Ο αρχηγός δεν μοιράζεται

Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν άγγιξε τους μεζέδες στο «Ζειδώρα» αλλά «έφαγε» τους πρωτοκλασάτους…

ΟΥΔΕΝ νεώτερον από το εσωκομματικό μέτωπο. H εβδομάδα που πέρασε ήταν
εξαιρετικά ήσυχη για το ΠΑΣΟΚ. Ούτε καβγάδες στο Πολιτικό Συμβούλιο, ούτε
χοντράδες σε δηλώσεις, ούτε συμπτώματα ανυπακοής, ούτε καν στελέχη στα
τηλεπαράθυρα.

Ήταν ο Γιώργος Παπανδρέου που έδωσε τον τόνο, στο τραπέζι με τους
δημοσιογράφους στο «Ζείδωρον». Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ δεν άγγιξε καθόλου τους
μεζέδες. Έφαγε όμως πρωτοκλασάτους και άλλους από την τηλεόραση, όταν
κατέστησε σαφές ότι η εμφάνιση στο γυαλί δεν είναι προαπαιτούμενο για
συμμετοχή σε μελλοντική κυβέρνησή του -το αντίθετο μάλλον.

H αλήθεια είναι πως οι επικοινωνιακές επιδόσεις των στελεχών του ΠΑΣΟΚ είναι
από τα ζητήματα που απασχολούν το περιβάλλον -πολιτικό, «φιλικό» και πιθανώς
οικογενειακό -του Παπανδρέου, εδώ και καιρό. Ο λόγος είναι απλός: η ιεράρχηση
των MME -ποιος καλείται δηλαδή στο στούντιο -δεν συμπίπτει με την ιεράρχηση
που υποδηλώνει η σύνθεση των νέων οργάνων του Κινήματος. Οι προσκλήσεις στα
τηλεπαράθυρα αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό τη διαστρωμάτωση του προπαπανδρεϊκού
ΠΑΣΟΚ. Εξ ου και ερεθίζουν τους ανθρώπους του νέου αρχηγού, αλλά και τον ίδιο.

ΛΕΝΕ πως ο καβγάς -όπως και το τανγκό -θέλει δύο. Και η αλήθεια είναι
πως η ελλοχεύουσα, αυτή τη στιγμή, εσωκομματική ένταση στο ΠΑΣΟΚ εκπορεύεται
από δύο πλευρές.

Από τη μία είναι οι πάσης φύσεως «πρωτοκλασάτοι», «κορυφαίοι» και πρώην
«υπουργάρες» -δηλαδή η κομματική νομενκλατούρα. Αυτοί διεκδικούν, όπως πάντα,
μερίδιο στην εξουσία. Θέλουν συμμετοχή στις αποφάσεις -ή, με λιγότερο αθώα
ορολογία, θέλουν να κηδεμονεύσουν πολιτικά τον αρχηγό.

Από την άλλη, είναι ο Παπανδρέου που παρά τα περί «συμμετοχικής δημοκρατίας»,
το νηφάλιο συζητητικό του στυλ και το σουηδικό του ταμπεραμέντο, δεν έχει
καμία διάθεση να μοιραστεί με κανέναν την αρχηγία. Σε αρκετές μάλιστα
περιπτώσεις -και σε όλες τις κρίσιμες αποφάσεις -ο Παπανδρέου λειτουργεί ώς
και με κρυψίνοια.

Όλα αυτά δημιουργούν μια διαλεκτική σύγκρουσης. H νομενκλατούρα δυσκολεύεται
να κρύψει την περιφρόνησή της για τους συνεργάτες του νέου αρχηγού. Δεν είναι
τυχαίο ότι η Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου αντιμετωπίστηκε ως «ορντέβρ» στο
Πολιτικό Συμβούλιο, εν απουσία του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ. Στον ίδιο τον Παπανδρέου
αποδίδεται, από πρόσωπα που τον γνωρίζουν καλά, δυσφορία για τις συμπεριφορές
στελεχών. «Είναι ενήμερος για όλα», λέει τέτοιο πρόσωπο, «και ο πρώτος που θα
περάσει τη γραμμή, θα την πληρώσει για όλους». H παρατήρηση υποκρύπτει μια
απειλή διαγραφών.

H ΑΛΗΘΕΙΑ είναι πως στην Ελλάδα το αρχηγικό προφίλ δεν ολοκληρώνεται
χωρίς διαγραφές. Ακόμη και ο Ανδρέας Παπανδρέου, ηγετική φιγούρα με μαζική
απήχηση, όχι μόνο δεν τις απέφυγε, αλλά τις αντιλαμβανόταν ως μέσο άσκησης
πολιτικής. Τουλάχιστον δύο ιστορικά στελέχη έχουν να λένε πώς, σε διάφορες
περιστάσεις, τον απέτρεψαν από το να διαγράψει τον Κώστα Σημίτη. Είναι μια
οφειλή που ο μετέπειτα πρωθυπουργός μάλλον δεν αναγνώρισε στους «σωτήρες» του.

Το ερώτημα είναι αν το σημερινό ΠΑΣΟΚ έχει την πολυτέλεια μιας αντιπαράθεσης
των κορυφαίων με τον αρχηγό. H απάντηση είναι, βέβαια, όχι. Μια τέτοια
σύγκρουση θα είχε χαρακτηριστικά εσωστρέφειας. H N.Δ. του 1997-2000 δεν
κέρδισε από τις διαγραφές των έξι -Σουφλιάς, Μάνος και Σία -ή από την αποτυχία
ενσωμάτωσης του Δημήτρη Αβραμόπουλου. Ωστόσο, εκ των υστέρων μπορεί να πει
κανείς ότι ο επώδυνος κύκλος της εσωκομματικής αντιπαράθεσης είχε
χαρακτηριστικά κάθαρσης για τη συντηρητική παράταξη. Ο Καραμανλής έγινε πιο
συνθετικός. Οι άλλοι εκλογικεύτηκαν. Δεν είναι τυχαίο ότι Σουφλιάς και
Αβραμόπουλος είναι σήμερα στην κυβέρνηση.

Συμπέρασμα: ο Γιώργος Παπανδρέου εξελέγη το 2004 απευθείας, χωρίς στήριξη των
πρωτοκλασάτων, την οποία, άλλωστε, δεν χρειαζόταν. Ο αρχηγός ούτε τώρα
αναζητεί συμμάχους στο κόμμα. Αυτό βάζει τους κορυφαίους ανάμεσα στην
παρόρμηση της αντιπαλότητας και στη λογική της υποταγής. Το δίλημμά τους είναι
άγονο. H αμφισβήτηση οδηγεί σε καρατόμηση. H υποταγή δεν συνεπάγεται
αναβάθμιση, αφού ο Παπανδρέου ούτε δεσμεύεται, ούτε διαπραγματεύεται. Ως
αρχηγός, ο Γιώργος δεν έχει το παλιομοδίτικο στυλ του «πατέρα-αφέντη».
Λειτουργεί όμως ως μοντέρνος δυνάστης.