Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Τούρκοι ψηφοφόροι. Σύμφωνα με γκάλοπ για
λογαριασμό της «Χουριέτ» οι περίπου 600.000 Τούρκοι με δικαίωμα ψήφου στη
Γερμανία προτίμησαν σε ποσοστό 77% τους Σοσιαλδημοκράτες, σε ποσοστό 8% τους
Πράσινους και μόλις το 4,7% επέλεξε το Αριστερό Κόμμα.

Το αριστεροδεξιό κουβάρι

H Κέμνιτς (λεγόταν Καρλ Μαρξ) είναι μία ήσυχη πόλη στην πρώην Ανατολική
Γερμανία. Ίσως υπερβολικά ήσυχη, ειδικά τα τελευταία τρία – τέσσερα χρόνια.
Είναι το παράδειγμα της αποβιομηχάνισης. Τα εργοστάσια έκλεισαν το ένα μετά το
άλλο. Απέμεινε η μεγάλη ανεργία και ένα βαθιά ξενοφοβικό αίσθημα, αν και η
παρουσία ξένων στην πόλη είναι σχεδόν ασήμαντη. Την πόλη αυτή διάλεξε ο Όσκαρ
Λαφοντέν (εκ των ηγετών του Αριστερού Κόμματος) για να γράψει ιστορία. Με ένα
ατόπημα που ξεσήκωσε σάλο στη Γερμανία. Ο δυναμικός Όσκαρ, μιλώντας κάτω από
το άγαλμα του Μαρξ, δήλωσε ότι «δεν θα πρέπει να επιτραπεί οι νοικοκυραίοι
Γερμανοί να χάσουν τις δουλειές τους από κακοπληρωμένους ξένους εργάτες». H
επιλογή του όρου «ξένοι εργάτες» (fremdarbeiter) είχε πρωτοχρησιμοποιηθεί από
τον Γκέμπελς και τους ναζί και μετά τον πόλεμο είχε αντικατασταθεί από το
«αλλοδαποί» ή από το «φιλοξενούμενοι εργάτες». Παρά τις αντιδράσεις, ο
Λαφοντέν δεν απέσυρε τη φράση του παρά μόνο αρκετές βδομάδες μετά. Στο ίδιο
διάστημα, ο ίδιος έδινε μία άλλη – ακατανόητη για αριστερό πολιτικό – μάχη στο
κόμμα του: ούτε λίγο ούτε πολύ εναντίον της εισόδου της Τουρκίας στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Τελικά, ο «συν-αρχηγός» Γκίζι και άλλοι στο Αριστερό Κόμμα
επέβαλαν την αντίθετη θέση. Ίσως και επειδή από 60.000.000 ψηφοφόρους (ψήφισαν
περίπου 47.000.000), οι 600.000 είναι τουρκικής καταγωγής. (Στην προηγούμενη
Βουλή είχε εκλεγεί και βουλευτής από την τουρκική μειονότητα με τους
Πρασίνους). Καταγράφηκαν και άλλα παραδείγματα στον λόγο του Λαφοντέν, τα
οποία επέτρεψαν σε πολλούς αναλυτές όχι μόνο να μιλήσουν για έναν
«νεο-αριστερό λαϊκισμό», αλλά σχεδόν και να τον ταυτοποιήσουν με τον
«νεο-ακροδεξιό λαϊκισμό» του Λεπέν, του Φίνι και του Χάιντερ. Και ακόμη
περισσότερο; Να εντοπίσουν μια δεξαμενή ψήφων στην οποία φαίνεται να ψαρεύουν
τόσο η νέα Ακροδεξιά όσο και η (νέα) Αριστερά στην Ευρώπη. Άλλωστε, το σύνθημα
το έριξε ο Λαφοντέν: «Να καταφερθούμε εναντίον των ηγετών της Ακροδεξιάς, αλλά
να μη βάλουμε στη γωνία τους εκλογείς της».

