Γκάζι στα στεγαστικά, φρένο στα καταναλωτικά δάνεια

Φρένο στις εγκρίσεις νέων καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών βάζουν
σταδιακά οι τράπεζες, ενώ την ίδια στιγμή ανοίγουν διάπλατα τα γκισέ τους για
τη χορήγηση στεγαστικών δανείων.

Τα τμήματα χορηγήσεων των τραπεζών έχουν πάρει φωτιά αυτό το καλοκαίρι -ιδίως
τις τελευταίες ημέρες -καθώς αντιμετωπίζουν ένα άνευ προηγουμένου κύμα
αιτήσεων για στεγαστικά δάνεια, από πελάτες που σπεύδουν να προλάβουν τις
αυξήσεις των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων και την επιβολή του ΦΠΑ από
1/1/2006.

Αμείωτο παραμένει το ενδιαφέρον για καταναλωτικά δάνεια, τα οποία όμως οι
τράπεζες αντιμετωπίζουν τελευταία με μεγαλύτερη επιφύλαξη. Και αυτό, γιατί
είναι πολύ πιο επισφαλή σε σύγκριση με τα στεγαστικά που εξυπηρετούνται, κατά
κανόνα, με συνέπεια.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών των
διευθύνσεων χορηγήσεων των τραπεζών, στις 100 αιτήσεις που υποβάλλονται για
κάρτες και καταναλωτικά, μόνο 60% -περίπου -εγκρίνεται. Το αντίστοιχο ποσοστό
εγκρίσεων για στεγαστικά δάνεια κυμαίνεται μεταξύ 85% και 90%.

H χρονιά των στεγαστικών

Το 2005 μπορεί να χαρακτηριστεί «χρονιά των στεγαστικών δανείων», ο ρυθμός
αύξησης των οποίων κυμαίνεται αυτή τη στιγμή γύρω στο 25%. Όπως όμως εκτιμούν
τραπεζικές πηγές, στα τέλη του χρόνου θα ξεπεράσει κατά πολύ το 30%.

Αυτή την περίοδο και αμέσως μετά την εξαγγελία των κυβερνητικών αποφάσεων για
τη φορολογία των ακινήτων, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια έχει ξεπεράσει κάθε
προηγούμενο: Σύμφωνα με στέλεχος μιας από τις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας,
οι αιτήσεις που υποβάλλονται στην τράπεζα υπερβαίνουν τις 500 ημερησίως,
έναντι 200 αιτήσεων που υποβάλλονταν, κατά μέσο όρο, κατά τη διάρκεια του
2004. Ο αριθμός των αιτήσεων για στεγαστικά δάνεια θα αυξηθεί κατακόρυφα μετά
τη λήξη των θερινών διακοπών και μέχρι το τέλος του 2005.

Ο υπερδανεισμός

Ο δανεισμός των ελληνικών νοικοκυριών για καταναλωτικούς σκοπούς, ο οποίος σε
διάστημα τριών χρόνων διπλασιάστηκε και από τα 10 δισ. ευρώ πού ήταν το 2002
προβλέπεται να φθάσει στα τέλη του 2005 τα 20 δισ. ευρώ, άρχισε να φοβίζει τις
τράπεζες. Όπως δείχνουν τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, από τις αρχές
του 2005 έχουν αρχίσει να συγκρατούνται οι ρυθμοί αύξησης των καταναλωτικών
δανείων. Στα τέλη του 2004, το συνολικό υπόλοιπό τους ανερχόταν περίπου σε 17
δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 4,3 δισ. ευρώ σε σύγκριση με το προηγούμενο
έτος, ενώ φέτος η αντίστοιχη αύξηση δεν θα ξεπεράσει τα 3 δισ. ευρώ, όπως
εκτιμούν τραπεζικές πηγές.

Πόσα χρωστάμε

Το υπόλοιπο των καταναλωτικών και στεγαστικών δανείων που έχουν πάρει τα
ελληνικά νοικοκυριά στα τέλη Μαΐου ανερχόταν σε 57 δισ. ευρώ, ποσό που
αντιστοιχεί σε 31,2% -περίπου -του ΑΕΠ (20% για στεγαστικά και 11,2% για
καταναλωτικά δάνεια). Το ποσοστό αυτό είναι κατά πολύ μικρότερο από τα
αντίστοιχα ποσοστά σε άλλες χώρες: 86% στις ΗΠΑ, 73% στη Μεγάλη Βρετανία και
στη Γερμανία και 54% στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μέσος όρος).

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται και από την Τράπεζα της Ελλάδος, το ποσοστό των
καθυστερούμενων δανείων (δηλαδή, αυτών που δεν εξυπηρετούνται επί πάνω από
τρεις μήνες) ανέρχεται σε 7,2% για τα καταναλωτικά δάνεια και είναι πάνω από
τον αντίστοιχο μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα στεγαστικά δάνεια ισχύει το
αντίστροφο, δηλαδή το ποσοστό των καθυστερήσεων κινείται κάτω από τον μέσο
ευρωπαϊκό όρο.

Πόσα πληρώνουμε

H ανησυχία για τις δυνατότητες των ελληνικών νοικοκυριών να εξυπηρετήσουν τον
τραπεζικό δανεισμό τους ενισχύεται από το γεγονός ότι ο δανεισμός αυτός
εκτινάχθηκε στα ύψη μόλις σε διάστημα τριών χρόνια, χωρίς να συνοδευθεί από
αντίστοιχη αύξηση των εισοδημάτων τους. H επιβάρυνση των ελληνικών
νοικοκυριών, μόνο για την πληρωμή τόκων, αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο. Σύμφωνα
με την Τράπεζα της Ελλάδος, το συνολικό ποσό που δαπανήθηκε από τα νοικοκυριά
για την πληρωμή τόκων (για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια) ως ποσοστό του
ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος εκτιμάται σε 2,8% του ΑΕΠ το 2004, έναντι
2,5% το 2003.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, 150.000 δάνεια έχουν σταματήσει να εξοφλούνται, με
αποτέλεσμα οι δανειολήπτες της κατηγορίας αυτής να έχουν περάσει στη «μαύρη
λίστα» του Τειρεσία. Ο Τειρεσίας είναι, άλλωστε, η πηγή στην οποία βασίζουν
συχνά οι τράπεζες το «όχι» στη χορήγηση καταναλωτικού δανείου σε υποψήφιους
πελάτες.

H Τράπεζα της Ελλάδος

Το τελευταίο διάστημα η Τράπεζα της Ελλάδος δεν κρύβει τον προβληματισμό της
για τον κίνδυνο υπερχρέωσης των νοικοκυριών. Μέχρι στιγμής συνιστά
αυτοσυγκράτηση στα νοικοκυριά και παίρνει τα μέτρα της για επαρκείς καλύψεις
εκ μέρους των τραπεζών. Για να είναι όμως σίγουρη, ποια ακριβώς είναι η
εικόνα, η Τράπεζα της Ελλάδος θα αναθέσει -σύμφωνα με πληροφορίες -τον επόμενο
μήνα τη διεξαγωγή αναλυτικής μελέτης στην ICAP με θέμα τον δανεισμό των
νοικοκυριών σε όλη την Ελλάδα. H Τράπεζα είχε κάνει ανάλογη έρευνα και πριν
από τρία χρόνια, από την οποία δεν είχε προκύψει εικόνα υπερδανεισμού. Έκτοτε,
όμως, πολλά έχουν αλλάξει. Ανάλογα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η Τράπεζα
θα πάρει τα μέτρα της.

H «μάχη» των στεγαστικών

Στα 36,6 δισ. ευρώ ανέρχονταν στα τέλη Μαΐου τα χρέη των ελληνικών
νοικοκυριών, τα οποία προσέφυγαν στον τραπεζικό δανεισμό προκειμένου να
αποκτήσουν… το δικό τους κεραμίδι. Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, τους
επόμενες μήνες και μέχρι το τέλος του έτους οι τράπεζες θα ρίξουν όλο τους το
βάρος στην προσέλκυση πελατείας για στεγαστικά δάνεια.

Νέα προϊόντα

Ήδη η Εθνική έχει ρίξει στην αγορά ένα νέο προϊόν, το οποίο απαλλάσσει από όλα
τα λεγόμενα «έξοδα φακέλου» τις συμβάσεις για στεγαστικά δάνεια που θα
υπογραφούν μέχρι το τέλος Αυγούστου. Εκτιμάται ότι από τα μέσα Σεπτεμβρίου,
και άλλες τράπεζες θα εντείνουν τη διαφημιστική τους καμπάνια προσφέροντας
στους καταναλωτές ανάλογα δελεαστικά προϊόντα.

Οι προοπτικές

Επισημαίνεται ότι 80% των Ελλήνων διαθέτουν ιδιόκτητη πρώτη κατοικία και, κατά
συνέπεια, τα περιθώρια ανάπτυξης της αγοράς αυτής είναι ακόμη μεγάλα, υπό την
προϋπόθεση βέβαια ότι τα επιτόκια θα διατηρηθούν στα σημερινά χαμηλά επίπεδα.