M’ ένα Su doku στην παραλία

Ο Ελβετός μαθηματικός Όιλερ δημιούργησε τους κανόνες τον 18ο αιώνα. Οι ΗΠΑ
το πρωτοσύστησαν στον κόσμο στη δεκαετία του 1970. Ένας Γιαπωνέζος εκδότης τού
έδωσε το όνομα και οι βρετανικές εφημερίδες το έκαναν «μόδα». Ύστερα από όλα
αυτά το Sudoku δικαιούται να ονομάζεται ο «πιο κοσμοπολίτικος γρίφος» του 21ου
αιώνα…

Ακόμη κι αν δεν υπήρχε η ευρωπαϊκή προεδρία, θα έφτανε από μόνη της η νέα
μανία του Sudoku για να μας πείσει ότι η Μεγάλη Βρετανία μπορεί να προωθήσει
καινούργιες ιδέες και να κερδίσει πολλές παρτίδες μέσα στην Ευρώπη. Πρόκειται
για ένα απλό στη σύλληψή του παιχνίδι που απαιτεί από τον λύτη να
χρησιμοποιήσει τη λογική του – και όχι αριθμητικές γνώσεις – για να
τοποθετήσει τους αριθμούς από το 1 έως το 9 μέσα στα τετραγωνάκια ενός κύβου,
αποτελούμενου από 9 μικρότερους. Ανάλογα με το επίπεδο δυσκολίας πάντως
απαιτούνται λίγα λεπτά, ώρες ή και ημέρες μέχρι την τοποθέτηση του τελευταίου
αριθμού. Ο «κύβος του Ρούμπικ του 21ου αιώνα», όπως χαρακτηρίστηκε πρόσφατα,
δεν είναι δα και το πιο αθώο παιχνιδάκι που έχουν δει τα μάτια σας.

Ήταν μόλις τον περασμένο Νοέμβριο, όταν η «Daily Mail» μυρίστηκε από μακριά
την επιτυχία που συνοδεύει το όνομα Sudoku και έσπευσε να δημοσιεύσει τις
πρώτες αριθμητικές σπαζοκεφαλιές με τον τίτλο «Κωδικός αριθμός». Τον Μάιο ήταν
η σειρά της «Daily Telegraph», του «Independent», του «Guardian» και της «Sun»
(όπου μάλιστα το παιχνίδι εμφανίστηκε ως Sun doku). Και ενώ οι Άγγλοι
μετρούσαν ώρες λύνοντας Sudoku στο Μετρό, τα γραφεία και τα σπίτια τους, το
παιχνίδι απέκτησε χαρακτήρα παγκόσμιας… επιδημίας. Μέχρι σήμερα έχει περάσει
στις σελίδες μεγάλων εφημερίδων σε 30 χώρες του κόσμου, από τις ΗΠΑ ώς την
Ταϊβάν και από την Ισλανδία ώς τη Νέα Ζηλανδία. Σαν να μην έφτανε αυτό,
αποτελεί πλέον μέρος του προγράμματος 179 ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών
σταθμών, όπου γνωστοί σταρ ή άσημοι παίκτες καλούνται να λύσουν «ζωντανά» τις
σπαζοκεφαλιές.

