διακοπές TOΡ 10

1. Το Σαρακήνικο

Όσες φωτογραφίες κι αν τραβήξεις, ποτέ δεν είναι αρκετές. Αχόρταγα, άπληστα,
τα μάτια καταγράφουν τις φιγούρες των ανθρώπων όπως διαγράφονται στο παράλογα
λευκό σκηνικό, με τα βραχώδη σχήματα που θυμίζουν άλλο πλανήτη. Ακούραστα,
πληγωμένα από την αρχαία λάβα – τους απολιθωμένους ηφαιστειακούς τόφφους – που
τρίβεται με τον αέρα, τα πόδια τριγυρίζουν, βρίσκουν τον δρόμο τους ανάμεσα σε
πολύχρωμες πετσέτες και σώματα που στήνονται στα κατηφορικά πλατώματα. Σώματα
που δεν βολεύονται μέχρι να γλιστρήσουν ανακουφισμένα στα αβαθή πράσινα νερά
και ύστερα να ξανοιχτούν μέχρι το άνοιγμα του κόλπου. Ο επιβλητικός βράχος και
το ναυαγισμένο πλοίο θα κάνουν για άλλη μια φορά τα στόματα να ανοίξουν σε
επιφώνημα έκπληξης. Όσο προσγειωμένος και να είσαι, το Σαρακήνικο δεν
σταματάει να σε απογειώνει με την εξωγήινη ομορφιά του.

2. Φυλακωπή, αρχαίο θέατρο, κατακόμβες

Αρχαίο θέατρο

Αρχαία και Νεώτερη Ιστορία: η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τον
προϊστορικό οικισμό της Φυλακωπής, τα ερείπια του οποίου θα δεις στον δρόμο
προς τα Πολλώνια και τα πρωτοκυκλαδικά ευρήματά του στο Αρχαιολογικό Μουσείο
της Μήλου.

Στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού θα αναγνωρίσεις την περιοχή της αρχαίας
πρωτεύουσας, κοντά στο Κλήμα, που κατοικήθηκε για πρώτη φορά το 1100 π.X. από
τους Δωριείς. Στη ρωμαϊκή εποχή κτίστηκε το εκπληκτικό μαρμάρινο θέατρο πάνω
από το Κλήμα, με 7 κερκίδες και 6 κλίμακες. Στη διαδρομή προς το θέατρο θα
δεις το σημείο που βρέθηκε το άγαλμα της Αφροδίτης και φιλοξενεί το Λούβρο.
Χρονολογείται γύρω στο 320 μ.X., ανακαλύφθηκε το 1820 και θεωρείται ότι
στόλιζε εξέδρα γυμναστηρίου της αρχαίας πόλης. Το μνημείο της Νεώτερης
Ιστορίας, τις κατακόμβες, δεν θα μπορέσεις να τις επισκεφθείς, επειδή η
Αρχαιολογική Υπηρεσία τις κρατάει κλειστές λόγω ανασκαφών. Το μήκος τους
φτάνει τα 184 μέτρα και στο εσωτερικό τους ανακαλύφθηκαν 290 τάφοι, όπου
υπολογίζεται ότι ήταν θαμμένοι 8.000 νεκροί!

3. Το Κλήμα

«Κοκκινίλα ωραία έβγαλε σήμερα το ηλιοβασίλεμα». H 83χρονη κυρία Παγώνα, η
«αρχόντισσα» του Κλήματος, και ο 99χρονος κύριος Λέανδρος έχουν δει δεκάδες
ηλιοβασιλέματα καθισμένοι έξω από το «σύρμα» τους, το σπιτάκι το λαξεμένο στα
μαλακά πετρώματα, όπου κάποτε φύλαγαν τις βάρκες. Δεν το βαριούνται ποτέ – πώς
να κουραστείς από τόση ομορφιά;

Τριάντα πέντε κτίσματα, ένα καλειδοσκόπιο χρωμάτων σε πόρτες και παράθυρα.
Μόνο δύο άνθρωποι μένουν εδώ όλο τον χρόνο. Οι υπόλοιποι, που έχουν…
δραπετεύσει στην πρωτεύουσα, επιστρέφουν σε παρέες κάθε καλοκαίρι. Καθισμένοι
τεμπέλικα έξω από τα «σύρματά» τους, αφήνουν τις συζητήσεις του καλοκαιριού να
αιωρούνται στη νοτισμένη ατμόσφαιρα. Και ξορκίζουν το μαΐστρο, που κάνει το
νερό να μπαίνει μέσα στα ανακαινισμένα «παλάτια» τους και τους βάζει να τα
ασπρίζουν ξανά και ξανά…

