Kι όμως, οι πόλεμοι λιγόστεψαν!

Ως ένα «σπάνιο μήνυμα ελπίδας» περιέγραψε ο αρχιεπίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου
την έρευνα καναδικού Πανεπιστημίου με τίτλο «Πόλεμος και Ειρήνη τον 21ο
αιώνα». Από το 1992 μέχρι σήμερα, διαπίστωσαν οι ερευνητές, τόσο οι ένοπλες
συγκρούσεις όσο και τα θύματα αυτών σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν λιγοστέψει
αισθητά.

Τρία χρόνια συνέλεγαν και συνέκριναν στοιχεία οι ερευνητές του Κέντρου
Ανθρώπινης Ασφάλειας του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας, στο Βανκούβερ
του Καναδά. Επικεφαλής τους είναι ο Άντριου Μαρκ, πρώην διευθυντής στρατηγικού
σχεδιασμού του ΟΗΕ, και στόχος τους να καλύψουν το κενό των στατιστικών
στοιχείων. Τα συμπεράσματά τους έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την καθεστηκυία
άποψη που θέλει τους πολέμους να είναι στις ημέρες μας περισσότεροι, και
φονικότεροι. Ίσως γιατί, όπως εξηγεί ο Μαρκ, «τα MME καλύπτουν ενδελεχώς τα
αιματηρά γεγονότα αλλά αφήνουν για τις “πίσω σελίδες” τους πολέμους που
τελειώνουν».

Σύμφωνα λοιπόν με την έκθεση «Πόλεμος και Ειρήνη τον 21ο αιώνα», από το 1992
μέχρι σήμερα ο αριθμός των ενόπλων συγκρούσεων μειώθηκε κατά 40%. Την ίδια
περίοδο, και σε πείσμα των όσων διαδραματίστηκαν στη Βοσνία ή τη Ρουάντα, ο
αριθμός των γενοκτονιών μειώθηκε κατά 80%. Από το 1988 μέχρι σήμερα, έληξαν
περίπου 100 διαμάχες. Τα τελευταία έξι χρόνια, ο αριθμός των προσφύγων
μειώθηκε κατά 30%. Από την πτωτική τάση δεν ξεφεύγουν ούτε τα πραξικοπήματα:
από 25 που σημειώθηκαν το 1963, επιχειρήθηκαν μόλις 10 το 2004 – και όλα
απέτυχαν. H πιο σημαντική όμως μείωση αφορά πιθανότατα τον αριθμό των θυμάτων:
το 1950 ένας πόλεμος στοίχιζε κατά μέσον όρο τη ζωή 38.000 ανθρώπων, έναντι
600 το 2002. Από αυτούς, μόνο ένας στους δέκα χάνει τη ζωή του στο πεδίο της
μάχης. Οι υπόλοιποι πεθαίνουν από ασθένειες, υποσιτισμό και άλλες
«παρενέργειες» του πολέμου.

Περισσότερο «πολεμοχαρείς», Βρετανοί και Γάλλοι

H ΤΑΣΗ που διαπίστωσαν οι Καναδοί ερευνητές ανατρέπει αυτήν που
επικράτησε από το 1946, μετά τη λήξη του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, έως το 1991:
κατά την περίοδο αυτή τριπλασιάστηκε ο αριθμός των ενόπλων συγκρούσεων στις
οποίες συμμετείχε τουλάχιστον ένα κράτος. Περισσότερο «πολεμοχαρείς»
αποδεικνύονται οι Βρετανοί, με 21 πολέμους στο ενεργητικό τους από το 1945.
Ακολουθούν η Γαλλία, με 19 πολέμους, οι ΗΠΑ με 16 πολέμους και η Ρωσία (ΕΣΣΔ)
με εννέα πολέμους. Με το τέλος των αποικιακών πολέμων και στη συνέχεια του
Ψυχρού Πολέμου, πολλές συγκρούσεις απλώς τερματίστηκαν. Οι ερευνητές όμως
αποδίδουν τη μείωση του αριθμού των πολέμων και σε έναν ακόμη παράγοντα: την
αφύπνιση της διεθνούς κοινότητας, και δη του ΟΗΕ. Όπως σημειώνει ο Γκάρετ
Έβανς, πρόεδρος της Ομάδας Διεθνών Κρίσεων (ICG), «τα τελευταία δεκαπέντε
χρόνια επιλύθηκαν διά της διπλωματικής οδού περισσότερες εμφύλιες διαμάχες από
όσες τους δύο προηγούμενους αιώνες!». Τίποτε από όλα αυτά, πάντως, δεν
νομιμοποιεί τον εφησυχασμό. Σε ολόκληρο τον κόσμο μαίνονται σήμερα 60 ένοπλες
συγκρούσεις, οι οποίες εξακολουθούν να στοιχίζουν ζωές. Τον ίδιο ματωμένο
δρόμο ακολουθεί και η τρομοκρατία: μπορεί ο αριθμός των τρομοκρατικών
ενεργειών να μειώθηκε από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα, τα τελευταία
τέσσερα χρόνια όμως έχουν σημειωθεί μερικές από τις φονικότερες επιθέσεις. Όσο
για την υποσαχάρια Αφρική, αυτή θα χρειαζόταν μια έκθεση από μόνη της: στις
ένοπλες συγκρούσεις εκεί εξακολουθούν να πεθαίνουν σήμερα περισσότεροι
άνθρωποι από ό,τι σε όλους τους υπόλοιπους πολέμους μαζί.

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη