Tρομονόμος – εφιάλτης

Στα σκαριά είναι πλέον ένα πολύ «σκληρό» – αμερικανικής έμπνευσης – πακέτο
αντιτρομοκρατικών μέτρων, που θα αφορά ολόκληρη την Ευρώπη και θα περιλαμβάνει
πρωτοφανείς ρυθμίσεις για στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα: οι σχετικές
αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί στο επίπεδο της Ομάδας των Οκτώ (G8), αλλά και στο
πλαίσιο της συνεργασίας ΗΠΑ – Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της
τρομοκρατίας.

H τρομοκρατική επίθεση στο Λονδίνο αποτέλεσε απλώς τη θρυαλλίδα για να κινηθεί
ο μηχανισμός. Τα σχετικά μέτρα ήδη υιοθετούνται, κατ’ αρχήν σε επίπεδο εθνικό.
Κοινοτικές πηγές τονίζουν μάλιστα ότι – προκειμένου να αποφευχθούν αντιδράσεις
– δεν πρόκειται τα μέτρα να αποφασιστούν από το Συμβούλιο σε μια συνεδρίαση,
αλλά θα εισάγονται και θα εφαρμόζονται σταδιακά, έτσι ώστε σε πολύ λίγα χρόνια
να υπάρχει ένα ενιαίο αντιτρομοκρατικό πλαίσιο.

H «Επιχείρηση Κράτος». H εκτέλεση του Ζαν Σαρλ ντε Μενέζες, ενός αθώου
Βραζιλιάνου ηλεκτρολόγου, στο Μετρό του Λονδίνου με οκτώ σφαίρες αστυνομικών,
αποκάλυψε με τον πλέον συνταρακτικό τρόπο πού οδεύουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες
με πρόσχημα την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Μετά τη δολοφονία του Ντε
Μενέζες, αποκαλύφθηκε ότι έξι μήνες μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, όταν η Αλ
Κάιντα χτύπησε τους Δίδυμους Πύργους στις ΗΠΑ, η Σκότλαντ Γιαρντ είχε εκδώσει
εντολή να πυροβολείται στο κεφάλι και να εκτελείται οποιοσδήποτε θεωρηθεί
ύποπτος τρομοκρατικής ενέργειας – η εντολή ονομάζεται «shoot to kill» και η
επιχείρηση έχει την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Κράτος» (Operation Kratos), σε
μια τραγική χρήση ελληνικών λέξεων.

H Βρετανία ασφαλώς υπήρξε η πλέον πρόθυμη χώρα να ενσωματώσει στο Δίκαιό της
νέους αντιτρομοκρατικούς νόμους, αντιγράφοντας ουσιαστικά τις Ηνωμένες
Πολιτείες. Ωστόσο οι άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμη και μετά το
χτύπημα στην Ισπανία, ήταν εξαιρετικά επιφυλακτικές, λαμβάνοντας υπόψη
πρωτίστως τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μέχρι τώρα, λοιπόν, τα μέτρα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς απαιτείται
και ομοφωνία, ήταν στη βάση του «ελάχιστου κοινού παρονομαστή» και αφέθηκε
στις χώρες – μέλη να αποφασίσουν κατά την κρίση τους τι μέτρα θα λάβουν σε
εθνικό επίπεδο. Ακόμη και στο πρόσφατο Έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών
και Δικαιοσύνης, όπου συμφωνήθηκε κατ’ αρχήν η διατήρηση αρχείων για τα
τηλεφωνήματα κινητών και e-mails, δεν υπήρξε καμιά απόφαση για παρακολούθηση,
λόγου χάρη, του περιεχομένου των συνομιλιών.

Όμως, η Βρετανία κατά κύριο λόγο και σε μικρότερο βαθμό άλλες «κομβικές» χώρες
της Ένωσης, προχωρούν ήδη σε λήψη εξαιρετικά αυστηρών – στα όρια της
παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων – μέτρων. Έτσι, είναι ζήτημα χρόνου η
επιβολή τους και στις άλλες χώρες της Ένωσης, δεδομένου ότι η παγκοσμιοποίηση
και οι ίδιοι οι μηχανισμοί της Ένωσης απαιτούν συνεργασία.

H αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη αρχίσει. Αφετηρία είναι η G8, οι εργασίες της
οποίας καλύπτονται από το απόρρητο κι όπου σημαίνοντα ρόλο παίζουν οι
αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών. Εκεί αποφασίστηκε για πρώτη φορά να
συμπεριληφθούν τα βιομετρικά στοιχεία στα διαβατήρια και η διατήρηση αρχείων
για τις τηλεπικοινωνίες, που τώρα υιοθετούνται από την Ένωση. Στις
κατευθυντήριες γραμμές της G8 περιλαμβάνονται επίσης οι παρακολουθήσεις
τηλεφώνων, οι «κοριοί», η βιντεοπαρακολούθηση, η χρήση πληροφοριοδοτών και
μυστικών αστυνομικών, η προληπτική κράτηση ή απέλαση υπόπτων, η χρήση στα
δικαστήρια «αποδείξεων» χωρίς αποκάλυψη της πηγής κ.ά.

