TPITH AΠOΨH Mία θέση για τον καθένα

Είχε κι αυτός δυο μάτια, δυο χέρια

Είχε ένα ανέκφραστο πρόσωπο

Μόνο στο μέρος της καρδιάς

Είχε μια μαύρη τρύπα

Διομήδη Βλάχου, Διαφορά

Τα προβλήματα της Ανώτατης Παιδείας είναι πολλά, χρόνια και δυσεπίλυτα (καθώς
ορισμένα έχουν δεθεί σε κόμπο). Ένα μέρος των προβλημάτων αυτών ίσως
συναρτάται με τον τρόπο εισαγωγής των μαθητών – υποψηφίων στα AEI/TEI. Το
σημερινό σύστημα, αν και αδιάβλητο, έχει ορισμένα τόσο έντονα αρνητικά
στοιχεία, ώστε πρέπει να επανεξεταστεί στο σύνολό του.

Δεν θα αναφερθώ στην απαξίωση του σχολείου, στην ακύρωση του δασκάλου στην
τάξη, στην αντικατάσταση της γνώσης από την παπαγαλία, στα υπέρογκα έξοδα της
ελληνικής οικογένειας για συμπληρωματική φροντιστηριακή τεχνική απαντήσεων στα
θέματα των εξετάσεων.

Θα επιχειρήσω να εντοπίσω και να φωτίσω τη διατάραξη των σχέσεων ανάμεσα στον
γονιό, το παιδί, το εκπαιδευτικό σύστημα, το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον
στην οποία οδηγεί το ισχύον σύστημα. Και όχι μόνον αυτό. Ως «παράπλευρες
απώλειες» φοβάμαι ότι θα αναδειχθούν αφενός η εμπλοκή του νέου παιδιού στο
άγριο παιχνίδι ενός πρόωρου (και μάταιου) ανταγωνισμού και αφετέρου η
τραυματική εμπειρία μιας (μη τελεσίδικης και μη αδιέξοδης) αποτυχίας.

Αυτές οι δύο αλληλοσυγκρουόμενες ψυχικές καταστάσεις και εντάσεις πιέζουν τόσο
πολύ τον μαθητή, ώστε πολλές φορές διαλύει τα φιλικά δίκτυα που είχε επί
χρόνια δημιουργήσει με τους συμμαθητές του (τους οποίους τώρα βλέπει ως
δυνάμει αντιπάλους, εχθρούς, διεκδικητές της δικής του θέσης στα AEI/TEI) ή
αρχίζει να «μισεί» το διάβασμα και τα διαγωνίσματα (ιδίως αυτά της μιας
ζαριάς, όπως είναι οι εισαγωγικές εξετάσεις).

Συνέπειες των παραπάνω διαπιστώνουμε στους πρωτοετείς φοιτητές, οι οποίοι
αφενός αισθάνονται «νικητές» σ’ έναν ρόλο ζωής που μόλις άρχισε κι αφετέρου
«ηττημένοι» σ’ έναν μακρύ δρόμο για την απόκτηση της γνώσης (και όχι απλώς του
πτυχίου).

Αυτός ο μήνας των εξετάσεων είναι ψυχοφθόρος και για τους γονείς, οι οποίοι
οφείλουν να χειριστούν (εκ των προτέρων αν είναι δυνατόν) την ενδεχόμενη
αποτυχία του παιδιού τους και ταυτόχρονα να απο-ενοχοποιηθούν για τις
ενδεχόμενες δικές τους παραλείψεις και να ετοιμάσουν «εύπεπτες δικαιολογίες»
που θα χρειαστούν για να απαντήσουν στα συχνά άκομψα ερωτήματα του κοινωνικού
περίγυρου.

Το συναισθηματικό και παιδαγωγικό αυτό πρόβλημα δεν είναι πάντοτε εύκολο να
λυθεί με θεσμικό και ακαδημαϊκά αποδεκτό τρόπο.

Θα τολμήσω όμως να προτείνω μια λύση, η οποία βραχυπρόθεσμα – και μέχρι να
αλλάξει ριζικά το όλο σύστημα που ονομάζω «τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού»
(βλέπε άρθρο μου στα «NEA» 5/9/2000) – μπορεί να δώσει μια ανάσα αισιοδοξίας
και ηρεμίας στις ελληνικές οικογένειες.

H πρότασή μου είναι για δύο – τρία χρόνια, όσοι μαθητές συμμετέχουν και
συγκεντρώνουν βαθμολογία από 13 και πάνω, να μπορούν να γραφτούν σε όποια
Σχολή AEI (και όχι Τμήμα) υπάρχουν θέσεις (οι οποίες βέβαια θα καταλαμβάνονται
με βάση τα μόρια). Όσοι έχουν πιάσει βαθμολογία 10-13 θα μπορούν κατά τον ίδιο
τρόπο να γραφτούν σε Σχολές TEI.

Με το σύστημα αυτό είναι βέβαιο ότι όλοι οι επιτυχόντες θα βρουν θέση σε
κάποιο Ίδρυμα (κυρίως της περιφέρειας) της πρώτης ή δεύτερης προτίμησής τους
και δεν θα «διασκορπιστούν» όπου τύχει. Το δεύτερο στάδιο της πρότασης θα
προκύψει μετά το 4ο εξάμηνο σπουδών, όπου ο φοιτητής θα πρέπει να επιλέξει
πλέον (μετά λόγου γνώσης) το Τμήμα από το οποίο θα λάβει το πτυχίο.

Στο σημείο αυτό ίσως να είναι δυνατή και η μετακίνηση/κατάταξη σπουδαστών των
TEI σε ομοειδή Τμήματα AEI. Πολλοί δρόμοι, πολλοί τρόποι. Αυτό ας είναι το
μήνυμα. Πρέπει να ενισχύσουμε τις οριζόντιες δυνατότητες και να αυξήσουμε τις
πιθανότητες να βρει ο κάθε νέος αυτό που θέλει χωρίς να θυσιάζει την ψυχή του
«στον διάβολο» (ό,τι κι αν αυτό συμβολίζει).

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.