1978-1979) έμεινε στην ιστορία κυρίως για τις προσπάθειές του να…
απαγορεύσει το κάπνισμα στην αίθουσα του Διοικητικού Συμβουλίου της Τράπεζας,
όλοι οι πρόεδροι της FED έβαλαν τη σφραγίδα τους στην αμερικανική οικονομική
πολιτική.

Ο Ben Bernanke, ο 14ος πρόεδρος της FED, που τον Φεβρουάριο του 2006
διαδέχεται τον κ. Γκρίνσπαν, αναμένεται να αφήσει και αυτός το στίγμα του με
την πολιτική που θα ακολουθήσει. Άλλωστε και ο κ. Γκρίνσπαν είχε διαδεχθεί
έναν θρύλο, τον 12ο πρόεδρο της FED, Paul Volcker, ο οποίος κατά τη διάρκεια
της οκταετούς θητείας του οδήγησε τα επιτόκια στα υψηλότερα επίπεδα από το
1860 στην προσπάθειά του να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό.

Ποιος είναι

Ο Bernanke είναι οικονομολόγος με ειδίκευση σε νομισματικές υποθέσεις, πρώην
επικεφαλής παραρτήματος της FED και νυν πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών
Εμπειρογνωμόνων του προέδρου Μπους. Από την αρχή συγκέντρωνε τις περισσότερες
πιθανότητες να πάρει το χρίσμα, καθώς εθεωρείτο ο πιο έμπειρος οικονομολόγος
με τα περισσότερα προσόντα από όλους τους υπόλοιπους υποψηφίους. Ο 51 ετών
Bernanke αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ το 1975 και το 1979 πήρε
το διδακτορικό του από το MIT. Θήτευσε ως μέλος του Συμβουλίου Διοικητών της
Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ για σχεδόν τρία χρόνια, προτού «μετακομίσει» στον
Λευκό Οίκο, όπου δεν άργησε να βρεθεί στο επίκεντρο της προσοχής οικονομολόγων
και της Γουώλ Στρητ, καθώς οι περισσότεροι συμφωνούσαν ότι ήταν ο πιθανότερος
διάδοχος του Γκρίνσπαν.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