Πώς φτάσαμε όμως ώς εδώ; Την αρχική ιδέα πρέπει να τη χρεώσουμε σε έναν
χαρισματικό μαθηματικό του 18ου αιώνα, τον Ελβετό Λέοναρντ Όιλερ, για τον
οποίο η επινόηση αριθμητικών γρίφων ήταν απλώς μέρος της καθημερινότητάς του.
Φαίνεται ότι τη χαμένη επί αιώνες «κληρονομιά» του επιστήμονα ανακάλυψε στα
τέλη της δεκαετίας του 1970 ένας από τους δημιουργούς των γρίφων στο περιοδικό
«Μαθηματικοί γρίφοι και προβλήματα λογικής». Αν και το όνομά του δεν
επιβεβαιώθηκε ποτέ – ίσως η νέα μανία ρίξει φως και ως προς αυτή την πτυχή –
τα βρετανικά μέσα αποδίδουν το πρώτο παζλ στον Γουόλτερ Μακί. Αντιθέτως είναι
πλέον πασίγνωστο το όνομα του ανθρώπου που μετέφερε το παιχνίδι στην Ιαπωνία,
όπου «βαφτίστηκε» επισήμως Sudoku που σημαίνει «οι αριθμοί εμφανίζονται μόνο
μια φορά». Πρόκειται για τον εκδότη του οργανισμού Nikoli, Κάτζι Μακί, ο
οποίος λάνσαρε το νέο παιχνίδι τον Απρίλιο του 1984 μέσα από τις σελίδες των
εφημερίδων του. Αλλά ακόμη κι αυτό δεν θα ήταν αρκετό, αν τη σκυτάλη σ’ αυτήν
την πολυεθνική διαδρομή δεν έπαιρνε ένας Νεοζηλανδός δικαστής, ο Γουέιν
Γκουλντ, που ανακάλυψε το Sudoku το 1997 σ’ ένα γιαπωνέζικο βιβλιοπωλείο του
Χονγκ Κονγκ. Έκτοτε αφοσιώθηκε επί έξι χρόνια στην ανάπτυξη προγραμμάτων με
Sudoku, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές.
Γνωρίζοντας μάλιστα ότι η παράδοση των σταυρόλεξων και των γρίφων τραβάει σαν
μαγνήτης τις βρετανικές εφημερίδες παρουσίασε μία εφαρμογή του Sudoku στους
επικεφαλής των «Times», οι οποίοι τη δημοσίευσαν στις 12 Νοεμβρίου 2004 χωρίς
πολλές τυμπανοκρουσίες. Τρεις ημέρες μετά ακολούθησε η «Daily Mail»
ποντάροντας περισσότερα στο σουξέ του παιχνιδιού. Χτύπησε φυσικά διάνα. Τα
τελευταία νέα αναφέρουν ότι μέσα στον Αύγουστο θα κυκλοφορήσει έκδοση Sudoku
και για τα κινητά…

Πώς παίζεται

Elementary, που θα έλεγε και ένας πρόγονος των Άγγλων. Ουσιαστικά υπάρχει ένας
βασικός κανόνας που διέπει το παιχνίδι: στα 81 κενά τετραγωνάκια του κύβου ο
παίκτης πρέπει να τοποθετήσει αριθμούς με τέτοιο τρόπο, ώστε κάθε σειρά, στήλη
και πλαίσιο να περιλαμβάνουν όλα τα ψηφία από το 1 ώς το 9. Οι κύβοι του
Sudoku χωρίζονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με το επίπεδο δυσκολίας. Στο
παράδειγμα που βλέπετε – το οποίο χαρακτηρίζεται «πολύ εύκολο» – ξεκινήστε με
τον αριθμό 7. Όπως βλέπουμε, ο αριθμός αυτός υπάρχει ήδη στην πρώτη σειρά του
κύβου (τρίτο πλαίσιο), αλλά και στη δεύτερη (δεύτερο πλαίσιο). Άρα μπορούμε να
τοποθετήσουμε το 7 μόνο στην τρίτη σειρά του πρώτου πλαισίου (πάνω αριστερά).
Παρατηρούμε ότι κενός χώρος γι’ αυτό υπάρχει μεταξύ του 9 και του 2.
Συνεχίζουμε με τον αριθμό 9 για το δεύτερο πλαίσιο (στο μέσο της πάνω σειράς).
Βλέπουμε ότι ο αριθμός υπάρχει ήδη στην τέταρτη στήλη (στο μεσαίο πλαίσιο της
δεύτερης σειράς) και στην πέμπτη (προτελευταίο πλαίσιο). Άρα μπορούμε να
τοποθετήσουμε το 9 μόνο στην έκτη στήλη. Εδώ υπάρχουν δύο «υποψήφιες» θέσεις:
μία στην πρώτη σειρά και μία στην τρίτη. H τρίτη όμως ήδη περιέχει τον αριθμό
9, οπότε απορρίπτεται.

info

Περισσότερα για την ιστορία και τους κανόνες του παιχνιδιού θα μάθετε στη
διεύθυνση της Nikoli: http://www.nikoli.co.j/puzzles.

«Τρικ» για να λύσετε δύσκολους γρίφους: http://www.puzzle.jp/keys.

Σύντομος οδηγός για το Sudoku: http://www.sudohelper.com.

Από αύριο και κάθε Σάββατο στο «NTV» παίξτε Sudoku