TPITH AΠOΨH Πήλινη χώρα

Το διπλό οικονομικό σφυροκόπημα που υπέστη η κυβέρνηση το τελευταίο διάστημα –
στη Βουλή για τα εσωτερικά πεπραγμένα της, στην Ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής για
το κοινοτικό μερίδιό της – στέρησε από κάθε καλόπιστο τη δικαιολογία της
άγνοιας. H εικόνα μιας χώρας μπλοκαρισμένης και χωρίς προοπτικές αποτελεί
συλλογικό «επίτευγμα» και, ως τέτοιο, θα ήταν άδικο να αποδοθεί αποκλειστικά
στην παρούσα κυβέρνηση. Άλλο τόσο άδικο, όμως, θα ήταν να μην υπογραμμισθεί,
όχι τόσο για να στηλιτευτεί αλλά μήπως και αποτελέσει επιτέλους αφετηρία για
εγερτήριο, η μοιραία συμβολή της στην αναπόδραστη πορεία προς την ύφεση.

H σημερινή Ελλάδα είναι μία χώρα χωρίς θεμέλια, χωρίς σχέδιο, χωρίς δυναμισμό
και χωρίς ενότητα. Με ανύπαρκτη μεταρρυθμιστική πνοή και ανεπαρκέστατη
ανανέωση. Με όλο και λιγότερα παιδιά να γεννιούνται και όλο και λιγότερους
ηλικιωμένους να χαμογελούν. Με μια λαμπρή σε προσόντα νεολαία, που σπρώχνεται,
ιδίως από το φάσμα της ανεργίας, είτε στην ευκολία είτε στον φόβο. Με ένα
κομματικό σύστημα που αργοπεθαίνει τα τελευταία είκοσι χρόνια και όλο ίδιο
μένει, υποβιβάζοντας διαρκώς το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης: σήμερα
έχουμε μία κυβερνητική παράταξη που κοιτάει να γκρεμίσει τον αντίπαλο αντί να
χτίσει για την κοινωνία, μία αξιωματική αντιπολίτευση που αδυνατεί να
συμφιλιωθεί με το κυβερνητικό της παρελθόν και το πλειοψηφικό της μέλλον, μία
«ανανεωτική» Αριστερά που φαίνεται να επέλεξε οριστικά την περιθωριοποίηση και
ένα παλαιοκομμουνιστικό κόμμα πιστό μόνο στον εαυτό του και στον ανύπαρκτο
κόσμο του. Μια δημόσια ζωή που λειτουργεί με αμιγώς τηλεοπτικούς όρους, με
φλυαρία και μεγαλοστομία στη θέση του διαλόγου, υποκριτικό πουριτανισμό στη
θέση της συλλογικής πίστης, ξιππασιά στη θέση της προσπάθειας.

Αν όλα αυτά φαίνονται πολύ γενικά, αρκεί να σκεφθούμε την κατάσταση σε καθένα
από τα μεγάλα πεδία της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. H οικονομία έχει
απολέσει κάθε περιθώριο κίνησης και αξιοπιστίας εξαιτίας τριών εθνικών
εγκλημάτων (απογραφή, ενσυνείδητα πλαστός προϋπολογισμός, κοινοτικό πρόστιμο
που αρκούσε στοιχειώδης επιμέλεια για να αποφευχθεί) και δύο ευρωπαϊκών
ατοπημάτων (βασικός μέτοχος, Ασφαλιστικό τραπεζών). H Παιδεία, αναμφίβολα η
«αχίλλειος πτέρνα» της κοινωνίας μας, αυτοεξαντλείται – κι εξαντλεί τα παιδιά
– σε αλλαγές εξετάσεων και προγραμμάτων που αφήνουν άθικτη την παπαγαλία, την
έλλειψη μεθόδου, την αδιαφορία απέναντι στον νου και τον λόγο. Στην Υγεία
συνεχίζεται η αδυναμία του συστήματος να βρει τρόπο η βελτίωση των υποδομών να
εξελιχθεί σε προσφορά καλύτερων υπηρεσιών. H Δημόσια Διοίκηση ξαναγύρισε
ανερυθρίαστα στον αποκλειστικά πελατειακό προορισμό της. Ο Πολιτισμός είναι
πλέον και επίσημα «παπαριζικός», ενώ η μετάλλαξη χθεσινών δημιουργών σε
οργίλους και εκδικητικούς κλειδοκράτορες της επίσημης κουλτούρας πονάει
περισσότερο απ’ ό,τι διδάσκει. H Διεθνής Αμνηστία μάς εγκαλεί για βασανιστήρια
μεταναστών, την ίδια στιγμή που η ενσωμάτωσή τους μένει στα λόγια. H έρευνα
είναι ανύπαρκτη, η χρήση της τεχνολογίας επιφανειακή, τα σκουπίδια μάς
πλημμυρίζουν αλλά είναι αδύνατο να συμφωνηθεί πού θα τα αποθέσουμε, το
καλοκαιρινό μπλακ άουτ είναι βέβαιο αλλά η ΔΕΗ κυνηγά στα δικαστήρια εκείνους
που προσπάθησαν να το αποτρέψουν, το κυκλοφοριακό ξαναγύρισε στα παλιά του
χάλια αμέσως μετά το τέλος των Ολυμπιακών. Και τα μικρά καθημερινά σήματα που
δεν ξεγελούν: η επίσημη «παραθυροποίηση» των τηλεοπτικών ειδήσεων, τα
κρούσματα ντόπινγκ μαθητών, η απόπειρα κατά του αντιδημάρχου του Βύρωνα «λόγω
ιδιότητας», τα ολοένα και πιο λίγα βιβλία που ξεφεύγουν από τον συρμό.

Σε πήλινα πόδια, λοιπόν, η Ελλάδα κουτσοστέκεται στο αφιλόξενο έδαφος της
παγκοσμιοποίησης. Και αν οι περισσότεροι από τους πολίτες της συνεχίζουν να
καμώνονται πως, ειδικά στην περίπτωσή τους, ο πηλός έχει τις ιδιότητες του
ατσαλιού, ο πηλός ο ίδιος ξέρει πόσο αντέχει.

Ο Κώστας B. Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, μέλος του Εθνικού
Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ.