AΧMET AΛTAN «Tα ταμπού είναι για να σπάζουν»

«Το μυθιστόρημά μου “Απιστία” αμφισβήτησε τις παραδοσιακές αξίες για την αυτοπεποίθηση του άντρα στην Τουρκία», λέει ο Αχμέτ Αλτάν. «Ποτέ άλλοτε δεν είχα γίνει στόχος τόσων αντιδράσεων…»

Τα βιβλία του Αχμέτ Αλτάν εκτός από τα ρεκόρ πωλήσεων (κανένα μυθιστόρημά του
δεν μετράει λιγότερα από 200.000 αντίτυπα) σπάνε και πολλά ταμπού στην
Τουρκία… «Αγαπάω να γράφω για τους ανθρώπους και για τα συναισθήματά τους.
Για αυτό μου αρέσει η κλασική λογοτεχνία, γιατί μιλάει για τον άνθρωπο», λέει
ο Αλτάν. «Για μένα ο άνθρωπος έχει τη μεγαλύτερη αξία, πολύ μεγαλύτερη από το
χώμα για το οποίο ήταν, και δυστυχώς εξακολουθεί να είναι, πάντα έτοιμος να
σκοτωθεί και να σκοτώσει».

Δύο από τα μυθιστορήματα του, το «Του έρωτα και της αμαρτίας» (που κυκλοφορεί
τώρα και στα ελληνικά) και το «Σαν πληγή από σπαθί», αναφέρονται στις αρχές
του 20ού αιώνα στη χαοτική Κωνσταντινούπολη του Αμπντουλχαμίτ B’ και δίνουν
μια τρομακτικά ανθρώπινη διάσταση στα μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Με μια
λεπτομερή και συνάμα χειμαρρώδη αφήγηση, ο Αλτάν οδηγεί τον αναγνώστη στα
σκοτάδια των πολιτικών συνωμοσιών της τελευταίας Οθωμανικής Αυλής αλλά και
στους δαιδάλους της ανθρώπινης ψυχής, του έρωτα, του σεξουαλικού πάθους και
του μίσους.

«Κάτω από πίεση, η ανθρώπινη ψυχή λειτουργεί διαφορετικά, τα
συναισθήματα αλλάζουν με τρομακτική ταχύτητα. Μέσα στη φοβερή εκείνη
ατμόσφαιρα φόβου και αγωνίας που επικρατούσε στην Κωνσταντινούπολη του τέλους
της Αυτοκρατορίας, οι ήρωές μου παλεύουν με τους ίδιους τους τούς εαυτούς,
αλλά και με τις αντίξοες συνθήκες του τέλους μιας ολόκληρης εποχής», λέει ο
Τούρκος συγγραφέας.

Την ίδια ώρα, οι τραγικοί ήρωες του Αλτάν και οι περιπέτειές τους έρχονται να
αμφισβητήσουν τα θεμέλια της σύγχρονης Τουρκίας. Ο «Έρωτας στα χρόνια της
Επανάστασης» γκρεμίζει τον επίσημο μύθο της «ισλαμικής επανάστασης» της 31ης
Μαρτίου 1909, που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο πάνω στον οποίο στηρίζεται ο
επεμβατικός ρόλος του στρατού στη σύγχρονη πολιτική ζωή της Τουρκίας και
παράλληλα της επίσημης και διαρκούς κινδυνολογίας ότι «η χώρα απειλείται».

Παρά τις εκάστοτε πολιτικές προεκτάσεις, επίκεντρο της λογοτεχνίας του Αχμέτ
Αλτάν παραμένει ο άνθρωπος και η ψυχή του. Γραμμένα με έναν μοναδικό τρόπο, τα
μυθιστορήματά του περιγράφουν τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και, κυρίως, της
γυναικείας ψυχής. Και εκεί, όμως, ο Αλτάν έρχεται αναπόφευκτα αντιμέτωπος με
ισχυρά ταμπού.

