XΟYΣEΪN ΣAΛAΓIAN «Έμπνευσή μου είναι οι προκαταλήψεις»

Ο Χουσέιν Σάλαγιαν είναι ο σχεδιαστής, αφηγητής, σκηνοθέτης, υπερ-δημιουργός των θεαμάτων στα οποία τα ρούχα του συμπληρώνουν την αφήγηση των ιστοριών του. Μία τέτοια ιστορία διηγείται στο βίντεό του «The Absent Present» με το οποίο εκπροσωπεί την Τουρκία στην Μπιενάλε της Βενετίας. Ο Σάλαγιαν κινηματογραφεί τη Βρετανίδα ηθοποιό Τίλντα Σουίντον σε μια διαδικασία διερεύνησης του DNA από ρούχα αγνώστων ανθρώπων, προκειμένου να παρουσιάσει την άποψή του για το σύγχρονο δίλημμα της ταυτότητας

«Το ύφασμα είναι ένα φάντασμα από όλες τις διαφορετικές ζωές που μπορεί να
είχε στο παρελθόν. Τίποτα δεν είναι λαμπερό και καινούργιο. Τα πάντα έχουν μια
ιστορία. Και το ντιζάιν είναι μια ευχή και κατάρα που ρίχνει το ύφασμα και
εκείνον που το φοράει σε μια δίνη του χρόνου, μέσα σε διαφορετικές ιστορικές
περιόδους. Σαν να πρόκειται για μια απότομη πτώση μέσα στις γεωλογικές
στρώσεις μιας αρχαιολογικής ανασκαφής».

Τα λόγια του Χουσέιν Σάλαγιαν στα «NEA» αποκαλύπτουν μία μοναδική περίπτωση
σύγχρονου σχεδιαστή-καλλιτέχνη. Ο Τουρκοκύπριος δημιουργός, που ζει στο
Λονδίνο και εκπροσωπεί την Τουρκία στη φετινή 51η Μπιενάλε Τέχνης της
Βενετίας, είναι από τους λίγους ανθρώπους σήμερα στον χώρο της μόδας που
σκέφτεται πώς να φτιάχνει ρούχα με το μυαλό του και όχι με τον λογιστή του.

Γεννημένος στη Λευκωσία της «άλλης» πλευράς, έμαθε τι σημαίνει να ζεις σε μια
πολιτικά ακαθόριστη περιοχή. Κι αυτή η αμφισημία καθόρισε τον τρόπο σκέψης
του. Τον οποίο και προσπάθησε να βάλει σε τάξη σπουδάζοντας μόδα και ντιζάιν
στη σχολή Σεν Μάρτινς στο Λονδίνο.

«Το σπίτι των γονιών μου βρισκόταν κοντά στην Πράσινη Γραμμή. Ήταν
περίεργο συναίσθημα το να μην ξέρεις αν υπάρχει άλλη ζωή πέρα από αυτό το
όριο. Είσαι απομονωμένος και σε τριγυρίζει ένα ανάμεικτο συναίσθημα φόβου και
περιέργειας. Ποτέ δεν χαλάρωσα για να είμαι ρομαντικός και να μη με απασχολεί
η υπόνοια που ήταν διάχυτη στην ατμόσφαιρα ότι κάτι ξαφνικό και κακό θα
ξεκινούσε η απέναντι πλευρά.

Όταν όμως πήγα στο Λονδίνο και βασανιζόμουν από ερωτηματικά για την
πολιτισμική μου ταυτότητα, βρέθηκα εκτεθειμένος σε πολλές και διαφορετικές
επιδράσεις. Το γεγονός ότι βρισκόμουν σε μία μητρόπολη, αποκομμένος από τη
γεωγραφική περιοχή, με έκανε αντικειμενικό και ταυτόχρονα πολιτικά
συνειδητοποιημένο. Κι έτσι άρχισα να βλέπω τη μόδα σαν μία άσκηση για να
κατανοήσω έννοιες όπως η επικράτεια μιας χώρας, τα σύνορα, η ταυτότητα, η
μετανάστευση», λέει στα «NEA» ο Χουσέιν Σάλαγιαν, μετά τη συμμετοχή του στη
διεθνή εικαστική συνάντηση «Υπερβάσεις», που έγινε στην Πράσινη Γραμμή με
άδεια του ΟΗΕ, και αφού έχει γυρίσει από την Μπιενάλε της Βενετίας.

H δουλειά του Σάλαγιαν βγάζει προς τα έξω αυτή την ενδιάμεση κατάσταση, την
αίσθηση του μετέωρου δημιουργού μεταξύ σχεδιαστή και καλλιτέχνη, ντιζάινερ
αντικειμένων και ρούχων. Οι συλλογές του κάθε φορά έχουν μια θεωρητική άποψη.
Την οποία διηγείται μέσα από βίντεο, τεχνικές επεξεργασίας υφασμάτων,
ρούχα-αντικείμενα.

«Έμπνευσή μου είναι η ίδια η ζωή. Οι πολιτισμικές προκαταλήψεις, ο τρόπος που
τα μίντια επηρεάζουν τη σκέψη μας και την κοινωνική συμπεριφορά μας, οι
πολιτικές αλλαγές που συμβαίνουν στον κόσμο, το πώς η Ιστορία επηρεάζει την
αντίληψή μας για τον κόσμο. Αυτή είναι η αφετηρία μου και αρχίζω να συνδυάζω
μεταξύ τους τα εκφραστικά μέσα που χρησιμοποιώ. Τα ρούχα είναι μια παράμετρος,
έχουν πάνω τους αυτή την αρχική ιδέα μου, την οποία δεν είναι απαραίτητο να
κατανοήσουν οι άνθρωποι που θα θελήσουν να τα φορέσουν», εξηγεί ο σχεδιαστής
που μοιάζει με ξένο σώμα ανάμεσα στον κόσμο της μόδας και στις αντιλήψεις για
δημόσιες σχέσεις, πάρτι, συναναστροφές με διασημότητες και υπερβολικές
συμπεριφορές.

«Δεν είμαι εναντίον του συστήματος της μόδας. Δεν βγαίνω έξω τόσο συχνά για να
τους συναναστρέφομαι και το κίνητρό μου δεν προέρχεται από το γκλάμορ αλλά από
την πολιτισμική αξία που μπορεί να έχει η μόδα». Έτσι ο Σάλαγιαν παρουσίασε τη
μόδα σαν ένα νέο είδος πλούσιας οπτικής εμπειρίας και κριτικού σχολιασμού. Με
χαρακτηριστικό την αντιπαράθεση του δυτικού και του μη δυτικού πολιτισμού.

Στη χειμερινή συλλογή του για το 2000 «Afterwords» θόλωσε τα όρια ανάμεσα στον
παραδοσιακό πρακτικό χαρακτήρα των ρούχων και των επίπλων. Ήταν η εποχή που ο
πόλεμος στην πρώην Γιουγκοσλαβία και οι βομβαρδισμοί στο Κόσοβο προκάλεσαν
κύματα μεταναστών στη Δυτική Ευρώπη. Ο Σάλαγιαν εξέτασε τότε την έννοια των
συνόρων, της ταυτότητας, της μετανάστευσης παρουσιάζοντας τη «φορέσιμη
αρχιτεκτονική» του. Με καλύμματα επίπλων που μεταλλάσσονται σε γεωμετρικής
γραμμής φορέματα και με ξύλινα τραπέζια σαλονιού που τα φοράς σαν φούστα και
τα παίρνεις μαζί σου, σε καιρό πολέμου, όταν εγκαταλείπεις το σπίτι σου.

Ανάμεσα σε Έλληνες και Τουρκοκύπριους…

Στις πρώτες του συλλογές, το 1996, ο Χουσέιν Σάλαγιαν σχολίαζε τη θέση της
γυναίκας στο Ισλάμ με μοντέλα που εμφανίστηκαν ολόγυμνα έχοντας καλυμμένο το
κεφάλι τους με μπούρκα. Αλλά και η Κύπρος, ως πεδίο αντιπαραθέσεων
διαφορετικών πολιτισμών σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, βγήκε στην
πασαρέλα και το βίντεο του Σάλαγιαν «Temporal Meditations» (Εγκόσμιοι
Συλλογισμοί) στην περυσινή καλοκαιρινή του συλλογή.

«Τύπωσα στο ύφασμα που χρησιμοποίησα σκηνές από μάχες του 16ου αιώνα μεταξύ
Βενετσιάνων και Οθωμανών, τις οποίες τοποθέτησα σε έναν σύγχρονο περίγυρο γύρω
από μία πισίνα ξενοδοχείου. Και στο βάθος υπήρχαν φοινικόδεντρα,
πολυκατοικίες, τουρίστες και αεροπλάνα για να συγχωνεύσω παρελθόν και παρόν.
Και έτσι να το δέσω με το ερώτημα σε ποιο βαθμό η ποικιλία του γενετικού
υπόβαθρου μπορεί να επηρεάσει την ταυτότητα των Ελλήνων και των Τουρκοκυπρίων.
Δεν πιστεύω ότι οι Έλληνες ανήκουν στην Ευρώπη και όχι οι Τούρκοι. Είμαστε
Μεσόγειος, ούτε Δύση, ούτε Ανατολή. Μοιραζόμαστε το ίδιο φαγητό, πολλές
συνήθειες στην καθημερινή ζωή μας, στις συλλογικές νοοτροπίες μας. Αυτή η
σκέψη θα έπρεπε να μας οδηγήσει σε έναν διάλογο μεταξύ μας».

INFO

Το βίντεο του Χουσέιν Σάλαγιαν «The Absent Present» παρουσιάζεται στην 51η
Μπιενάλε της Βενετίας ως εθνική συμμετοχή της Τουρκίας (http: //www.abiennale.org) έως το Νοέμβριο.