20 ΕPΩTHΣEIΣ TZEΪMΣ ΟYITΛI

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

«Λιμάνι ανεφοδιασμού» για όσους επιθυμούν να αποκτήσουν γνώση του αρχαίου
κόσμου χαρακτηρίζει την «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας» – το μνημειώδες έργο του
Καίμπριτζ που θα προσφέρουν «TA NEA» σε τεύχη δωρεάν από τη Δευτέρα 3
Οκτωβρίου – ο διευθυντής της Βρετανικής Σχολής Αθηνών. Το συναρπαστικό στην
Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας είναι ότι «αλλάζει συνεχώς, αφού ανακαλύπτουμε
συνέχεια νέα πράγματα», λέει ο Τζέιμς Ουίτλι, επισημαίνοντας ότι το βρετανικό
ενδιαφέρον για την αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα παραμένει ιδιαίτερα ισχυρό.

Ποιο είναι το καινούργιο στην «Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας» του Καίμπριτζ;

Ότι συνεχώς ενημερώνεται και συνδυάζει όλες τις μορφές στοιχείων –
γραμματολογικά, επιγραφικά, αρχαιολογικά και καλλιτεχνικά -, για να προσφέρει
νέες εκτιμήσεις για τον αρχαίο κόσμο.

H θέση της στη σύγχρονη Ιστορία;

Είναι το πρώτο λιμάνι ανεφοδιασμού των φοιτητών που επιθυμούν να μάθουν τον
αρχαίο κόσμο. Προσφέρει αυθεντικές, αν όχι «επίσημες» εκτιμήσεις όλων των
περιόδων της αρχαίας Ιστορίας.

Ποια η προσφορά των ακαδημαϊκών που συνεργάστηκαν για το έργο;

H επιρροή του έργου στην σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία της αρχαίας Ελλάδας
είναι πολύ σοβαρή και οι ακαδημαϊκοί αυτοί εξαιρετικά σημαίνοντες.

Υπάρχουν κληρονόμοι τους στη σημερινή Βρετανική Σχολή;

Ναι, ιστορικοί της αρχαίας Ελλάδας, επιγραφολόγοι και αρχαιολόγοι που
εργάζονται σε βρετανικά Πανεπιστήμια κι έρχονται στην Ελλάδα για να
χρησιμοποιήσουν τις βιβλιοθήκες, να μελετήσουν το υλικό στα μουσεία και να
δουλέψουν σε ανασκαφές.

Οι Βρετανοί φοιτητές σήμερα δείχνουν ενδιαφέρον για την ελληνική Ιστορία;

Ναι, εξακολουθούν να ενδιαφέρονται για τον αρχαίο κόσμο και τα μαθήματα
αρχαίας Ιστορίας γνωρίζουν άνθηση. Αλλά συνήθως είναι φτωχά εφοδιασμένοι για
μεταπτυχιακές σπουδές, γιατί δεν γνωρίζουν αρχαίες και σύγχρονες γλώσσες.

Υποχωρεί η ελληνική παιδεία στη Βρετανία;

Όχι. Το ενδιαφέρον για τον αρχαίο κόσμο παραμένει ισχυρό. Αλλά τα σχολεία δεν
διδάσκουν πια αρχαία ελληνικά και λιγότεροι προσεγγίζουν τον αρχαίο κόσμο μέσω
της παραδοσιακής εκπαίδευσης σε κλασικές σπουδές.

Υπάρχει ενδιαφέρον για τη σύγχρονη Ελλάδα;

Ναι. Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Κλογκ, συγγραφέας της Ιστορίας της σύγχρονης Ελλάδας
στα αγγλικά, και ο καθηγητής Ρόντι Μπίτον, συγγραφέας της πρόσφατης βιογραφίας
του Σεφέρη, είναι στενά συνδεδεμένοι με τη Βρετανική Σχολή Αθηνών. Ο φετινός
μας επισκέπτης είναι ο Σερ Μάικλ Λέβελιν Σμιθ, πρώην πρέσβης στην Ελλάδα, που
θα γράψει τη βιογραφία του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Πότε ιδρύθηκε η Βρετανική Σχολή Αθηνών;

Το 1886.