4. Τα μουσεία

Μεταλλευτικό (Αδάμαντας, τηλ. 22870-22841, ανοιχτό 9.00-14.00 και
18.30-21.30). H «ανταπόδοση» του κολοσσού τής «S&Β Βιομηχανικά Ορυκτά» στη
Μήλο, εκτός από το συνεδριακό κέντρο, είναι και αυτό το ενδιαφέρον μουσείο.
Εκεί θα μάθεις για τη μεταλλευτική ιστορία του νησιού που διαρκεί 11.000
χρόνια (!) και θα δεις δείγματα των ορυκτών και φωτογραφικό υλικό. Εξαιρετικό
το βίντεο με συνεντεύξεις εργατών στα ορυχεία.

Αρχαιολογικό (Πλάκα, τηλ. 22870-21620, ανοιχτό 8.30-15.00 εκτός
Δευτέρας). Σε εξαιρετικό νεοκλασικό κτίριο. Εκτίθενται αρχαιότητες που
χρονολογούνται από την ύστερη 4η χιλιετία π.X. έως τα χριστιανικά χρόνια. Στην
είσοδο σε περιμένει και το γύψινο εκμαγείο του αγάλματος της Αφροδίτης της
Μήλου.

Λαογραφικό (Πλάκα, τηλ. 22870-21292, ανοιχτό 10.00-14.00 και
18.00-21.00 εκτός από Δευτέρα και Κυριακή απόγευμα). Από τα καλύτερα της
Ελλάδας. Λειτουργεί σε κτίσμα 200 ετών. Παρουσιάζει τη ζωή στο νησί από τον
17ο αιώνα και μετά, με αναπαράσταση σπιτιού, χώρων εργασίας, αποθηκών.

5. Μυστικά λιμανάκια

Εμπουριό

Ο κατηφορικός χωματόδρομος που οδηγεί στο Εμπουριό θα γεμίσει σκόνη το
αυτοκίνητο. Μη νοιαστείς. H θέα της ήρεμης λιμνοθάλασσας στο Ριβάρι, η παραλία
της Φατούρενας και το ταβερνάκι πάνω στο νερό όπου θα καταλήξεις, θα σε κάνει
να τα δεις όλα καθαρά, όπως ήταν στη δεκαετία του ’60. Τότε που οι γεύσεις
ήταν αυθεντικές κι εσύ μπορούσες να νιφτείς στην πέτρινη σκάφη της πίσω αυλής.
Δίπλα στο ταβερνάκι, αν είσαι τυχερός, θα βρεις την τράτα «Θεολόγος»: είναι η
τελευταία που έχει μείνει στην Ελλάδα και το εξαφανισμένο από καιρό σχέδιό της
είναι ελληνικό.

Στα βόρεια, το λιμανάκι στα Μανδράκια, με τα «σύρματα» και το ουζερί είναι ένα
ακόμη μικρό μυστικό του νησιού που αξίζει να ανακαλύψεις.

6. Στις σπηλιές των πειρατών

Κλέφτικο, Παπάφραγκας, Σαρακήνικο, Κάτεργο. Οι ντόπιοι δεν είναι περήφανοι γι’
αυτό το κομμάτι της ιστορίας: όλοι οι γνωστοί πειρατές στη Μήλο είχαν λημέρια
στη διάρκεια του Μεσαίωνα. Γύρω στο 1660, μάλιστα, στήθηκε εδώ βασίλειο
πειρατών με εστεμμένο βασιλιά πειρατή στην Πλάκα, ονόματι Γιάννη Κάψη. H
Ζεφυρία, ανοχύρωτη πόλη και ουσιαστικά «κοντραμπατζίδικο», ήταν το κέντρο τής
κάθε είδους διασκέδασής τους και των συναλλαγών. Τις δέστρες των πειρατικών
πλοίων λαξεμένες πάνω στα πετρώματα τις βλέπεις και σήμερα στο Κλέφτικο.