Το μυθιστόρημά του «Απιστία», το οποίο κυκλοφόρησε την ίδια ημέρα με τις
εκλογές του 1999, προκάλεσε σάλο και βρέθηκε στα πρωτοσέλιδα των μεγαλύτερων
εφημερίδων, που ξέχασαν για λίγο τις εκλογές. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου
ξετυλίγεται η ιστορία μιας ευτυχισμένης παντρεμένης γυναίκας που ξαφνικά
βυθίζεται στη δίνη μιας έντονης σεξουαλικής σχέσης με έναν άλλον άντρα.

«Το βιβλίο αμφισβήτησε όλες τις παραδοσιακές αξίες για την αυτοπεποίθηση του
άντρα. Ο άντρας κατανοεί ίσως την απιστία της γυναίκας αν υπάρχει κάποιο
πρόβλημα στο ζευγάρι, αλλά του είναι αδύνατο να σκεφθεί ότι η γυναίκα πηγαίνει
με άλλον χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένος λόγος», λέει ο συγγραφέας. «Ποτέ
άλλοτε δεν είχα γίνει στόχος τόσων αντιδράσεων. Έγινε ολόκληρη εκστρατεία
εναντίον μου. Οι άντρες τρελάθηκαν. Οι γυναίκες καταλάβαιναν τι έγραφα, αλλά
δεν τολμούσαν να το πουν δημόσια. Φοβόντουσαν ακόμα και να πάνε το βιβλίο στα
σπίτια τους».

Κρατώντας αποστάσεις από τα κλισέ της εποχής μας, όπως «αντίθεση Δύσης
– Ανατολής» και «πολιτισμικές διαφορές», ο Αχμέτ Αλτάν σκιαγραφεί βαθιά
ανθρώπινους, πραγματικούς και παγκόσμιους χαρακτήρες, που φέρνουν τον
αναγνώστη αντιμέτωπο με το ανθρώπινο δράμα όλων των εποχών και όλων των
πολιτισμών. «H θεμελιώδης αντίθεση είναι αυτή που φωλιάζει μέσα μας. Παλεύουμε
πάντα με τον ίδιο μας τον εαυτό».

«Θα μπορούσαν να ζουν στην… Κουρδία;»

«Δεν θεωρώ τον εαυτό μου πολιτικά στρατευμένο, γράφω για τους ανθρώπους και
την ψυχή τους, αλλά σίγουρα προσπαθώ να εξηγήσω και κάποια άλλα πράγματα»,
λέει ο Αχμέτ Αλτάν.

Το 1995 και ενώ η κουρδική σύγκρουση βρίσκεται στο αποκορύφωμά της, ο Αλτάν
γράφει στην εφημερίδα «Μιλιέτ» ένα άρθρο με τίτλο «Ατακούρντ», κατά παράφραση
του «Ατατούρκ», στο οποίο αναρωτιόταν πώς θα ένιωθαν οι Τούρκοι αν ζούσαν σε
μια χώρα που την έλεγαν «Κουρδία», όπου θα απαγορευόταν να μιλάνε την τουρκική
γλώσσα και οι αρχές θα έκαιγαν τουρκικά χωριά και θα κυνηγούσαν Τούρκους
«τρομοκράτες».

«Για να καταλάβουμε τον άλλο πρέπει να μπούμε στη θέση του. Οι Τούρκοι για να
καταλάβουν πώς νιώθουν οι Κούρδοι πρέπει να μπουν στη θέση τους. Για αυτό
έγραψα το άρθρο αυτό», λέει ο συγγραφέας. «Με κυνήγησαν δικαστικά, με έδιωξαν
από τις εφημερίδες και με συνέλαβαν».

Σήμερα, εκτός από το περιοδικό «Aktuel», κανένα άλλο έντυπο στην Τουρκία δεν
δημοσιεύει άρθρα του Αλτάν.

INFO

Αχμέτ Αλτάν, «Του έρωτα και της αμαρτίας», μτφ. Σούλα Μπόζη, Εκδ. Λιβάνη-Νέα
Σύνορα, τιμή: 20 ευρώ.