Ασχολείται μόνο με την έρευνα της αρχαίας Ελλάδας;

Όχι. Καλύπτει όλο το φάσμα των ελληνικών σπουδών από την Παλαιολιθική Εποχή ώς
σήμερα.

Ποιο το συναρπαστικό στην Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας;

Το ότι αλλάζει συνεχώς, ότι αυτό που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε με σιγουριά,
ανακαλύπτουμε ότι τελικά δεν το γνωρίζουμε καθόλου.

Τι είναι η Ιστορία;

Είναι η συστηματική διερεύνηση του παρελθόντος και η απόπειρα να δώσουμε
αφηγηματική και λογοτεχνική μορφή στο παρελθόν.

Τι μπορούμε να μάθουμε από το παρελθόν;

H διερεύνηση του παρελθόντος αλλάζει συνεχώς την προοπτική μας για το παρόν. H
διερεύνηση των έργων της αρχαίας δημοκρατίας αλλάζει συνεχώς την άποψή μας για
τη σύγχρονη δημοκρατία.

Υπάρχει αντικειμενική Ιστορία;

Υπάρχουν αντικειμενικά γεγονότα. Τα ενοχλητικά γεγονότα είναι η συνείδηση της
Ιστορίας. Αλλά δεν υπάρχουν αντικειμενικές ερμηνείες, όλες οι ιστορικές
εκτιμήσεις είναι σε κάποιο βαθμό υποκειμενικές και όποιος ακαδημαϊκός λέει ότι
προσεγγίζει τα γεγονότα «χωρίς προκαταλήψεις» λέει ψέματα.

Ο Τολστόι υποστήριζε ότι η Ιστορία δεν γράφεται από τους ηγέτες.
Συμφωνείτε;

Οι Βρετανοί έχουν την τάση να πιστεύουν ότι οι ηγέτες κάνουν τη διαφορά. Αν
πρωθυπουργός της Βρετανίας το 1940 δεν ήταν ο Τσώρτσιλ αλλά ο Λόρδος Χάλιφαξ,
είναι πιθανόν να είχε αναζητήσει κάποια συμφωνία με τον Χίτλερ και η ευρωπαϊκή
Ιστορία θα ήταν πολύ διαφορετική.

Είναι επικίνδυνο να κάνουμε παραλληλισμούς τού χθες με το σήμερα;

Οι παραλληλισμοί αυτοί αποδεικνύονται ρηχοί και παραπλανητικοί. Οι άνθρωποι
κάνουν τους παραλληλισμούς που ταιριάζουν με τη θέση και τα επιχειρήματά τους.

Βιώνει ο δυτικός κόσμος την «έκρηξη» της Ιστορίας;

H ιδέα ότι φτάσαμε στο «τέλος της Ιστορίας», όπου η δυτική φιλελεύθερη
δημοκρατία θα βασιλέψει, αποδείχθηκε ψευδαίσθηση. Τα γεγονότα εξακολουθούν να
εκτυλίσσονται με απρόβλεπτο τρόπο και φαίνεται να ζούμε σε ενδιαφέρουσα εποχή.

Έχουν θέση οι ήρωες στη μετα-ηρωική εποχή μας;

Υπάρχουν ακόμη πολλοί ήρωες που ξεπερνούν τεράστια εμπόδια για ένα ιδανικό,
αλλά τα μίντια δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτούς. Ειδικά η τηλεόραση ενδιαφέρεται
περισσότερο για διασημότητες.

«Όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον» είπε ο Όργουελ. Συμφωνείτε;

Ο Όργουελ έβαλε αυτά τα λόγια στο στόμα ενός φανταστικού ήρωα, για να
προειδοποιήσει για το τι μπορεί να συμβεί όταν βασικές ελευθερίες χάνονται,
όταν το κράτος προσπαθεί να ελέγξει τι λένε και τι γράφουν οι άνθρωποι.

Ποιος ο ρόλος της Ιστορίας σήμερα;

Να προσφέρει προοπτική στο παρόν. H άποψη χωρίς προοπτική είναι πάντα
κοντόφθαλμη. Νομίζω ότι ο Μαρξ είπε ότι «αυτοί που δεν ξέρουν καθόλου Ιστορία
είναι καταδικασμένοι να την επαναλάβουν». Ο Τζορτζ Μπους δεν πρέπει να το έχει
υπ’ όψιν του αυτό…