Aπό εδώ πέρασε ο Άνθρωπος…

Πριν και μετά. Πριν, ένας χώρος κατοικημένος αναμφίβολα από τον άνθρωπο,
αλλά στον οποίο εξακολουθεί να κυριαρχεί η φύση. Μετά, ένας χώρος
μεταμορφωμένος, ξανασχεδιασμένος. Ένας χώρος στον οποίο η βιοποικιλότητα
υποχωρεί και οι ρύποι αυξάνονται.

Χωρίς πολλά λόγια, αντιπαραθέτοντας τις φωτογραφίες περίπου εκατό σημείων του
πλανήτη πριν και μετά τη μεταμόρφωσή τους από την ανθρώπινη δραστηριότητα, το
Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον (UNEP) καταδεικνύει την έκταση των αλλαγών
που υπέστη η επιφάνεια της Γης κατά τη διάρκεια τριάντα ετών, εξαιτίας της
πρωτοφανούς οικονομικής και δημογραφικής ανάπτυξης.

Το UNEP παρουσίασε την Παρασκευή στο Λονδίνο, με την ευκαιρία της χθεσινής
Παγκόσμιας Ημέρας του Περιβάλλοντος, τον «Άτλαντα του περιβάλλοντός μας που
αλλάζει» – μια σειρά δορυφορικών φωτογραφιών, εντυπωσιακών και ανησυχητικών.

Γκρίζο…

Βλέπουμε σε αυτές πώς οι καλλιέργειες γαρίδων, που πολλαπλασιάστηκαν με
τεράστια ταχύτητα (κατά 10% τον χρόνο επί δέκα χρόνια), μεταμόρφωσαν πολλές
ακτές της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, καταστρέφοντας τα δάση των
μαγκρόβιων (υδρόφιλα δένδρα, από το τεράστιο πλέγμα επιφανειακών ριζών που
αναπτύσσουν).

Πώς οι καλλιέργειες σε θερμοκήπια επεκτάθηκαν σε όλη τη μεσογειακή λεκάνη,
χρωματίζοντας γκρίζα την ύπαιθρο και καταναλώνοντας νερό που λείπει από τις
περιοχές αυτές. Πώς επίσης μέσα σε λιγότερο από τριάντα χρόνια, το Πεκίνο, το
Ναϊρόμπι κι ένα σωρό άλλες μεγαλουπόλεις πολλαπλασίασαν την έκταση και τον
πληθυσμό τους. Πώς το δάσος μετατράπηκε σε καλλιέργειες στη Βραζιλία και την
Παραγουάη. Πώς η Νεκρά Θάλασσα ή η λίμνη Χαμούν (στο Ανατολικό Ιράν)
εξαφανίζονται λόγω της υπερβολικής άντλησης των υδάτων τους. Και εκατό άλλα
παραδείγματα.

«H ιδέα ήταν να δείξουμε τις αποδείξεις της παγκόσμιας αλλαγής της βιόσφαιρας
αρχίζοντας από την αρχή: αν το βλέπεις, το πιστεύεις» εξηγεί ο Ασμπιντού
Σινγκ, συντονιστής του σχεδίου στην Ουάσιγκτον. Επί τρία χρόνια, ομάδες του
UNEP επεξεργάστηκαν την τεράστια ποσότητα των φωτογραφιών που στέλνουν οι
δορυφόροι Landsat και τις οποίες παραχώρησε ευγενώς η αμερικανική NASA. Και
καθώς ο πρώτος Landsat εκτοξεύθηκε το 1972, κατάφεραν να βρουν φωτογραφίες των
ίδιων τόπων της δεκαετίας του 1970 και της δεκαετίας του 2000.

H δουλειά τους καθιστά φανερή διά γυμνού οφθαλμού μια από τις πιο ξεχασμένες
πλευρές της σύγχρονης οικολογικής κρίσης: την ταχύτατη μεταμόρφωση των
οικοσυστημάτων. «Τα τριάντα τελευταία χρόνια γνωρίσαμε αλλαγές ταχύτερες από
ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας» υπενθυμίζει ο Νέβιλ Ας, του
Παγκόσμιου Κέντρου Παρατήρησης της Φύσης (UNEP-WCMC) στο Κέμπριτζ της
Βρετανίας. Απώλεια υγροβιοτόπων, αποψίλωση, αποδεκατισμός πολλών αποθεμάτων
ψαριών, διάβρωση εδαφών και εξαφάνιση ειδών είναι μερικές από τις συνέπειες
αυτής της αλλαγής.

«Για να επιβιώσουμε πρέπει να σταματήσουμε την κατάκτηση της φύσης»

«H ΔΙΑΡΚΩΣ αυξανόμενη ζήτηση των αγαθών που παρέχει η φύση δημιουργεί
μία σειρά ατελείωτων ιχνών που είναι πλέον ορατά από το Διάστημα», γράφουν οι
συντάκτες του Άτλαντα. «Για να επιβιώσουμε», καταλήγουν, «πρέπει να βγούμε από
την εποχή της κατάκτησης της φύσης και να μπούμε σε μια νέα εποχή – την εποχή
της αειφόρου ανάπτυξης και της συνετής διαχείρισης».

Το βασικότερο πρόβλημα που τίθεται είναι ότι απειλείται η ικανότητα των
οικοσυστημάτων να παρέχουν τις «υπηρεσίες» τους στην κοινωνία: τροφή, καθαρό
νερό, καθαρισμός της ατμόσφαιρας και των απορριμμάτων κτλ.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος