AΦIEPΩMA 70ή ΔEΘ Aπό τα Zάππεια Ολύμπια στη ΔEΘ

![]() |
Από τους προπομπούς της έκθεσης στην Ελλάδα μέχρι τη διοργάνωση των
σύγχρονων μεγάλων εκθέσεων και – φυσικά – της ΔΕΘ μεσολάβησαν τουλάχιστον 140
χρόνια. Η πρώτη έκθεση στον ελληνικό χώρο διοργανώθηκε το 1859, με τη χορηγία
του εθνικού ευεργέτη Ευαγγέλη Ζάππα.
![]() |
|
Στιγμιότυπο από τις προετοιμασίες της έκθεσης, το 1982. Την επόμενη χρονιά – |
Ο εύπορος γαιοκτήμονας Ευαγγέλης Ζάππας (1800-1865), βαθιά συγκινημένος από
ένα άρθρο με το οποίο ο Αλέξανδρος Σούτσος ζητούσε την αναβίωση των Ολυμπιακών
Αγώνων, αποφάσισε να διαδώσει την ιδέα αυτή του ποιητή και αρκετά πριν από
τους πρώτους σύγχρονους Αγώνες του 1896 και χρηματοδότησε τα Ζάππεια Ολύμπια,
έναν συνδυασμό γεωργικών, βιομηχανικών και αθλητικών εκδηλώσεων.
Όπως αναφέρεται στο λεύκωμα «75 χρόνια ιστορίας της ΔΕΘ 1925 – 2000» (Ε.
Χεκίμογλου, Ε. Ρούπα), η έκθεση Ζάππεια Ολύμπια επαναλήφθηκε το 1870, το 1875
και το 1888, όταν κτίστηκε στην Αθήνα ο μόνιμος χώρος των εκθεσιακών
εγκαταστάσεων, το σημερινό Ζάππειο Μέγαρο.
Η έκθεση του 1888 συμπεριέλαβε πληθώρα προϊόντων, τα οποία κατανεμήθηκαν στις
εξής κατηγορίες: «Καλλιτεχνία, ελευθέριαι τέχναι, τα προς κατοικίαν χρήσιμα,
τα προς ένδυσιν, προϊόντα της γης και της θαλάσσης, συνήθεις τέχναι, τροφαί,
τα περί την γεωργίαν και την κτηνοτροφίαν, τα περί την κηπουρικήν και
αντικείμενα χρήσιμα προς ηθικήν και υλικήν βελτίωσιν του λαού κ.ά. εμπορεύματα
και υπηρεσίες.
Η πρώτη διεθνής έκθεση στην Ελλάδα διοργανώθηκε στο Ζάππειο το 1903 και
διήρκεσε έξι μήνες. Συμμετείχαν περίπου 2.000 εκθέτες, από τους οποίους 450
Έλληνες, 500 από την Τουρκία και την Ανατολή και 1.050 από διάφορες άλλες
χώρες.
Η εκδήλωση δεν ενισχύθηκε από το ελληνικό κράτος και δεν επαναλήφθηκε στην
Αθήνα, σε αντίθεση με τη Θεσσαλονίκη, η οποία κατάφερε να εδραιώσει και να
αναδείξει τον θεσμό των διεθνών εκθέσεων από το 1926 μέχρι σήμερα.
Το όραμα του Ευαγγέλη Ζάππα για την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων
οδήγησε το 1859 στη διοργάνωση ενός συνδυασμού γεωργικών, βιομηχανικών και
αθλητικών εκδηλώσεων
H έμπνευση, η γέννηση και η ωρίμανση
Εμπνευστής και ιδρυτής της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης ήταν ο Νικόλαος
Γερμανός, ο οποίος υπήρξε εξαίρετος επιστήμονας, δόκιμος συγγραφέας και
αξιόλογος πολιτικός. Ο Νικόλαος Γερμανός συνέλαβε την ιδέα της οργάνωσης μιας
Γενικής Έκθεσης, όχι στην πρωτεύουσα, αλλά στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Διέθετε
την επιμονή, τη διπλωματική ευελιξία και το θάρρος που απαιτούνταν για να
ξεπεραστούν οι αμέτρητες δυσκολίες και η γραφειοκρατική αδράνεια, για να γίνει
το όραμά του πραγματικότητα. Ο Γερμανός, εκτός από την ιδέα της ίδρυσης,
πάλεψε με όλες τις δυνάμεις και τις αμφιβολίες που κυριαρχούσαν την εποχή
εκείνη για την καθιέρωση του θεσμού, που με την πάροδο του χρόνου μετατράπηκε
σε μεγάλο οικονομικό γεγονός για ολόκληρη τη χώρα.
