ΓNΩMH Άνιση κατανομή βαρών και μείωση φορολογικών εσόδων

Τον τελευταίο καιρό βλέπουμε πολλά δημοσιεύματα για την πρόθεση της κυβέρνησης
να υιοθετήσει και στη χώρα μας τον έναν και μοναδικό συντελεστή (π.χ. 25%) για
τη φορολογία εισοδήματος των φυσικών προσώπων. Το θέμα είναι γνωστό στους
ειδικούς, αλλά και στο ευρύτερο κοινό μετά την ευρεία δημοσιότητα που του έχει
δοθεί κυρίως από μερικούς νεοφιλελεύθερους κύκλους. Ποια είναι όμως τα
επιχειρήματα των υποστηρικτών ενός τέτοιου φόρου; Με έναν τέτοιο φόρο μάς λένε
απλοποιείται το σύστημα, περιορίζεται η φοροδιαφυγή, δίνονται κίνητρα για
εργασία και αυξάνονται τα κρατικά έσοδα. Και οι ίδιοι όμως οι υποστηρικτές του
φόρου παραδέχονται ότι εκείνοι που ευνοούνται είναι τα υψηλά εισοδήματα και
αυξάνεται η επιβάρυνση των μεσαίων εισοδημάτων, αλλά αυτό ισχυρίζονται δεν
ενδιαφέρει τόσο όσο η αποτελεσματικότητα του φόρου και τα αυξημένα κρατικά
έσοδα.

Ας δούμε, όμως, τι έχει γίνει στην πράξη. Οι μόνες χώρες που έχουν έναν
τέτοιον φόρο είναι οι τρεις χώρες της Βαλτικής, η Σλοβακία και η Ρωσία. Μια
πρόσφατη ανάλυση που δημοσίευσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν φαίνεται να
δικαιώνει τα πιο πάνω επιχειρήματα των υποστηρικτών του φόρου. Σχετικά με τη
Ρωσία, η μελέτη αυτή υποστηρίζει ότι από την εμπειρική ανάλυση, η αύξηση στα
έσοδα του ρωσικού κράτους δεν προήλθε από την εισαγωγή του ενιαίου φόρου, αλλά
από την αύξηση των μισθών. Ούτε επίσης επιβεβαιώνεται η άποψη ότι αυξάνει τα
κίνητρα για εργασία. Επιπλέον και στην Εσθονία, τη χώρα που πρώτη υιοθέτησε
τον φόρο αυτόν τα έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος μειώθηκαν και δεν
αυξήθηκαν. Τι μένει; H απλότητα. Είναι αλήθεια ότι ο φόρος αυτός είναι πιο
απλός, αλλά το πρόβλημα του φορολογικού μας συστήματος είναι η δυσκολία από
την ύπαρξη τριών συντελεστών και με την εισαγωγή ενός συντελεστή θα
απλοποιηθεί;

Το φορολογικό μας σύστημα χρειάζεται πράγματι σημαντική απλοποίηση, η οποία
όμως θα αφορά τις διαδικασίες, τη σαφήνεια, τη σταθερότητα, τη βεβαιότητα και
τη μείωση της γραφειοκρατίας. H υιοθέτηση τού ενός ενιαίου συντελεστή θα
οδηγήσει σε σημαντική ελάφρυνση των σχετικά υψηλών εισοδημάτων, σε πιθανή
επιβάρυνση των μεσαίων εισοδημάτων και δεν θα επηρεάσει τα χαμηλά εισοδήματα.
Από την άλλη πλευρά θα μειώσει τα φορολογικά έσοδα, τα οποία, κατά πάσα
πιθανότητα, θα αναπληρωθούν με την αύξηση των έμμεσων φόρων. Άρα η μικρή
προοδευτικότητα που υπάρχει στο φορολογικό μας σύστημα θα εξαλειφθεί και η
κατανομή των φορολογικών βαρών θα γίνει πιο άνιση.

Στη χώρα μας τα έσοδα που εισπράττει το κράτος από τον φόρο εισοδήματος είναι
αναλογικά από τα μικρότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ας μην αποδυναμώσουμε κι άλλο
αυτόν τον φόρο. Ας ελπίσουμε ότι η κυβέρνηση δεν θα παραπλανηθεί από τις
σειρήνες μερικών (όχι όλων) των νεοφιλελεύθερων και θα προχωρήσει σε
ουσιαστικές αλλαγές και όχι σε κινήσεις εντυπωσιασμού που τελικά ούτε τα έσοδα
βοηθούν, αλλά κάνουν και τη διανομή του εισοδήματος πιο άνιση.

Ο Βασίλης Θ. Ράπανος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών