Tο κουτσομπολιό αθωώνεται!

«Κουτσομπολέψτε, κάνει καλό!». Αυτό φαίνεται να προτείνουν βιολόγοι,
ανθρωπολόγοι και ψυχολόγοι, που σπεύδουν να απενοχοποιήσουν το αρνητικά
φορτισμένο «κουτσομπολιό». Τονίζουν μάλιστα ότι μπορεί να κάνει καλό, τόσο σε
προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο, χάρη στην προστατευτική ιδιότητά
του.

Οι επιστήμονες συμφωνούν: το κουτσομπολιό κάνει καλό. Τονίζουν όμως πως πρέπει να τηρούνται κάποιες προϋποθέσεις: να ελέγχεται η κακόβουλη, συκοφαντική διάθεση και τα γεγονότα τα οποία σχολιάζονται να είναι πραγματικά

«Τι έκανε;», «Ήταν πράγματι και αυτός;», «Είναι αλήθεια τελικά;». Ερωτήσεις
που κυριαρχούν σε διαδρόμους επαγγελματικών χώρων, συνεστιάσεις συναδέλφων,
φίλων, γειτόνων και συγγενών. Ερωτήσεις στις οποίες και ο μεγαλύτερος εχθρός
του κουτσομπολιού με δυσκολία κλείνει τα αυτιά του, ακόμη και αν το θέλει. Εδώ
και χρόνια το κουτσομπολιό ήταν μια κοινωνική διαδικασία, η οποία για τους
ερευνητές σχεδόν δεν είχε αξία. Το αποκαλούσαν παρασκηνιακό θόρυβο, φασαρία
χωρίς κανένα χρήσιμο αποτέλεσμα. Όλα αυτά όμως, μέχρι σήμερα. Αρκετοί
επιστήμονες συμφωνούν πλέον πως πρέπει να έχει κεντρική θέση σε κάθε έρευνα
κοινωνικής συμπεριφοράς. «Το κουτσομπολιό φαίνεται πως είναι πολύ επιτηδευμένη
διαδικασία με πολλές λειτουργίες και είναι σημαντική για τον έλεγχο της
συμπεριφοράς των ατόμων σε μια ομάδα», επισημαίνει ο Ντέιβιντ Σλόαν Γουίλσον,
καθηγητής Βιολογίας και Ανθρωπολογίας στο State University της Νέας Υόρκης.

Μαθαίνεις…

Για παράδειγμα, όταν δύο ή περισσότερα άτομα ανταλλάσσουν πληροφορίες για
κάποιο τρίτο που δεν παραβρίσκεται, συνήθως ξεδιπλώνουν ένα προστατευτικό
«δίχτυ» πάνω από την πλειοψηφούσα ομάδα, είτε το θέμα σχετίζεται με την
επαγγελματική κατάσταση είτε με την προσωπική ζωή -διαδικασία η οποία για τους
βιολόγους έχει τις ρίζες της στα πρώτα στάδια της κοινωνικής εξέλιξης του
ανθρώπου. Το να γίνεται γνωστό, για παράδειγμα, ότι το αφεντικό επιδίδεται σε
ανάρμοστες προτάσεις σε υπαλλήλους του ή ότι ένας νέος συνάδελφος επιχείρησε
με δόλιο τρόπο να εξασφαλίσει την εύνοια του προϊσταμένου, αυτά μπορούν να
λειτουργήσουν θετικά προς το συμφέρον της ευρύτερης ομάδας, προετοιμάζοντας
και κινητοποιώντας τα μέλη της ανάλογα. Γραπτοί και άγραφοι κανόνες μιας
κοινωνικής ομάδας τίθενται επί τάπητος, προσθέτουν οι κοινωνιολόγοι και
αναδεικνύουν τη σημασία του κουτσομπολιού. Πρέπει να τηρούνται όμως κάποιες
προϋποθέσεις: να ελέγχεται η κακόβουλη, συκοφαντική διάθεση και τα γεγονότα τα
οποία σχολιάζονται να είναι πραγματικά.

Δεδομένης μάλιστα της προστατευτικής χροιάς που δίνεται στη διαδικασία,
ψυχολόγοι επισημαίνουν και προειδοποιούν ότι το να κουτσομπολεύει κάποιος
ελάχιστα, μπορεί να αποδειχθεί το ίδιο επικίνδυνο όπως και το να
κουτσομπολεύει πάρα πολύ.

«Καμία απιστία δεν μένει κρυφή για πολύ»

ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ σε κατοίκους του Ειρηνικού, Αμερικανούς μαθητές
και κατοίκους του Μεξικού επιβεβαίωσαν ότι το περιεχόμενο και η συχνότητα του
κουτσομπολιού έχουν διεθνείς αναλογίες: από τον χρόνο που αφιερώνει καθημερινά
ο κόσμος σε συζητήσεις, το 20% – 65% αναλώνεται στην…κοινωνική κριτική. Οι
άνδρες δεν εξαιρούνται, αφού εμφανίζονται ισάξιοι των γυναικών. Όπως μάλιστα
έδειξαν οι ίδιες έρευνες, οι περισσότεροι άνθρωποι μεταφέρουν τα καλύτερα από
όσα τους μεταφέρθηκαν σε τουλάχιστον δύο άλλους.

Το 2004, μαθητές στο Οχάιο είχαν κληθεί να απαντήσουν στο ερώτημα ποιο είναι
το καλύτερο από όσα άκουσαν τους τελευταίους μήνες. Στη συνέχεια μάλιστα
εξήγησαν τι έμαθαν, εμπλεκόμενοι στη διαδικασία. Από τα σπουδαιότερα, για τους
ίδιους, ήταν το εξής: «Καμία απιστία δεν μένει κρυφή για πολύ». Και οι
περισσότεροι έσπευσαν να διευκρινίσουν ότι δεν το είχαν μάθει στην τάξη…

Επιμέλεια: Ρένα Δημητρίου