Συρρίκνωση καλλιεργειών

Μείωση των κοινοτικών ενισχύσεων, συρρίκνωση του αγροτικού πληθυσμού,
περιορισμό των καλλιεργούμενων εκτάσεων με αλυσιδωτές επιπτώσεις στη
μεταποιητική βιομηχανία, φέρνει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) που θα
ισχύσει από το 2006.

H πλήρης αποδέσμευση των ενισχύσεων από το είδος και τον όγκο της παραγωγής
για το ελαιόλαδο, τα καπνά, τα σιτηρά, τα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και τους
σπόρους, η οποία εγκρίθηκε χθες από την Κυβερνητική Επιτροπή, σημαίνει ότι
κάθε δικαιούχος θα λαμβάνει ένα συγκεκριμένο ποσό κάθε χρόνο, ανεξάρτητα από
το τι καλλιεργεί, πόσο παράγει ή αν τελικά παράγει κάτι. Το ποσό αυτό θα
υπολογίζεται με βάση όσα εισέπραττε κατά μέσο όρο για χρονικό διάστημα τριών
ετών (2000-2002). Οι αγρότες, χωρίς απαραίτητα να καλλιεργούν, θα μπορούν να
εισπράττουν την «επιταγή» αυτή με την ελάχιστη υποχρέωση να οργώνουν το χωράφι
τους μία φορά τον χρόνο.

Με το νέο καθεστώς είναι ορατή η απειλή να ερημωθεί τμήμα της υπαίθρου, όπως
παραδέχεται ακόμη και η ίδια η ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, που
χαρακτηρίζει ωστόσο την πλήρη αποδέσμευση των επιδοτήσεων ως τη λιγότερο
επιζήμια λύση. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ιταλίας, όπου το 2004
τέθηκε σε εφαρμογή η πλήρης αποδέσμευση των ενισχύσεων στα σιτηρά. Δύο χρόνια
μετά την εφαρμογή της, τα στοιχεία για το σκληρό σιτάρι δείχνουν ότι η
παραγωγή εμφανίζει μείωση κατά 40%! Τη μείωση του όγκου της παραγωγής που θα
φέρει η νέα ΚΑΠ, υπάρχει κίνδυνος να υποκαταστήσουν οι εισαγωγές των προϊόντων
αυτών από τρίτες χώρες, που δεν αποκλείεται να αυξηθούν σημαντικά.

Εγγυημένο(;) εισόδημα

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Ευάγγ. Μπασιάκος ανέφερε ότι η νέα ΚΑΠ
διασφαλίζει εγγυημένο σταθερό εισόδημα για τους αγρότες τα επόμενα χρόνια,
παραβλέπει ωστόσο το γεγονός ότι το καθεστώς των επιδοτήσεων απειλείται μετά
το πρόσφατο «ναυάγιο» της έγκρισης του κοινοτικού προϋπολογισμού στις
Βρυξέλλες. Άλλωστε, οι άμεσες κοινοτικές ενισχύσεις, δηλαδή τα χρήματα που θα
πηγαίνουν κατευθείαν στους αγρότες, μειώνονται ανάλογα με το προϊόν, καθώς θα
παρακρατούνται από 2% έως 10% των χρημάτων για προγράμματα βελτίωσης της
ποιότητας, ενίσχυσης των νέων αγροτών κ.λπ. Αν και τα χρήματα αυτά θεωρητικά
δεν χάνονται, στην πράξη τα πάντα θα κριθούν από τους μηχανισμούς – τους
οποίους ακόμη δεν έχει δημιουργήσει το υπουργείο – και από το αν οι δομές
αυτές θα αποδώσουν τα αναμενόμενα.

Μία στις δέκα θα επιβιώσουν

* Καπνά: Πρόκειται για τον πιο προβληματικό κλάδο (μη εμπορικές
ποικιλίες, αντικαπνιστική εκστρατεία, μικρές εκμεταλλεύσεις, μέσος όρος
ηλικίας καλλιεργητών 60 έτη και άνω, μεγάλα έξοδα παραγωγής). Με την εφαρμογή
του μέτρου της πλήρους αποσύνδεσης, οι άμεσες επιπτώσεις στο γεωργικό
οικογενειακό εισόδημα ίσως να μην είναι μεγάλες (εφόσον, έτσι κι αλλιώς, οι
αγρότες θα λαμβάνουν ενίσχυση). Εκτιμάται ωστόσο ότι από τις συνολικά 44.000
εκμεταλλεύσεις, μόνο 10% θα παραμείνει βιώσιμο. Και αυτό, καθώς η διατήρηση
της καλλιέργειας μη εμπορικών ποικιλιών θα κοστίζει στους παραγωγούς
περισσότερο από τα χρήματα που θα λαμβάνουν από την αποσυνδεδεμένη ενίσχυση.
Σε αυτή την περίπτωση, ισχυρό πλήγμα θα δεχθεί και ο κλάδος της πρώτης
μεταποίησης καπνού, που απασχολεί περίπου 6.000 εργαζομένους.

* Ελαιόλαδο: Θεωρείται ότι τουλάχιστον 60% του συνόλου των
εκμεταλλεύσεων είναι οικονομικά βιώσιμο. Εκείνοι που θα αντιμετωπίσουν
οπωσδήποτε πρόβλημα με την πλήρη αποσύνδεση των ενισχύσεων από τον όγκο
παραγωγής, είναι οι αγρότες που δεν έχουν ως κύριο επάγγελμα αυτό του
παραγωγού, αλλά και οι πολύ «μικροί» παραγωγοί. Πρόκειται για περίπου
10.000-12.000 εκμεταλλεύσεις σε σύνολο 150.000. Το σύνολο των παρακρατήσεων
στο ελαιόλαδο είναι 9%. Αυτό σημαίνει ότι αν ένας αγρότης το 2002 παρήγαγε
1.000 κιλά λάδι και εισέπραξε επιδότηση 1.174 ευρώ, από του χρόνου θα παίρνει
μόνο 1.075 ευρώ.

Αποσύνδεση από τα κιλά

* Βαμβάκι: Η κατάσταση είναι διαφορετική όσον αφορά το βαμβάκι, καθώς
έχει διασφαλιστεί η σύνδεση των επιδοτήσεων με την παραγωγή σε ποσοστό 35%
προκειμένου να προστατευθεί το συγκεκριμένο προϊόν. Ωστόσο, και εδώ θα
υπάρξουν ανακατατάξεις. Κατ’ αρχάς η συνδεδεμένη ενίσχυση είναι στρεμματική,
οπότε δεν θα έχει νόημα οι αγρότες να ζητήσουν την επιδότηση για περισσότερα
κιλά (όπως φέτος), γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να περιοριστεί η εντατική
καλλιέργεια. Κάποιοι μπορεί να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια, γεγονός που θα
επηρεάσει και τη μεταποίηση.