Οι κατασκευαστικές στο χείλος του γκρεμού

Στα πρόθυρα νευρικής κρίσης βρίσκεται ο κατασκευαστικός κλάδος της χώρας καθώς
πολλές επιχειρήσεις, μεγάλες, μεσαίες και μικρές αντιμετωπίζουν σοβαρά
προβλήματα ρευστότητας, ενώ παράλληλα αδυνατούν να εξυπηρετήσουν κανονικά τα
τραπεζικά τους χρέη. Ήδη οι μισές σχεδόν από τις εταιρείες που κατέχουν πτυχίο
της ανωτάτης εργοληπτικής τάξης «δεν το χρειάζονται πλέον» καθώς δεν μπορούν
να συμμετέχουν στους διαγωνισμούς για δημόσια έργα αφού έχουν μπει στην μαύρη
λίστα των πιστωτριών τραπεζών οι οποίες αρνούνται πλέον να χορηγήσουν τις
απαραίτητες εγγυητικές επιστολές. Σε ανάλογη και ακόμη χειρότερη κατάσταση
βρίσκονται αρκετές εκατοντάδες μικρομεσαίες εργοληπτικές επιχειρήσεις οι
οποίες «ζούσαν» δουλεύοντας είτε σαν υπεργολάβοι είτε αναλάμβαναν αυτόνομα
δημόσια έργα μικρών και μεσαίων προϋπολογισμών.

Σήμα κινδύνου

Τα χρηματοοικονομικά μεγέθη πολλών εταιρειών του κατασκευαστικού κλάδου είναι
τόσο δραματικά που ανάγκασαν τον Σύνδεσμο Τεχνικών Εταιρειών Ανώτατης Τάξης
(ΣΤΕΑΤ) να στείλει για μια ακόμη φορά σήμα κινδύνου στα αρμόδια κυβερνητικά
στελέχη. Στην επιστολή που έστειλε ο ΣΤΕΑΤ στους υπουργούς ΠΕΧΩΔΕ και
Οικονομίας και Οικονομικών κυρίους Γ. Σουφλιά και Γιώργο Αλογοσκούφη
καταγγέλλεται η κυβέρνηση ότι στο όνομα της καταπολέμησης των δημοσίων
ελλειμμάτων, μέσω της σοβαρής μείωσης των απορροφήσεων του Προγράμματος
Δημοσίων Επενδύσεων, «επηρεάζει αρνητικά την κατάσταση μεγάλου αριθμού
τεχνικών εταιρειών με άμεσες δυσμενείς επιπτώσεις στην ανεργία και στην
αναπτυξιακή προοπτική της χώρας». Την ίδια στιγμή δεν είναι λίγες οι
κατασκευαστικές εταιρείες που ασφυκτιούν από ρευστότητα λόγω των πολύμηνων
καθυστερήσεων στις αποπληρωμές έργων, που έχουν ήδη ολοκληρωθεί αλλά και έργων
η κατασκευή των οποίων βρίσκεται σε εξέλιξη.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις

Τα πρώτα συμπτώματα της κρίσης που μαστίζει τον κατασκευαστικό κλάδο της χώρας
έχουν κάνει ήδη την εμφάνισή τους με ένα κύμα μαζικών απολύσεων εξειδικευμένου
και μη, εποχικού αλλά και μόνιμου προσωπικού. Ο αριθμός αυτών που έχουν χάσει
τις θέσεις εργασίας τους στον κλάδο των κατασκευών υπολογίζεται ότι έχει
ξεπεράσει τις 100.000 και σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών των εταιρειών το κύμα
αυτό δεν προβλέπεται να αναχαιτιστεί σύντομα.

