Οι θεοί πετούν ξανά στις Άνδεις

Όταν βρίσκεται στο έδαφος, ο γιγάντιος κόνδορας των Άνδεων είναι ένα

ογκώδες άγαρμπο πουλί που ζυγίζει γύρω στα 15 κιλά. Τα μάτια του είναι σαν

κόκκινες χάντρες, το κεφάλι του στρογγυλό και φαλακρό. Όσο για το πρόσωπό

του… μόνο στη μάνα του μπορεί να αρέσει.

Όταν όμως πετάει, με άνοιγμα φτερών που φθάνει τα δύο μέτρα, ακολουθώντας τα

θερμά ρεύματα για να φτάσει σε ύψος 4.750 μέτρων, αποτελεί υπέροχο θέαμα.

Εύκολα καταλαβαίνει κανείς γιατί ο κόνδορας λατρευόταν από αρχαίους

πολιτισμούς ως η πανίσχυρη θεότητα Βιρακότσα και γιατί τέσσερις σύγχρονες

χώρες τον έχουν κάνει εθνικό τους σύμβολο.

Αλλά ο κόνδορας των Άνδεων, το μεγαλύτερο πουλί στον κόσμο που μπορεί να

πετάει, βρίσκεται υπό διωγμόν σε όλη την έκταση μιας οροσειράς η οποία

εκτείνεται σε μήκος 7.250 χιλιομέτρων, από την Κολομβία ώς τη Γη του Πυρός

στην Αργεντινή, όπου κυνηγοί, μόλυνση και ανάπτυξη απειλούν την ύπαρξή του.

Αυτός είναι ο λόγος που ο Κολομβιανός αγρότης Ισίντορο Φλόρες αποφάσισε να

συμμετάσχει στη μακρόχρονη και κοπιώδη διεθνή προσπάθεια που έχει στόχο να

γεμίσουν και πάλι οι Άνδεις με κόνδορες οι οποίοι γεννιούνται σε αιχμαλωσία σε

αμερικανικούς ζωολογικούς κήπους και ανατρέφονται από Κολομβιανούς βιολόγους

με στόχο να απελευθερωθούν.

Απελευθερώνονται

«Είναι εξαιρετικά εντυπωσιακό να τους βλέπεις όταν ανοίγουν τα φτερά τους ή

όταν σε πλησιάζουν και σε κοιτούν επίμονα» λέει ο 40χρονος Φλόρες, ο οποίος

διανύει καθημερινά 30 χιλιόμετρα για να εξασφαλίζει ότι ουδείς επεμβαίνει στο

οικοσύστημα των πουλιών αυτών. «Αισθάνεται κανείς χαρά να τους βλέπει και

είμαστε ευγνώμονες που επελέγη το μέρος αυτό για την απελευθέρωσή τους».

Εντούτοις καμιά άλλη χώρα των Άνδεων δεν δημιουργεί τόσα προβλήματα σε

βιολόγους και ορνιθολόγους όσα η Κολομβία, στην οποία ευδοκιμούν περισσότερα

είδη πτηνών – 1.865 σύμφωνα με τους ορνιθολόγους – απ’ όσα σε οποιαδήποτε άλλη

χώρα. Ένοπλοι, από αριστεροί αντάρτες μέχρι δεξιοί πολιτοφύλακες, διατρέχουν

την ύπαιθρο δυσχεραίνοντας, στην καλύτερη περίπτωση, τις επιτόπιες μελέτες. Το

1992, ο Χουάν Μανουέλ Πάες, ένας νεαρός βιολόγος που επέβλεπε το πρόγραμμα για

την επιστροφή των κονδόρων στη φύση, σκοτώθηκε από ενόπλους.

Στα βουνά της Κεντρικής Κολομβίας η απειλή της βίας έχει πλέον υποχωρήσει.

Ωστόσο όσοι έχουν αφιερωθεί στη διάσωση του κόνδορα αντιμετωπίζουν άλλα, πιο

πεζά εμπόδια. Και μόνον η παρακολούθηση αυτών των γιγάντιων πουλιών σε μια

οροσειρά γεμάτη χαράδρες και γκρεμούς, που καλύπτει έκταση 162.000 στρεμμάτων,

στα περίχωρα του Σογκαμόσο, είναι ιδιαίτερα δύσκολη. H περιοχή αυτή, που

βρίσκεται σε ύψος 4.000 μέτρων πάνω από το επίπεδο της θάλασσας, καλύπτεται

συχνά από σύννεφα. Επειδή το ψύχος στην περιοχή είναι δριμύ, οι παγωμένες

βροχές είναι συνηθισμένες.

ΑΠΟ ΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ

Μαθαίνουν να επιβιώνουν

ΑΠΟ TO 1989, σε αμερικανικούς ζωολογικούς κήπους από το Σαν Ντιέγκο ώς

το Σινσινάτι ανατρέφονται κόνδορες οι οποίοι μεταφέρονται με πλοία στην

Κολομβία, όπου τους προετοιμάζουν για να ζήσουν ελεύθεροι. Ήδη έχουν

απελευθερωθεί 60 κόνδορες, με αποτέλεσμα η χώρα να έχει συνολικά 180 από τα

πουλιά αυτά – 60 περισσότερα απ’ ό,τι πριν από μια γενιά. Πρόκειται για μικρή

πρόοδο, λένε οι βιολόγοι, καθώς με τόσο μικρό πληθυσμό το πρόγραμμα για την

αποκατάσταση του πληθυσμού των κονδόρων δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένο. Τα

προβλήματα είναι πολλά: από τη συρρίκνωση του οικοσυστήματος ώς την κρατική

γραφειοκρατία που δυσχεραίνει την εισαγωγή νεαρών πτηνών από τις ΗΠΑ. Τα

πουλιά που απελευθερώνονται στη φύση πρέπει να έχουν διδαχθεί πώς να πετούν

και πώς να φροντίζουν τον εαυτό τους.

Εξίσου προβληματική είναι η αναπαραγωγή τους. Στον ζωολογικό κήπο της Σάντα

Κρουζ, έξω από την πρωτεύουσα Μπογκοτά, η διευθύντρια Χέιντι Μονσάλβε είναι

υπεύθυνη για το ζευγάρωμα δύο νεοαφιχθέντων κονδόρων. Το ζητούμενο είναι ο

30χρονος Έλβις και η 28χρονη Έλβια να αποκτούν έναν νεοσσό κάθε δύο χρόνια. Αν

όλα πάνε καλά, μέσα στα επόμενα 30 χρόνια το ζευγάρι μπορεί να αποκτήσει 15

έως 20 απογόνους, οι οποίοι θα αφεθούν ελεύθεροι στις Άνδεις. «Αν αυτό

πετύχει», λέει η Μονσάλβε, «θα έχουμε εξασφαλίσει το μέλλον του κόνδορα. στην

Κολομβία».