Δρόμοι

Πάτε ταξίδι;…

… H Ουαλία ίσως να σας αρέσει. Αλλά δυστυχώς είναι γεμάτη Ουαλούς, που «δεν
είναι και πολύ καθαροί». H Ισπανία μοιάζει σαγηνευτική, αλλά οι Ισπανοί είναι
«αιμοβόροι, βαρύθυμοι και εκδικητικοί». Στην Πορτογαλία ίσως; «Μερικοί τόποι
μοιάζουν όμορφοι από μακριά, μα είναι άσχημοι όταν τους ζυγώσεις. H Λισαβώνα
είναι ένας τέτοιος τόπος».

Με δυο λόγια…

… δεν υπάρχει κανείς λόγος για να ξεμυτίσει κανείς από το κατώφλι της πόρτας
του, αν διαβάσει τους ταξιδιωτικούς οδηγούς της κυρίας Φέιβελ Λι Μόρτιμερ,
μιας βικτωριανής περιηγήτριας που γύρισε όλο τον κόσμο του δέκατου ένατου
αιώνα και έγραψε γι’ αυτόν (παρουσίασαν τα βιβλία της οι «Τάιμς της Νέας
Υόρκης»). H κυρία Μόρτιμερ δείχνει αδυναμία στους Άγγλους. Αλλά ούτε αυτό λέει
πολλά. Γιατί οι Άγγλοι, όπως σχεδόν όλοι οι άλλοι λαοί της Γης, εκτός από τους
Ολλανδούς, δεν είναι πολύ καθαροί. Δυσάρεστοι στη συντροφιά, «υπεραγαπούν το
χρήμα» και γκρινιάζουν πολύ. Αλλά ευτυχώς η Αγγλία είναι προτεσταντική,
αντίθετα με την Τουρκία, όπου οι άνθρωποι πιστεύουν σε έναν ψευδοπροφήτη που
ονομάζεται Μωάμεθ («κακός άνθρωπος»), ο οποίος «έγραψε ένα βιβλίο που
επιγράφεται Κοράνι και που είναι γεμάτο ανόητες ιστορίες, παράδοξους νόμους
και αποτρόπαια ψέματα». H Κίνα έχει τρεις θρησκείες, η μία χειρότερη από την
άλλη. H θρησκεία του Κομφούκιου είναι ίσως λιγότερο κακή από τις άλλες. Ο Λάο
Τσε, ο ιδρυτής του ταοϊσμού, δεν μπορεί να ξεγελάσει την κυρία Μόρτιμερ («Τι
φρικτός ψεύτης πρέπει να ήταν αυτός ο άνθρωπος!») και ο βουδισμός στα χέρια
της δεν περνάει καλύτερα. Ο Βούδας έλεγε στους ανθρώπους «να μη σκέφτονται
τίποτα και πως έτσι θα γίνουν ευτυχισμένοι».

H κυρία Μόρτιμερ…

… ενώ εξαντλεί όλη της τη σκληρότητα στους Ευρωπαίους, βρίσκει πολύ
γοητευτικές τις σκουρόχρωμες φυλές, τους Ινδούς, τους Αμερινδούς και τους
Νούβιους, «σπουδαία ράτσα, ψηλοί και δυνατοί, με γυαλιστερό μπρούτζινο χρώμα».
Σαν ιμπεριαλίστρια η κυρία Μόρτιμερ δεν θα μπορούσε να κάνει καριέρα. Οι
Αφγανοί, αν και «σκληροί, ζηλόφθονοι και δόλιοι», έχουν κάθε δίκιο να
αποστρέφονται τους Βρετανούς. «Δεν μπορούμε να τους αδικήσουμε που
υπερασπίζονται τη χώρα τους», γράφει. Όσο για τους Αμερικανούς, η κυρία
Μόρτιμερ περιορίζεται στα συνηθισμένα παράπονα της εποχής της: τρώνε πάρα πολύ
βιαστικά και φτύνουν υπερβολικά.

Ένας σαδισμός…

… διακρίνεται στις αφηγήσεις της κυρίας Μόρτιμερ. Δεν παύει να υπενθυμίζει
στους αναγνώστες της τι μπορούν να πάθουν στο εξωτερικό. Στην Ουγγαρία οι
χωριάτες μπορεί να βάλουν να τους ριχτούν γουρούνια, στην Ισπανία μπορεί να
τους ξεσκίσουν λύκοι, στην Ελβετία οι χιονοστιβάδες μπορεί να τους φέρουν στο
κεφάλι κανένα σπίτι. Ποιος είναι ο απλούστερος τρόπος για να τα αποφύγει
κανείς όλα αυτά; Να μείνει στο σπίτι. Οι Άγγλοι, γράφει, «προτιμούν να μένουν
στην πατρίδα τους και δεν έχουν άδικο». Έτσι εξηγείται γιατί είναι τόσο
εχθρικοί απέναντι σε καθετί που βρίσκεται πέρα από τη Μάγχη.