Στα… πλοκάμια της ρύπανσης

Στα… πλοκάμια των ερασιτεχνών ψαράδων και της θαλάσσιας ρύπανσης έπεσαν
τα χταπόδια της Ελλάδας. Σε αρκετές θαλάσσιες περιοχές της χώρας παρατηρήθηκε,
πρώτη φορά τις τελευταίες δεκαετίες, μείωση του πληθυσμού τους έως και 50% σε
σχέση με το 1995.

Ωστόσο στις θαλάσσιες περιοχές που μένουν ανεπηρέαστες από την ανθρώπινη
δραστηριότητα τα χταπόδια όπως και άλλα θαλάσσια είδη υπάρχουν σε αφθονία.

«Το διπλό αυτό σκηνικό δείχνει με τον πλέον σαφή τρόπο αυτό που λένε συνέχεια
οι επιστήμονες» επισημαίνει ο κ. Γιώργος Τριανταφύλλου,
μαθηματικός-ωκεανογράφος στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. «Όταν
απουσιάζει ο έλεγχος, όταν η επέμβαση του ανθρώπου στη φύση γίνεται χωρίς όρια
και χωρίς μέτρο, τότε η οικολογική ισορροπία διαταράσσεται – πολλές φορές
ανεπανόρθωτα». H μείωση στον πληθυσμό του χταποδιού, όπου αυτή συμβαίνει,
έρχεται ως φυσική συνέπεια τόσο της υπερβολικής ερασιτεχνικής αλιείας όσο και
της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης της Μεσογείου τα τελευταία χρόνια. Περιοχές
όπου παλαιότερα αφθονούσαν τα χταπόδια, τώρα μοιάζουν «έρημες».

Μπρακαρόλα

Στον Σαρωνικό και στον Ευβοϊκό, στις θαλάσσιες περιοχές κοντά στις ακτές της
Νότιας Ευβοίας, της Κορινθίας και της Αργολίδας αλλά και μεταξύ Άνδρου και
Τήνου οι ψαράδες – ερασιτέχνες και μη – παραπονούνται ολοένα και εντονότερα
για την έλλειψη χταποδιών. «Το πρόβλημα κατά τη γνώμη μου εντοπίζεται στον νέο
τρόπο ψαρέματος που εφαρμόζεται τελευταία σε βαθύτερα νερά, εκεί όπου δεν
μπορούν να φτάσουν οι ψαροτουφεκάδες εύκολα», επισημαίνει ο κ. Γιώργος
Δημητρακόπουλος, ερασιτέχνης ψαράς από την Άνδρο. «Το ψάρεμα αυτό λέγεται
μπρακαρόλα (τριπλό αγκίστρι). H μπρακαρόλα είναι το εργαλείο με το οποίο
μπορούμε να πιάσουμε εύκολα χταπόδια από βάρκα. Κάποιος μπορεί, μέσα σε ένα
μόλις απόγευμα, να πιάσει πάνω από δεκαπέντε χταπόδια άνω του ενός κιλού το
ένα. Δυστυχώς αυτό συμβαίνει συχνότατα».

Ρύπανση

Και όσα χταπόδια γλιτώσουν από τους ψαράδες έχουν να αντιμετωπίσουν τη
ρύπανση. Είναι ενδεικτικό ότι το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών
υπολογίζει, στην τελευταία έκθεσή του για το 2004, ότι την τελευταία χρονιά
χύθηκαν στην Ανατολική Μεσόγειο 325 εκατομμύρια τόνοι λυμάτων, 70.000 τόνοι
ορυκτελαίου, 30.000 τόνοι υδραργύρου, 1.800 τόνοι μολύβδου και 17.000 τόνοι
φωσφορικών αλάτων. Επιπλέον το 35% των αποβλήτων στη συγκεκριμένη περιοχή (το
μεγαλύτερο μέρος της οποίας αποτελούν τα ελληνικά νερά) δεν υφίσταται καμία
επεξεργασία.

«Οι μεγάλες ποσότητες τοξικών ουσιών συγκεντρώνονται στον οργανισμό των
χταποδιών και ορισμένες φορές τούς προκαλούν ακαριαίο θάνατο. Συχνότερα όμως
εξασθενούν τον οργανισμό, προκαλούν επιπλοκές στην αναπαραγωγή, χρόνιες
ασθένειες ή δυσλειτουργίες», εξηγούν οι επιστήμονες. Έργα όπως οι
επιχωματώσεις λιμανιών και η αυθαίρετη δόμηση επιδεινώνουν την κατάσταση αφού
προκαλούν σοβαρά προβλήματα στη γενικότερη ισορροπία των παράκτιων
οικοσυστημάτων.

Επίγειος παράδεισος

Άλλες θαλάσσιες περιοχές παρουσιάζουν πάντως «εικόνα επίγειου παραδείσου». Σε
περιοχές όπου δεν υπάρχει έντονη ανθρώπινη επέμβαση – όπως είναι το Κεντρικό
Αιγαίο από τις Σποράδες ώς τις Κυκλάδες – αλλά και σε περιοχές βορείως της
Κρήτης και του Ιονίου Πελάγους. «Τα χταπόδια μεταναστεύουν όπου μπορούν να
βρουν τροφή και να ζήσουν με ασφάλεια σε ισορροπημένο περιβάλλον», λένε οι
επιστήμονες. «Δεν είναι τυχαίο ότι στα ίδια νερά όπου αυξάνονται και
πληθύνονται τα χταπόδια συμβαίνει το ίδιο και με άλλα είδη όπως οι αντσούγιες
και ο μπακαλιάρος. Το ζήτημα είναι να μη διώξουμε όλα αυτά τα είδη και από
εκεί», συμπληρώνουν.