TPITH AΠOΨH Θαύμα και ομερτά

Δέκα μέρες μετά τη συντριβή του κυπριακού αεροσκάφους θα πρέπει να ευχηθούμε
την ταχεία επανάκαμψη στην επικαιρότητα της ελληνικού ενδιαφέροντος πολιτικής,
ώστε να ατονήσει κάπως το νεκροφιλικό σίριαλ που μας προσφέρεται καθημερινά σε
εθνικό δίκτυο. Ωστόσο, πίσω από το αεροπορικό δυστύχημα υπάρχει ένα πολιτικό
φόντο, για το οποίο ελάχιστα έχουν γραφεί και σχεδόν τίποτε δεν έχει ειπωθεί.
Αυτό το φόντο απεικονίζει τις δομές του κυπριακού κράτους και της οικονομίας
του.

Όταν πριν από μερικά χρόνια το δίδυμο Σημίτη – Παπανδρέου έβαζε την Κύπρο στην
E.E., ένα μεγάλο, και σήμερα πλειοψηφικό, κομμάτι του πολιτικοοικονομικού
κατεστημένου της Κύπρου αντιμετώπιζε με υπόρρητα αρνητική διάθεση το νέο
πλαίσιο στο οποίο η χώρα θα καλούνταν εφεξής να λειτουργήσει. Ασφαλώς, η
Κύπρος έγινε δεκτή στην E.E. με την υπόσχεση ότι θα συμβάλει στη λύση του
εδαφικού και πολιτειακού της προβλήματος μέσω τού υπό εκπόνηση και
διαπραγμάτευση τότε σχεδίου Ανάν. Παραπέρα, όμως, η ευρωπαϊκή ένταξη σήμαινε
για την Κύπρο προσαρμογή σε νόρμες των οποίων η συστηματική παράκαμψη είχε
δραστικά συντελέσει στο οικονομικό «κυπριακό θαύμα». Και το θαύμα αυτό
εγγράφεται στη συνέχεια της «κυπριακής τραγωδίας» και στην πραγματικότητα
συνιστά την άλλη όψη της.

Είναι κοινό μυστικό ότι η Κύπρος προσέφερε σημαία ευκαιρίας σε κάθε λογής
επιχειρηματικές δραστηριότητες και αποτέλεσε μέχρι και σήμερα έναν από τους
κυριότερους υπεράκτιους παραδείσους. Είναι λιγότερο γνωστό ότι η σχέση μεταξύ
οικονομίας και πολιτικής στο νησί είναι τόσο στενή ώστε η έννοια της διαπλοκής
αποδεικνύεται ανίσχυρη όταν αναφέρεται στην κυπριακή επικράτεια.

Το συμπαγές πολιτικοοικονομικό κατεστημένο της Κύπρου εξακολουθεί να
αγωνίζεται για τη διατήρηση μέσα στην E.E. της κυπριακής ιδιορρυθμίας, η οποία
συνυφαίνεται με τα προνόμιά του και με τον ασφυκτικό έλεγχο που ασκεί στην
κυπριακή κοινωνία και σε κάθε έκφανση της δημόσιας ζωής. Ο έλεγχος αυτός
εκφράστηκε, άλλωστε, απροκάλυπτα στη διάρκεια της προδημοψηφισματικής περιόδου
για το σχέδιο Ανάν, όταν, επίσης, για την καμπάνια υπέρ του «όχι» δαπανήθηκαν
τεράστια ποσά. Θα ήταν ίσως άδικο να υποστηριχθεί ότι οι εγχώριοι χρηματοδότες
της καμπάνιας για το «όχι» κινήθηκαν μόνο από την ιδιοτέλεια της διατήρησης
ενός οικονομικού στάτους κβο μέσω της μη λύσης του κυπριακού προβλήματος.
Όμως, η οσοδήποτε ειλικρινής ιδεολογία δεν ριζώνει στο κενό αλλά εκλογικεύει
πρακτικές ζωής που στη συγκεκριμένη περίπτωση αποδεικνύονται στέρεα
εδραιωμένες και ανθεκτικές απέναντι σε κάθε απόπειρα αλλαγής.

Πάντως, η διασύνδεση με οικονομικά συμφέροντα εκτείνεται στο σύνολο σχεδόν του
κυπριακού πολιτικού φάσματος. Θα είχε βέβαια ενδιαφέρον να μάθουμε αν πολιτικά
πρόσωπα ή επιχειρήσεις κομματικά ελεγχόμενες από την κυπριακή Αριστερά
σχετίζονται με την πειρατική (για τα ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα) εταιρεία
του μοιραίου αεροσκάφους. Αλλά ήδη γνωρίζουμε ότι η ίδρυσή της εγκρίθηκε από
την κυβέρνηση της σημερινής αντιπολίτευσης (ΔΗΣΥ) και ότι στελέχη κομμάτων
όπως το ΔΗΚΟ συμμετείχαν έμμεσα στη διοίκησή της.

Υπό τις συνθήκες αυτές γίνονται κατανοητοί οι λόγοι για τους οποίους τα
πολιτικά κόμματα της Κύπρου καθυστέρησαν τόσο να πολιτικοποιήσουν το ζήτημα
και ότι επί του παρόντος περιορίζονται σε προειδοποιητικές εκατέρωθεν βολές.
Ομοίως ερμηνεύεται και η τελευταία προσπάθεια να μετατεθούν οι ευθύνες, καθώς
και το επίκεντρο του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης, στην ελληνική ΥΠΑ (της
οποίας, πάντως, οι πλημμελείς χειρισμοί είναι μάλλον προφανείς). Ως
αποτέλεσμα, και εφόσον δεν ασκηθεί αποφασιστική πίεση από τα αρμόδια ευρωπαϊκά
όργανα, η διερεύνηση των συνθηκών της αδειοδότησης και κρατικής εποπτείας του
αμαρτωλού αερομεταφορέα το πιθανότερο είναι ότι θα πνιγεί μέσα στην κυπριακή
πολιτική ομερτά.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι αναπληρωτής καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Κρήτης.