ANOIXTO ΜΒΑ Aριθμοδείκτες: κάνουν τα πολύπλοκα στοιχεία χρήσιμες πληροφορίες

Οι Οικονομικές Καταστάσεις αποτελούν το τελικό προϊόν της λογιστικής εργασίας
και σκοπός τους είναι να εμφανίζουν με απόλυτη σαφήνεια την πραγματική εικόνα
της περιουσιακής διάρθρωσης, της χρηματοοικονομικής θέσης και των
αποτελεσμάτων χρήσης της εταιρείας την οποία αφορούν. Σε αυτές όμως
περιλαμβάνονται πολυποίκιλα στοιχεία και αριθμοί που, εκ πρώτης όψεως, συχνά
δεν διευκολύνουν τον αναγνώστη να αποκτήσει μία ακριβή εικόνα για τα μεγέθη
και την πορεία της εταιρείας. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά
με τη χρήση αριθμοδεικτών, οι οποίοι μετατρέπουν τα πολύπλοκα στοιχεία σε
χρήσιμες και ευκολονόητες πληροφορίες. Οι δείκτες αποτελούν πολύτιμα εργαλεία
ανάλυσης των Οικονομικών Καταστάσεων των επιχειρήσεων και χρησιμοποιούνται
ευρύτατα από τις διοικήσεις των εταιρειών, από τις τράπεζες, τους
χρηματοοικονομικούς οργανισμούς, τους επενδυτές και τους πιστωτές, προκειμένου
να λάβουν τις σωστές αποφάσεις.

«ΚΛΕΙΔΙ» H ΣΥΓΚΡΙΣΗ

Οι δείκτες δείχνουν με απλή μαθηματική μορφή (κλάσμα, άθροισμα, διαφορά) τη
σχέση ενός κονδυλίου του Ισολογισμού ή της Κατάστασης Αποτελεσμάτων Χρήσεως με
ένα άλλο. Βασίζονται λοιπόν στη σύγκριση των κονδυλίων, η οποία προσφέρει πολύ
καλύτερη πληροφόρηση από την απλή παράθεση των μεγεθών στις Οικονομικές
Καταστάσεις. H σύγκριση, μάλιστα, των αντίστοιχων δεικτών ομοειδών
επιχειρήσεων και η διαχρονική παρακολούθησή τους μεγαλώνει ακόμα περισσότερο
τη χρησιμότητα των δεικτών και παρουσιάζει την εικόνα των επιχειρήσεων σε
σχέση με τους άμεσους ανταγωνιστές τους.

ΠΕΝΤΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Ο αριθμός των δεικτών που χρησιμοποιούνται για την ανάλυση των Οικονομικών
Καταστάσεων είναι πολύ μεγάλος. Ανάλογα με το είδος της πληροφόρησης που
αναζητεί, ο χρήστης των δεικτών επιλέγει αυτούς που τον εξυπηρετούν. H πλέον
διαδεδομένη ομαδοποίησή τους – βάσει της πληροφόρησης που παρέχουν –
περιλαμβάνει τις ακόλουθες πέντε κατηγορίες δεικτών:

* Ρευστότητας

* Δραστηριότητας

* Αποδοτικότητας

* Διαρθρώσεως Κεφαλαίων

* Επενδύσεως

ΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ

Οι δείκτες που αφορούν τη ρευστότητα της εταιρείας είναι οι πλέον
χρησιμοποιούμενοι για τον προσδιορισμό της βραχυχρόνιας οικονομικής της θέσης.
Προσφέρουν πολύτιμη πληροφόρηση για την οικονομική κατάσταση της εταιρείας,
για τη δυνατότητά της να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της, για την επάρκεια
των κεφαλαίων και τον τρόπο διαχείρισής τους.

Για να θεωρηθεί η ρευστότητα μιας εταιρείας ικανοποιητική, θα πρέπει να
εξασφαλίζει την απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών της, την ικανοποίηση των
βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων και τη δυνατότητα εκμετάλλευσης τυχόν ευκαιριών.

Μια εταιρεία με υψηλή ρευστότητα λειτουργεί σε συνθήκες ασφαλείας, δημιουργεί
καλό όνομα στις συναλλαγές της και περνά προς τα έξω εικόνα ευρωστίας και
ευημερίας.

ΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Πώς μετράμε τη δυνατότητα της επιχείρησης να παράγει κέρδη

Με τον όρο «αποδοτικότητα», εννοούμε τη δυνατότητα μιας επιχείρησης να παράγει
κέρδη. Ο υπολογισμός της γίνεται με την ανάλυση και σύγκριση των στοιχείων της
Κατάστασης Αποτελεσμάτων Χρήσεως. Με απλά λόγια, η αποδοτικότητα προκύπτει από
τη σύγκριση των χρημάτων που κερδίζει μια εταιρεία, σε σχέση με αυτά που έχουν
επενδυθεί σε αυτήν.

ΚΕΡΔΗ KAI ΠΩΛΗΣΕΙΣ

Για τη μέτρηση της αποδοτικότητας, χρησιμοποιούνται δείκτες που συγκρίνουν τα
κέρδη της εταιρείας με τις πωλήσεις και το ύψος των απασχολουμένων κεφαλαίων.
Οι δείκτες αυτοί μας δείχνουν πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί μια επιχείρηση σε
μια περίοδο, αν τα κέρδη της είναι ικανοποιητικά σε σχέση με τα κεφάλαια που
έχουν τοποθετηθεί σε αυτήν και πόσο επικερδής είναι κάθε δραστηριότητά της.

Ο δείκτης «κέρδη προς πωλήσεις» μάς δείχνει το ποσοστό των εσόδων που
αποτελούν κέρδος για την εταιρεία. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό αυτό, τόσο
αποδοτικότερη θεωρείται η εταιρεία.

H ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

Υπάρχουν, βέβαια, επιχειρήσεις που επιλέγουν σκοπίμως να έχουν χαμηλό ποσοστό
κέρδους, μειώνοντας τις τιμές των προϊόντων τους, με στόχο να αυξήσουν τον
όγκο των πωλήσεων, σε βαθμό που θα υπερκαλύψει τη μείωση του περιθωρίου
κέρδους και θα επιφέρει υψηλότερα συνολικά κέρδη. Για τον λόγο αυτόν
χρησιμότερος είναι ένας άλλος δείκτης, ο οποίος διαιρεί τα κέρδη με το ύψος
των απασχολουμένων κεφαλαίων (Ίδια + Δανειακά). Το ποσοστό που προκύπτει,
αποτελεί την απόδοση των κεφαλαίων που επενδύονται στην επιχείρηση – και
αδιάψευστο μάρτυρα της πορείας των εργασιών της. Μια διαρκής μείωση του δείκτη
αυτού σημαίνει πως τα χρήματα που μπαίνουν στην εταιρεία δεν αξιοποιούνται.

«ΕΡΓΑΛΕΙΟ» ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΑΝΕΙΣΜΟ

Ο δείκτης αυτός βοηθά την εταιρεία να αξιολογήσει το κατά πόσον ωφελείται από
τη λήψη δανείων. Διαιρώντας τα κέρδη μόνο με τα Ίδια Κεφάλαια, βρίσκουμε την
αποδοτικότητα των Ιδίων Κεφαλαίων, την οποία συγκρίνουμε με την προαναφερθείσα
αποδοτικότητα των συνολικών απασχολουμένων κεφαλαίων. Το αποτέλεσμα που
προκύπτει, ονομάζεται «Δείκτης Οικονομικής Μόχλευσης». Εάν είναι μεγαλύτερο
της μονάδος, σημαίνει πως τα δανειακά κεφάλαια ωφελούν την εταιρεία και
αυξάνουν την κερδοφορία της, ενώ εάν είναι μικρότερο της μονάδος, ότι ο
δανεισμός είναι επιζήμιος.

ΚΕΡΔΗ ΠΡΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ

Εκτός από την αποδοτικότητα των κεφαλαίων, σημαντική παράμετρος είναι και η
αποδοτικότητα των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Ο υπολογισμός της
γίνεται από τον δείκτη Κέρδη προς Ενεργητικό και δείχνει τα χρήματα που
κερδίζει η εταιρεία, σε σχέση με την αξία των περιουσιακών στοιχείων τα οποία
και εκμεταλλεύεται.

ΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

«Πυξίδα» για τη μακροπρόθεσμη πορεία της εταιρείας

Οι δείκτες Αποδοτικότητας αναλύουν την οικονομική κατάσταση της εταιρείας σε
βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Οι δείκτες Διάρθρωσης Κεφαλαίων εξετάζουν τη
μακροπρόθεσμη πορεία της εταιρείας και αναλύουν τον τρόπο χρηματοδότησής της.

H εταιρεία χρηματοδοτείται από τα κεφάλαια που τοποθετούνται σε αυτήν. Τα
κεφάλαια διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: τα Ίδια και τα Δανειακά. Τα Ίδια
Κεφάλαια είναι τα ποσά που έχουν εισφέρει οι μέτοχοι της εταιρείας ­ με την
αγορά μετοχών (μετοχικό κεφάλαιο) και με τα συσσωρευμένα κέρδη που δεν έχουν
διανεμηθεί (αποθεματικά, κέρδη εις νέο). Τα κεφάλαια αυτά δεν έχουν
καθορισμένο χρόνο επιστροφής ούτε εξασφαλισμένη απόδοση, σε αντίθεση με τα
Δανειακά, που πρέπει να επιστραφούν σε ορισμένο χρόνο, με τόκο, στους
δανειστές.

ΛΕΠΤΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

Γίνεται φανερό ότι τα Δανειακά Κεφάλαια αυξάνουν τον κίνδυνο που ενδεχομένως
αντιμετωπίσει η εταιρεία, καθώς την επιβαρύνουν με σταθερές υποχρεώσεις.
Αποτελούν, όμως, εύκολη πηγή χρηματοδότησης για τη διενέργεια επενδύσεων, ενώ,
αντίθετα, η χρηματοδότηση με Ίδια Κεφάλαια δεν είναι ελκυστική για τους
μετόχους, που θα πρέπει να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Αν, λοιπόν, επιλεγεί η
χρηματοδότηση αποκλειστικά με Ίδια Κεφάλαια, θα υπάρχει στενότητα επενδυτικών
πόρων, ενώ, αν επιλεγεί ο υψηλός δανεισμός, τίθεται σε κίνδυνο η βραχυχρόνια
βιωσιμότητα της εταιρείας. Σκοπός, λοιπόν, της εταιρείας πρέπει να είναι η
εύρεση του πλέον ενδεδειγμένου συνδυασμού μεταξύ Ιδίων και Δανειακών
Κεφαλαίων, δηλαδή η άριστη κεφαλαιακή διάρθρωση που θα εξασφαλίσει τη
χρηματοδότηση των επενδύσεων με τη χαμηλότερη δυνατή επιβάρυνση.

Για την επίλυση του προβλήματος αυτού, χρησιμοποιούνται δείκτες οι οποίοι
υπολογίζουν τη σχέση των Ιδίων προς τα Δανειακά Κεφάλαια, αλλά και τη σχέση
των Δανειακών προς τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας (πάγια και
κυκλοφορούντα).

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Ο δείκτης Ίδια προς Δανειακά Κεφάλαια αποτελεί τον δείκτη μακροχρόνιας
ρευστότητας της εταιρείας και καταδεικνύει το μέγεθος του κινδύνου στον οποίον
αυτή εκτίθεται. Ο δείκτης Παγίου Ενεργητικού προς Δανειακά Κεφάλαια αντανακλά
τον βαθμό κάλυψης των δανείων από πάγια περιουσιακά στοιχεία και όσο πιο
υψηλός είναι, τόσο μειώνεται ο κίνδυνος της εταιρείας.

H ΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΤΟΚΩΝ

Σημαντική πληροφόρηση μας δίνει και ο δείκτης Καλύψεως Τόκων, ο οποίος
συγκρίνει τα καθαρά κέρδη μιας χρήσης με το σύνολο των τόκων που καταβλήθηκαν
στη χρήση αυτή. Ο δείκτης αυτός εκφράζει τη σχέση μεταξύ της δανειακής
κατάστασης της εταιρείας και της δυναμικότητας κερδοφορίας της. H δυνατότητα
της εταιρείας να εξοφλεί τους τόκους των Δανειακών Κεφαλαίων με τα κέρδη της
είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για τη βιωσιμότητά της.

Tips

Οι δείκτες…

… βασίζονται στη σύγκριση των κονδυλίων, η οποία προσφέρει πολύ καλύτερη
πληροφόρηση από την απλή παράθεση των μεγεθών στις Οικονομικές Καταστάσεις

Tips

Με απλά…

… λόγια, η αποδοτικότητα προκύπτει από τη σύγκριση των χρημάτων που
κερδίζει μια εταιρεία σε σχέση με αυτά που έχουν επενδυθεί σε αυτήν