Σοκ η βρετανική πρεμιέρα

Μια γεύση του ευρωπαϊκού μέλλοντος προσφέρει η βρετανική νομοθεσία, η οποία
άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά από το 2001 και μετά. Πέρα από τη διαβόητη
πλέον «Επιχείρηση Κράτος», η Βρετανία έχει εφαρμόσει μια σειρά πρωτοφανών
μέτρων:

* Εφαρμογή «ειδικών τεχνικών έρευνας» (παρακολούθηση τηλεφώνων,
εγκατάσταση «κοριών» σε σπίτια, πληροφοριοδότες, μυστικοί πράκτορες και
δωροδοκία για απόσπαση πληροφοριών). Τα αποτελέσματα αυτών των τεχνικών θα
είναι «διαθέσιμα» σε υπηρεσίες εντός κι εκτός Ένωσης.

* Τα «προϊόντα» παρακολούθησης και πληροφοριών, ακόμη κι από άλλες
υπηρεσίες μπορούν να παρουσιαστούν ως αποδείξεις στο δικαστήριο με προστασία
των πηγών.

* Κατηγορίες εκ των προτέρων, με τις οποίες ενοχοποιούνται άνθρωποι
πριν από την πραγματοποίηση τρομοκρατικής πράξης (διότι, για παράδειγμα,
έγραψαν κάτι που μπορεί να εκληφθεί ως παρότρυνση σε τρομοκρατική πράξη).

* Καθεστώς ελέγχου. Άνθρωποι στους οποίους δεν έχει απαγγελθεί
κατηγορία τίθενται επ’ αόριστον σε κατ’ οίκον περιορισμό, όπου
παρακολουθούνται, δεν έχουν πρόσβαση σε κινητά ή e-mails, δεν έχουν δικαίωμα
να εργάζονται, να έρχονται σε επαφή με όποιον θέλουν και είναι υποχρεωμένοι να
δέχονται την έρευνα του σπιτιού τους όποτε θελήσει η αστυνομία. Μπορούν να
διαμαρτυρηθούν, αλλά το δικαστήριο που θα κρίνει, θα λάβει την απόφασή του in
camera, χωρίς την παρουσία του κατηγορουμένου ή δικηγόρων του. H διάρκεια του
«καθεστώτος ελέγχου» είναι 12 μήνες, αλλά μπορεί η εντολή να ανανεωθεί μία ή
περισσότερες φορές.

Λευκή βίβλος για κόκκινο συναγερμό

H γαλλική κυβέρνηση ετοιμάζει μια Λευκή Βίβλο για τα μέτρα ασφαλείας που
πρέπει να ληφθούν για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας κι έχει αυξήσει τα
μέτρα ασφαλείας στο επίπεδο του κόκκινου συναγερμού. Οι περιπολίες έχουν
ενισχυθεί στα συστήματα μεταφοράς και η στρατιωτική παρουσία έχει επίσης
αυξηθεί. Ο Γάλλος πρωθυπουργός Ντομινίκ ντε Βιλπέν συμφώνησε με τον Τόνι Μπλερ
να ανταλλάξουν τις λίστες με τα ονόματα ανθρώπων που παροτρύνουν σε
τρομοκρατία, να τηρούν αρχεία για τις τηλεπικοινωνίες για περισσότερο χρόνο,
να ανταλλάσσουν πληροφορίες για «ευαίσθητους στόχους» και να συνεργαστούν στην
καταπολέμηση της «ριζοσπαστικοποίησης» των μουσουλμανικών κοινοτήτων.

Διαβατήρια με βιομετρικά χαρακτηριστικά

Είναι από τις πρώτες χώρες που θα εκδώσουν διαβατήρια με βιομετρικά
χαρακτηριστικά αρχής γενομένης από τον Νοέμβριο, ενώ από τον Μάρτιο του 2007
θα περιλαμβάνονται και δακτυλικά αποτυπώματα. Σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος
θέλει αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας – ο ηγέτης του συνασπισμού της Αριστεράς, κ.
Λαφοντέν μάλιστα έχει ταχθεί υπέρ της «λελογισμένης χρήσης βασανιστηρίων».
Όμως το Συνταγματικό Δικαστήριο «φρενάρει» πολλές από αυτές τις προτάσεις –
πριν από λίγα 24ωρα, έκρινε αντισυνταγματική την παρακολούθηση συνδιαλέξεων
υπόπτων. Ο υπουργός Εσωτερικών της Βαυαρίας, κ. Βέκσταϊν, ζήτησε την
παρακολούθηση όλων των τζαμιών.