7. Ο Αδάμαντας

Τον έκτισαν Σφακιανοί που κατέφυγαν στη Μήλο. Επίσημα ιδρύθηκε το 1835 και
χάρη στη στρατηγική του θέση γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Στον Αδάμαντα, που έχει
δύο παραλίες για μπάνιο – την Παπακινού και τη Λαγκάδα – χτυπάει η καρδιά της
εμπορικής ζωής του νησιού και της βραδινής διασκέδασης. Όμως η γραφικότητα
έχει από καιρό δώσει τη θέση της στα δεκάδες, άναρχα επεκτεινόμενα
ενοικιαζόμενα και ξενοδοχεία, που δεν προσφέρουν υψηλή ποιότητα υπηρεσιών.

8. Τα Πολλώνια

Στις αρχές του αιώνα ζούσαν εδώ, στο μοναδικό σημείο που ένωνε την Κίμωλο με
τον… πολιτισμό, 4-5 οικογένειες. Τα καΐκια τους μετέφεραν λαχανικά και τους
εργάτες που δούλευαν στα ορυχεία. Σήμερα τα Πολλώνια είναι γεμάτα κυκλαδίτικα
σπιτάκια, ενοικιαζόμενα δωμάτια – κυρίως στην περιοχή της Πελεκούδας, όπου θα
δεις και την εκκλησία του Αγίου Νικολάου – και ταβέρνες. Τα δρομολόγια προς τη
γειτονική Κίμωλο και τα Γλαρονήσια με τις παράξενες εξάπλευρες ράβδους τους
που αναδύονται από τη θάλασσα, συνεχίζονται αδιάκοπα. Και οι «κουρίτες», τα
βοηθητικά βαρκάκια των ψαράδων που τα χρησιμοποιούν για να φτάσουν στο
ρεμέντζο τους, αργολικνίζονται τα απογεύματα στη μέση του κολπίσκου που ηρεμεί
την ψυχή σου.

9. Στα παλιά θειωρυχεία

Αν κολυμπήσεις στην παραλία της Θειάφας, τη βαμμένη με λευκά και πορτοκαλιά
χρώματα, η γεύση από το θειάφι θα κάνει ώρες να φύγει από το στόμα. Αν μπεις
μέσα στα παλιά κτίσματα που κάποτε ήταν κοιτώνες για τους εργάτες οι οποίοι
κοιμούνταν εδώ 6 ημέρες την εβδομάδα, θα ακούσεις τις ψιθυριστές φωνές τους,
θα μυρίσεις τον ιδρώτα τους. 220 άνθρωποι δούλευαν εδώ το 1893 για να βγάλουν
2.000 τόνους θείου κάθε χρόνο.

Τα θειούχα πετρώματα εξορύσσονταν σε υπόγειες στοές και στη συνέχεια
μεταφέρονταν με τα βαγονέτα – που θα δεις διάσπαρτα στο λευκό τοπίο – πάνω σε
ράγες στον σπαστήρα, όπου θρυμματίζονταν. H δραστηριότητα του θειωρυχείου στο
Παλιόρεμα συνεχίστηκε μέχρι το 1958. Στην τελευταία απογραφή προσωπικού το ’71
καταγράφηκε μόνο ένας εργαζόμενος: ο φύλακας. Άραγε ήξερε ότι συνολικά 125.000
τόνοι μεταλλεύματος εξορύχθηκαν στο υπαίθριο αυτό μεταλλευτικό μουσείο που,
όπως μου λέει ο δήμαρχος Γιώργος Τσαίνης, ο δήμος προτείνει να κηρυχθεί
μνημείο Νεώτερης Ιστορίας;

10. Ορυκτά

Ηφαιστειογενές έδαφος, πλούσιο σε ορυκτά και κοιτάσματα υπέδαφος. Τα ηφαίστεια
της Μήλου στη Φυριπλάκα και στον Τράχηλα είναι ανενεργά εδώ και εκατομμύρια
χρόνια, όμως η δράση τους είναι ορατή σε κάθε σημείο του νησιού και στις
ιαματικές πηγές. Καολίνης, περλίτης, ποζολάνης, μπεντονίτης, θείο, βαρύτης,
γύψος: το 25% της οικονομίας του νησιού βασίζεται στα λατομεία που βλέπεις
κυρίως στην περιοχή της Φυριπλάκας, στην Αγία Ειρήνη και στον Τράχηλα. Οι
εταιρείες εκμετάλευσης δίνουν το 2% στον δήμο. Λόγω και των κοινοτικών
οδηγιών, προσπαθούν πλέον να κάνουν όσο το δυνατόν μικρότερη τη ζημιά στο
περιβάλλον με δενδροφυτεύσεις, αποκαταστάσεις των περιοχών – ακόμη και
κατάβρεγμα των δρόμων στις τουριστικές περιοχές.