Tο κλειδί σε μια βλάβη ρουτίνας

Σε βλάβη που θεωρείται «απλή» και «συνηθισμένη» από τους ειδικούς
επικεντρώνονται οι έρευνες για την εξακρίβωση των αιτιών που οδήγησαν στον
θάνατο 121 ανθρώπους, την περασμένη Κυριακή, στο Γραμματικό.

Τη συγκεκριμένη βλάβη – πρόβλημα ψύξης στο σύστημα electronic compartment ( η
ηλεκτρονική «καρδιά» του αεροπλάνου) – ανέφερε στη δεύτερη και τελευταία
επικοινωνία του με την εταιρεία Helios ο Γερμανός πιλότος Χανς Μέρτεν. Ήταν
9.27′ το πρωί. Όπως όλα δείχνουν, η συγκεκριμένη βλάβη ήταν η αρχή της
τραγωδίας αφού παραμένει μυστήριο τι έβγαλε νοκ άουτ τους πιλότους, με
αποτέλεσμα να μην καταφέρουν να την αντιμετωπίσουν όπως έχει συμβεί σε
ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν.

Κατά την πρώτη επικοινωνία του με την εταιρεία – στις 9.17′ το πρωί της
Κυριακής – ο πιλότος είχε αναφέρει πρόβλημα ψύξης. Και οι δύο αυτές συνομιλίες
κρατούνται κρυφές από την εταιρεία. Μάλιστα την ύπαρξή τους, χωρίς αναφορά στο
περιεχόμενο, παραδέχθηκε τέσσερις ημέρες μετά την τραγωδία. «Το πρόβλημα ψύξης
στο electronic compartment που ανέφερε ο πιλότος του Μπόινγκ της Ήλιος
κρίνεται ιδιαίτερα σοβαρό και ενδεχομένως μπορεί να μας δώσει απαντήσεις για
τα αίτια που προκάλεσαν την πτώση του αεροσκάφους», δήλωσε στα «NEA» ο κ.
Ακριβός Τσολάκης, πρόεδρος της ανεξάρτητης επιτροπής εμπειρογνωμόνων που έχει
αναλάβει τη διερεύνηση των αιτίων της πτώσης του αεροσκάφους. Παράλληλα, ως
«κομμάτι που πιθανόν να συνδέει το παζλ πολλών αναπάντητων ερωτημάτων για το
δυστύχημα», χαρακτηρίζει ο εκπρόσωπος της Μπόινγκ Τζιμ Πρου την τελευταία
συνομιλία του Γερμανού πιλότου με την εταιρεία του, απαντώντας σε ερώτηση των
«ΝΕΩΝ».

Ενδοεταιρική αναφορά

Τη βλάβη – πρόβλημα ψύξης στο σύστημα electronic compartment (η ηλεκτρονική «καρδιά» του αεροπλάνου) – ανέφερε στη δεύτερη και τελευταία επικοινωνία του με την εταιρεία Helios ο Γερμανός πιλότος Χανς Μέρτεν. Ήταν 9.27′ το πρωί

Στο ερώτημα πάντως, γιατί ο Μέρτεν δεν ανέφερε το πρόβλημα απευθείας στον
πύργο ελέγχου όπως όφειλε, αλλά προτίμησε την ενδοεταιρική συχνότητα που δεν
την ακούει ο πύργος ελέγχου, τα στελέχη της κυπριακής Υπηρεσίας Πολιτικής
Αεροπορίας απαντούν πως «ο πιλότος προφανώς δεν ήθελε να επιβαρύνει και άλλο
την ήδη επιβεβαρημένη θέση της εταιρείας στον τομέα των βλαβών».

Ωστόσο, από το σημείο που χάθηκαν οι επικοινωνίες με το αεροσκάφος, άρχισε ένα
«γαϊτανάκι» λανθασμένων πληροφοριών από την εταιρεία προς τον πύργο ελέγχου
της Λάρνακας και ακολούθως προς την Αθήνα.