Ιδιαίτερα απειλητική εμφανίζεται η κρίση για τις μικρομεσαίες εργοληπτικές
επιχειρήσεις εκπρόσωποι των οποίων κάνουν λόγο «για μια από τις χειρότερες
περιόδους κρίσης του κλάδου στη σύγχρονη εποχή». Οι εκπρόσωποι των
μικρομεσαίων κατασκευαστικών εταιρειών δεν είναι καθόλου φειδωλοί στις
επιθέσεις τους κατά της κυβέρνησης την οποία κατηγορούν ότι έχει οδηγήσει τον
κλάδο «σε κακοδαιμονία και αναδουλειά γεγονός που καταγράφεται σε απολύσεις
μόνιμου και εποχικού προσωπικού όπως και σε δεινή οικονομική θέση ή και
χρεοκοπία επιχειρήσεων». Αλλά δεν είναι μόνο οι κατασκευαστικές εταιρείες και
οι εργαζόμενοι που πληρώνουν την κρίση που μαστίζει τον συγκεκριμένο κλάδο.
Είναι και οι πιστώτριες τράπεζες οι οποίες κινδυνεύουν να χάσουν τα λεφτά που
έχουν δανείσει και για τον λόγο αυτό κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους
προκειμένου να διασώσουν τις εταιρείες που βρίσκονται στο κόκκινο.

Το Δημόσιο θύτης και θύμα…

«Θύμα και θύτης» μαζί, το Ελληνικό Δημόσιο πληρώνει και αυτό το τίμημα από την
κρίση της κατασκευαστικής αγοράς. Σύμφωνα με πληροφορίες ο ΦΠΑ που εισπράχθηκε
για το φετινό πρώτο τρίμηνο του έτους είναι για το σύνολο της κατασκευαστικής
αγοράς ιδιωτικών και δημόσιων έργων 10% λιγότερος σε σύγκριση με το αντίστοιχο
περσινό διάστημα. Σύμφωνα δε με εκτιμήσεις ο αντίστοιχος ΦΠΑ που εισπράχθηκε
για δημόσια έργα είναι μικρότερος σε ποσοστό πάνω από 50% σε σύγκριση με
πέρυσι.

Άγριος ανταγωνισμός με εκπτώσεις – υφαρπαγή έργων

Στο δυσμενές αυτό για τις κατασκευαστικές εταιρείες περιβάλλον έρχεται να
προστεθεί και ο άγριος ανταγωνισμός που έχει ξεσπάσει μεταξύ τους, καθώς οι
εκπτώσεις που προσφέρονται για την υφαρπαγή των έργων που δημοπρατούνται
κατεβάζουν τους προϋπολογισμούς των έργων ακόμη και κάτω από το πραγματικό
κόστος κατασκευής τους. Δεν είναι λίγοι οι εργολάβοι που εκφράζουν φόβους ότι
οι μεγάλες εκπτώσεις που προσφέρονται έχουν ξεφύγει από τα πλαίσια του υγιούς
ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα εγκυμονούν κινδύνους τα έργα που έχουν ανατεθεί να
μείνουν στα μισά.

Τα πράγματα για τους Έλληνες εργολάβους γίνονται ακόμη χειρότερα καθώς οι
μεγάλες εγγυητικές επιστολές που απαιτούνται πλέον για τη συμμετοχή σε
διαγωνισμούς σημαντικών δημόσιων έργων αποκλείουν ντε φάκτο μεγάλο αριθμό
εταιρειών οι οποίες έχουν εκκρεμείς υποθέσεις με τις πιστώτριες τράπεζες.

Στελέχη της αγοράς εκφράζουν φόβους ότι ο αριθμός των κατασκευαστικών
εταιρειών που βρίσκονται «με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο» είναι μεγάλος και
δεν περιορίζεται στις γνωστές περιπτώσεις των εταιρειών που οι μετοχές τους
βρίσκονται σε αναστολή ή και επιτήρηση (ΑΛΤΕ, Θεμελιοδομή, Έμπεδος, Τεχνοδομή,
Ευρωπαϊκή Τεχνική) και περιμένουν τη σωτήρια επέμβαση κάποιου στρατηγικού
επενδυτή. (ΑΛΤΕ, Θεμελιοδομή, Έμπεδος, Τεχνοδομή, Ευρωπαϊκή Τεχνική).