H Βασιλική Γεωργιάδου…

… (επίκουρη καθηγήτρια στο Πάντειο) παρακολούθησε από κοντά τις γερμανικές
εκλογές, στο πλαίσιο μιας διεθνούς ομάδας εμπειρογνωμόνων. Και διαπίστωσε ότι
η στόχευση του Λαφοντέν έφερε και αποτελέσματα. «Σύμφωνα με έρευνα του
Emnid/TNS, 1 στους 10 εκλογείς του Αριστερού Κόμματος σκέπτεται με κατηγορίες
του δεξιού εξτρεμισμού και 1 στους 6 δηλώνει ότι δεν έχει πια σχέση με την
πολιτική». Τι σημαίνει αυτό; H Βασιλική Γεωργιάδου δίνει ένα επιπλέον
στοιχείο: «Σύμφωνα με έρευνα που παρήγγειλε η DGB (Γενική Συνομοσπονδία
Συνδικάτων Γερμανίας) 2 στα 10 μέλη των συνδικάτων έχουν ακροδεξιό φρόνημα».
Λοιπόν, οι παραδοσιακές γραμμές και διαχωρισμοί καταργούνται; «Στη
βιβλιογραφία», λέει η Βασιλική Γεωργιάδου, «υπάρχει ο όρος “vagabond voter”
(περιπλανώμενος, περιφερόμενος ψηφοφόρος). Είναι εκείνος που ψηφίζει μία το
ένα κόμμα και μία το άλλο και σχετικά εύκολα μπορεί να περιφέρεται από το ένα
άκρο του κομματικού φάσματος στο άλλο. Ξέρουμε από την εκλογική έρευνα ότι τα
κόμματα της λαϊκίστικης/νέας άκρας δεξιάς στην Ευρώπη έχουν “λαϊκοποιηθεί”,
δηλαδή ψηφίζονται από ανέργους και εργάτες, εν γένει από εκλογείς με τα
γνωρίσματα των ψηφοφόρων της Αριστεράς. Ανήκουν στους λεγόμενους “χαμένους του
εκσυγχρονισμού”, φοβούνται την παγκοσμιοποίηση, είναι επιρρεπείς στις θεωρίες
της συνωμοσίας, εναντίον των ελίτ. Καταγράφεται όντως λοιπόν μια τέτοια
περιπλανώμενη ψήφος διαμαρτυρίας. Αισθάνονται στο περιθώριο, ανασφαλείς και
χωρίς προοπτικές. Τα κόμματα του δεξιού και του αριστερού λαϊκισμού ψαρεύουν
εκλογείς από αυτήν τη δεξαμενή των διαμαρτυρομένων. Τώρα γιατί αυτοί δεν
πείθονται από τις εξαγγελίες των παραδοσιακών (προγραμματικών) κομμάτων; Διότι
οι ανασφαλείς ψηφοφόροι αναζητούν στήριγμα και όχι πρόγραμμα».

Στην Ελλάδα πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι…

… μια τέτοια δεξαμενή υπάρχει μεν, αλλά ακόμη δεν έχει εκδηλωθεί στον βαθμό
που καταγράφεται στη Γαλλία ή τη Γερμανία, λόγω της πολυσυλλεκτικότητας (αλλά
και της ταύτισης με το κράτος) της N.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Όπως εξηγεί ο
Χριστόφορος Βερναρδάκης (στέλεχος της VPR-C, επίκουρος καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Κρήτης), ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι κατά τις τελευταίες
τρεις εκλογικές μετακινήσεις οι ψηφοφόροι του ΔΗΚΚΙ. Μετακινήθηκαν το 2000 στη
N.Δ. και το 2004 στο ΛΑΟΣ. Αλλά το πιο χαρακτηριστικό αυτής της δεξαμενής
είναι οι απόψεις τους στα μεγάλα κοινωνικά θέματα. «Ένα μεγάλο κομμάτι των
ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ», λέει ο Χρ. Βερναρδάκης, «συμπλέει με ένα μεγάλο κομμάτι
της N.Δ., αλλά και του KKE και του ΛΑΟΣ»! Στο ερώτημα για την αποποινικοποίηση
των μαλακών ναρκωτικών δηλώνει αντίθετο το 73% του ΠΑΣΟΚ, το 73% της N.Δ., το
69% του KKE και το 73% του ΛΑΟΣ. Στο ερώτημα να «καταργηθεί η υποχρεωτική
διδασκαλία των Θρησκευτικών» δηλώνει αντίθετο το 85% του ΠΑΣΟΚ, το 86% της
N.Δ., το 61% του KKE και το 86% του ΛΑΟΣ. Στο ερώτημα για τη νομιμοποίηση των
οικονομικών μεταναστών δηλώνει κατά το 56% του ΠΑΣΟΚ, το 69% της N.Δ., το 45%
του KKE και το 67% του ΛΑΟΣ. Αλλά και στο ερώτημα αν για μερικούς εγκληματίες
χρειάζεται η θανατική ποινή, λέει ναι το 53% του ΠΑΣΟΚ, το 56% της N.Δ., το
39% του KKE και το 57% του ΛΑΟΣ. Τέλος, σε ερωτήματα για την ύπαρξη ισχυρού
κράτους, αντίστοιχη συμφωνία καταγράφεται και πάλι μεταξύ των ψηφοφόρων των
τεσσάρων κομμάτων.

Υπάρχουν επιστήμονες (Σαντάλ Μουφ, Ζίγκμουντ Μπάουμαν κ.ά.) που πιστεύουν ότι
κάτι πάει στραβά στο βασίλειο της Δημοκρατίας. Ότι όλο και μεγαλύτερες ομάδες
πληθυσμού στη Δύση πιστεύουν πως η δημοκρατία δεν λειτουργεί γι’ αυτούς, αλλά
για τις ελίτ. Ότι δεν έχουν προορισμό και ευκαιρίες. Μοιάζουν με τους νομάδες
που νιώθουν ότι τα ίχνη τους στη ζωή σβήνουν από τον άνεμο της ερήμου.

– Τι θέλετε, λοιπόν; N’ αλλάξετε την πορεία της ανθρωπότητας;

«Όχι», είχε απαντήσει ο Κορνήλιος Καστοριάδης. «Κάτι πιο ταπεινό. Θέλω η
ανθρωπότητα ν’ αλλάξει, όπως το έχει κάνει ήδη, δυο ή τρεις φορές»…

H πολιτική Λαφοντέν και ο Συνασπισμός

Ο ΣΥΝ πανηγύρισε για την εκλογική επιτυχία του Λαφοντέν. Το ακόλουθο ερώτημα
απευθύνθηκε από τη στήλη στον Μιχάλη Παπαγιαννάκη.

Υποστηρίζεται από αρκετές πλευρές ότι ο πολιτικός λόγος του Λαφοντέν στη
Γερμανία απευθύνεται σε μια δεξαμενή ψηφοφόρων, οι οποίοι με την ίδια ευκολία
που ψήφιζαν Ακροδεξιά μπορούν επίσης να ψηφίσουν (ακρο)Αριστερά. Ο λόγος του
Λαφοντέν χαρακτηρίζεται απο πολλούς αναλυτές ως «λαϊκίστικος». Στην Ελλάδα
υποστηρίζεται ότι και ο ΣΥΝ τελευταίως χρωματίζει τον πολιτικό του λόγο με
πατριωτικές – εθνικιστικές κορόνες (Ολυμπιακή κ.λπ.). Ποια η γνώμη σας;

M. Παπαγιαννάκης: Τα ολισθήματα του Λαφοντέν αφορούσαν κυρίως «εύκολες»
λύσεις σε θέματα μεταναστευτικής πολιτικής. Εξίσου «εύκολες» λύσεις στην
Ελλάδα ακούμε κάθε μέρα για περίπου τα πάντα. Αυτοκριτική δεν κάνουμε,
συσσωρεύουμε «αυτονόητα» αδιαλείπτως και ανέμελα («φυλή», «αίμα», «καθαρότητα»
κ.ά.). Εύκολο να ολισθήσει ο λόγος οιουδήποτε, ακόμα και του ΣΥΝ, κάποτε περί
τα «εθνικά» γενικώς, άλλοτε για αναπτυξιακές επιλογές. Ουδέποτε όμως υπήρξαν
επίσημες θέσεις με τέτοια στίγματα. Αντίθετα, σε πάμπολλες περιστάσεις
(Μακεδονικό, Κυπριακό, μειονότητες, μετανάστες) η συνολική θέση του ΣΥΝ ήταν
πάντα, και ελπίζω ότι θα μείνει, θέση σοβαρής ανάλυσης, σύγχρονης πρότασης,
νηφάλιας κριτικής απέναντι σε «ολισθήματα» των άλλων, κυβέρνησης, πολιτικών
δυνάμεων, (κρατικής) Εκκλησίας.

Info

* Anthony Giddens «Οι συνέπειες της νεωτερικότητας» Αθήνα 2001
KPITIKH

* Ζίγκμουντ Μπάουμαν «H εργασία, ο καταναλωτισμός και οι νεόπτωχοι»
Αθήνα 2002 ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

* Ματιέ Λεντόν «H δίκη του Ζαν Μαρί Λεπέν» Αθήνα 1999 ΠΟΛΙΣ

* Σαντάλ Μουφ «Το δημοκρατικο παράδοξο» Αθήνα 2002 ΠΟΛΙΣ

* Χριστ. Βερναρδάκης (επιμ.) «H κοινή γνώμη στην Ελλάδα – 2004» Αθήνα
2005 ΣΑΒΒΑΛΑΣ

* Pierre Milza «Οι μελανοχίτωνες της Ευρώπης» Αθήνα 2004,
SCRIPTA

* Paul Hainsworth «H ακροδεξιά» Αθήνα 2004 ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ

Enstaseis – blog

Θα μας βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

http: //enstaseis.blogspot.com