Στα τέλη Απριλίου του 1925 ο Νικόλαος Γερμανός (είχε εκλεγεί και δύο φορές
βουλευτής) έστειλε στον τότε υπουργό Οικονομικών Κωνσταντίνο Σπυρίδη επιστολή,
με την οποία ζητούσε την ίδρυση διεθνούς έκθεσης με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Το
αίτημα έγινε δεκτό και στις 25 Μαΐου 1925 συνεδρίασε για πρώτη φορά στη
Θεσσαλονίκη η πρώτη επιτροπή της έκθεσης, υπό την προεδρία του Γερμανού.
Όσο εύκολα ενέκρινε η κυβέρνηση την ίδρυση της έκθεσης, άλλο τόσο δύσκολη
αποδείχθηκε τελικά η προετοιμασία της πρώτης διοργάνωσης, η οποία
πραγματοποιήθηκε τελικά στις 3 Οκτωβρίου του 1926 στις εγκαταστάσεις στο
Πεδίου του Άρεως του Γ’ Σώματος Στρατού, στον χώρο όπου λειτουργεί σήμερα το
δημοτικό πάρκινγκ και αναμένεται να ανεγερθεί το νέο δημαρχιακό μέγαρο. Μέχρι
το 1940 συνεχίστηκαν οι διοργανώσεις των εκθέσεων του Σεπτεμβρίου, ενώ το 1934
αυξήθηκε η κρατική επιχορήγηση προς τη ΔΕΘ και επιβλήθηκε ειδικό ταχυδρομικό
τέλος 20 λεπτών υπέρ της έκθεσης.
Η ίδρυση και η καθιέρωση του θεσμού, που άρχισε το 1926, πήρε τον τίτλο
«Διεθνής Έκθεσις Θεσσαλονίκης». Στα χρόνια που ακολούθησαν τα πράγματα άλλαξαν
και οι νέες απαιτήσεις δημιούργησαν την ανάγκη να εξελιχθεί σε φορέα
διοργάνωσης και άλλων εκδηλώσεων (συνέδρια, πολιτιστικά γεγονότα,
επιχειρηματικά φόρουμ κ.ά.).
Από το 1977, χρονιά στην οποία ο οργανισμός για τη διοργάνωση της ΔΕΘ
μετατράπηκε από ΝΠΔΔ σε A.E., άλλαξε και ο τίτλος και ονομάστηκε ΔΕΘ A.E. –
HELEXPO. H νέα κρατική εταιρεία διοργάνωνε τα επόμενα χρόνια τη γνωστή γενική
έκθεση του Σεπτεμβρίου και πολλές διεθνείς κλαδικές εκθέσεις, καθώς επίσης
διεθνή συνέδρια και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Από το 1999 δημιουργήθηκαν δύο ξεχωριστές εταιρείες (η ΔΕΘ Α.Ε. και η
HELEXPO – Ελληνικές Εκθέσεις), ενώ με βάση τον ιδρυτικό νόμο η HELEXPO είναι ο
επίσημος ελληνικός φορέας διοργάνωσης Διεθνών Εκθέσεων, Συνεδρίων και
Πολιτιστικών Εκδηλώσεων.
Εξάλλου, από το 1929 η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι μέλος της Ένωσης
Διεθνών Εκθέσεων (UFI) και από το 1983 μέλος της Ένωσης έγινε και η έκθεση
τροφίμων και ποτών «DETROP», μία από τις πολλές διεθνείς κλαδικές εκθέσεις που
διοργανώνει κάθε χρόνο η HELEXPO.
Ουσιαστικά, η πρώτη ΔΕΘ διοργανώθηκε στις 3 Οκτωβρίου 1926 στις
εγκαταστάσεις του Γ’ Σώματος Στρατού, στον χώρο όπου λειτουργεί σήμερα το
δημοτικό πάρκινγκ
Το ’40 δεν πρόλαβαν να μαζέψουν τα προϊόντα…
Στην προπολεμική περίοδο η ΔΕΘ είχε έντονα στοιχεία μεγάλης…
εμποροπανήγυρης. H έκθεση προχώρησε γνωρίζοντας διεθνή απήχηση έως το 1940,
οπότε ήταν και η τελευταία χρονιά της λειτουργίας της λόγω του πολέμου.
Μάλιστα τη χρονιά εκείνη πολλοί εκθέτες δεν πρόλαβαν να πάρουν από τις
εγκαταστάσεις της ΔΕΘ τα προϊόντα τους, αφού ξέσπασε ο πόλεμος. Στη συνέχεια
μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο η ΔΕΘ καταφέρνει να λειτουργήσει
ξανά το 1951, με εμφανή τα προβλήματα που είχε προκαλέσει ο πόλεμος.
Η πρώτη διεθνής έκθεση στην Ελλάδα διοργανώθηκε στο Ζάππειο το 1903 και
διήρκεσε έξι μήνες