Όπως προκύπτει από τις καταθέσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας στον πύργο
ελέγχου της Λάρνακας, η εταιρεία Ήλιος τούς ενημέρωσε για βλάβη στο σύστημα
κλιματισμού, δίχως όμως να τους πληροφορήσει για το πρόβλημα που της ανέφερε ο
Μέρτεν: αρχικά είχε αναφέρει πρόβλημα ψύξης και στη δεύτερη συνομιλία πρόβλημα
στο electronic compartment. Ο πύργος ελέγχου της Λάρνακας στις 10.25 π.μ., με
καθυστέρηση μίας ώρας και αφού ρωτήθηκε από τον Έλληνα ελεγκτή στο «Ελ.
Βενιζέλος», ενημέρωσε – τότε μόνο – ότι το Μπόινγκ της Ήλιος ειδοποίησε για
πρόβλημα στον κλιματισμό.

Δεν επικοινώνησε η Αθήνα

Είχε προηγηθεί, ωστόσο, και η παράλειψη της Αθήνας να επικοινωνήσει με το
Boeing όταν αυτό μπήκε στο ελληνικό FIR. Παράλληλα, ο αντιπρόσωπος της Ήλιος
στην Ελλάδα ειδοποίησε την τεχνική βάση του «Ελ. Βενιζέλος» πως το αεροπλάνο
της εταιρείας που φθάνει στην Αθήνα έχει πρόβλημα στην επικοινωνία, όπως
καταθέτει ο Δημήτρης Καλιάνος, πρόεδρος της Ένωσης Πτυχιούχων Τεχνικών
Αεροπλάνων Ολυμπιακής Αεροπορίας. Ερωτηματικό παραμένει γιατί η Helios Airways
προτίμησε να μην ενημερώσει τον πύργο ελέγχου της Λάρνακας για ένα τόσο σοβαρό
πρόβλημα. Ερωτηματικά επίσης προκαλεί η επιλογή της Λάρνακας να καθυστερήσει
τόσο πολύ την ενημέρωση της Αθήνας. «Το πρόβλημα του κλιματισμού δεν θεωρείται
πρώτης προτεραιότητας και για τον λόγο αυτό δεν αναφέρθηκε αμέσως», απαντούν
οι Κύπριοι ελεγκτές.

Οι δύο κρυφές συνομιλίες του πιλότου με την εταιρεία

1. «Έχω πρόβλημα ψύξης στο πιλοτήριο»

9.17 Π.M.: Δέκα λεπτά μετά την απογείωση του μοιραίου Μπόινγκ από το
αεροδρόμιο ο Γερμανός πιλότος, Χανς Μέρτεν, επικοινωνεί μέσω της εταιρικής
συχνότητας με τη μονάδα τεχνικής υποστήριξης της Ήλιος στη Λάρνακα. Αναφέρει
ότι βρίσκεται σε ύψος 16.000 ποδιών, αλλά αντιμετωπίζει πρόβλημα στο σύστημα
ψύξης στο πιλοτήριο.

Οι μηχανικοί της εταιρείας τού λένε να ανοίξει το Avionic Electronic
Department – που είναι μια μικρή θυρίδα στο πιλοτήριο και βρίσκεται πίσω από
το κάθισμα του πιλότου – και να κοιτάξει κάποια πλακέτα. Ο Μέρτεν εκτελεί τις
εντολές των μηχανικών και στη συνέχεια αναφέρει στους τεχνικούς πως «το
πρόβλημα λύθηκε».

Τότε από την Ήλιος του ζητούν να ανέβει από τα 16.000 πόδια στα 34.000 πόδια
και να ακολουθήσει τον αεροδιάδρομο της Ρόδου.

2. «Έχω πρόβλημα ψύξης στο electronic compartment»

ΔΕΚΑ ΛΕΠΤΑ αργότερα, στις 9.27 π.μ., ο Μέρτεν αναφέρει και πάλι μέσω
της ενδοεταιρικής συχνότητας ότι βρίσκεται στο ύψος των 34.000 ποδιών, αλλά
πλέον αντιμετωπίζει πρόβλημα ψύξης στο electronic compartment. Από τη βάση
τεχνικής υποστήριξης της Λάρνακας του ζητούν να μιλήσουν με τον συγκυβερνήτη
Χαράλαμπο Χαραλάμπους, προκειμένου να του δώσουν οδηγίες επιδιόρθωσης. Εκείνη
τη στιγμή η επικοινωνία με το Μπόινγκ διακόπτεται. H εταιρεία ζητάει από τον
πύργο ελέγχου Λάρνακας να προσπαθήσει να επικοινωνήσει με το αεροπλάνο. Στις
κλήσεις του ελεγκτή δεν απάντησε κανένας.