Μάχη μικρών – μεγάλων εργολάβων στην κατοικία

Πόλεμος ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους εργολάβους εκτιμάται ότι θα ξεσπάσει
στην αγορά κατοικίας στο αμέσως επόμενο διάστημα. Μερίδα παραγόντων της
κτηματαγοράς διαβλέπει στο άμεσο μέλλον μαζική δραστηριοποίηση των μεγάλων
τεχνικών εταιρειών στην αγορά κατοικίας, μόλις η εφαρμογή του ΦΠΑ επί
πραγματικών τιμών γίνει πράξη.

Οι εταιρείες αυτές – με βάση το σενάριο που ακούγεται όλο και περισσότερο – θα
επιχειρήσουν να αναδιανείμουν την πίτα της αγοράς ακινήτων υπέρ τους,
ρίχνοντας στην αγορά κατοικίες σε σχετικά ανταγωνιστικές τιμές, καθώς έχουν
εξασφαλίσει τεράστιες εκτάσεις εντός Αττικής σε πολύ χαμηλές τιμές. Το γεγονός
αυτό τούς αφήνει μεγάλα περιθώρια άσκησης ελκυστικής τιμολογιακής πολιτικής.

Πρόκειται για τεχνικές εταιρείες που στην πλειονότητά τους είναι εισηγμένες
στο χρηματιστήριο αλλά έως σήμερα δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν όπως το
υπόλοιπο κύκλωμα της οικοδομής, δηλαδή με εικονικές τιμές, τουλάχιστον όχι με
την ίδια ευκολία που μπορούν να το κάνουν οι μικρομεσαίες εργολαβικές
επιχειρήσεις. Ωστόσο η σχεδιαζόμενη σύγκλιση των αντικειμενικών με τις
αγοραίες τιμές σε συνδυασμό με την επιβολή του ΦΠΑ από τον Ιανουάριο του 2006
στις νεόδμητες οικοδομές είναι αυτό που επιθυμούν οι «μεγάλοι» του κλάδου των
κατασκευών προκειμένου να εισέλθουν δυναμικά στην αγορά κατοικίας.

Τη συνεχή αύξηση της συμμετοχής των μεγαλοεργολάβων στην αγορά κατοικίας, που
σήμερα ελέγχεται από μικρές στην πλειονότητά τους εταιρείες, προβλέπουν ακόμη
και στελέχη μεγάλων τραπεζών, που εκτιμούν ότι είναι θέμα χρόνου η μαζική
στροφή των μεγάλων τεχνικών εταιρειών στην ανέγερση πολυκατοικιών, εξοχικών
κατοικιών, αλλά και μεγάλων οικιστικών έργων.

Τα τελευταία χρόνια, με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τις ανάγκες
στέγασης της «ολυμπιακής οικογένειας», έκαναν την εμφάνισή τους και στη χώρα
μας τα πρώτα πραγματικά μεγάλα οικιστικά έργα, που αφορούν συγκροτήματα
εκατοντάδων κατοικιών, ικανών να στεγάσουν ουσιαστικά μικρές πόλεις χιλιάδων
κατοίκων. Το μεγαλύτερο οικιστικό project δεν ήταν άλλο από το έργο του
Ολυμπιακού Χωριού που με βάση τις προδιαγραφές του αποτελεί ουσιαστικά μια νέα
πόλη του Λεκανοπεδίου, ικανή να στεγάσει πληθυσμό περίπου 15.000 κατοίκων.
Άλλα μεγάλα έργα είναι τα συγκροτήματα της Ελληνικής Τεχνοδομικής στην έκταση
ιδιοκτησίας του ΟΤΕ στην Παλλήνη αλλά και τα διαμερίσματα της Lamda
Develompent στο Μαρούσι.