Tο «όχι» καταδιώκει τις ελίτ

Πολλά γράφτηκαν και ακόμη περισσότερα ειπώθηκαν για το γαλλικό «όχι» και το
– ακόμη πιο ηχηρό – ολλανδικό που ακολουθήσε. Όμως οι περισσότεροι ξέμειναν να
εξηγούν με όρους κομματικούς τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων στα δύο παραδοσιακά
μητροπολιτικά κέντρα τής Ευρώπης.

Λίγοι ήσαν εκείνοι που ερμήνευσαν την αρνητική ψήφο σε Γαλλία και Ολλανδία με
όρους κοινωνικούς. Όμως όλες οι έρευνες, όλα τα στοιχεία, αλλά και η αντίδραση
των απανταχού Ευρωπαίων, από το Παρίσι και το Άμστερνταμ μέχρι τη Ρώμη και την
Αθήνα, παραπέμπουν σε κάτι κοινό.

Ο πυρήνας των ευρωπαϊκών κοινωνιών, οι νέοι, οι συνταξιούχοι, οι εργάτες, οι
μεσαίοι, οι μικροί παραγωγοί και οι αγρότες κινούνται εδώ και μία δεκαετία σε
περιβάλλον ασταθές και αβέβαιο. Οι συντάξεις βαίνουν μειούμενες, οι θέσεις
εργασίας χάνονται, οι δουλειές πέφτουν, τα παραδοσιακά εργαλεία κοινωνικής
πολιτικής υποχωρούν, κατακτήσεις και δικαιώματα που κερδήθηκαν τα τελευταία 50
χρόνια αμφισβητούνται και ταυτόχρονα το κόστος ζωής – ειδικώς μετά την έλευση
του ευρώ – αυξάνει ταχύτατα. H ανασφάλεια έχει φωλιάσει για τα καλά στις ψυχές
των Ευρωπαίων.

Κύμα ανασφάλειας. Αν επιχειρήσει κανείς να ακτινογραφήσει την ελληνική
κοινωνία, θα καταλήξει στο αυτό συμπέρασμα. Ένα κύμα ανασφάλειας διαπερνά τις
περισσότερες οικογένειες των αστικών κέντρων και της υπαίθρου. H μεγάλη μάζα
των συνταξιούχων φτωχαίνει με ταχείς ρυθμούς. Τα πενιχρά εισοδήματα των
απομάχων δεν αρκούν, δεν είναι ικανά να στηρίξουν ούτε ένα υποτυπωδώς ανεκτό
επίπεδο διαβίωσης.

H νεολαία. Την ίδια στιγμή, στη βάση της ηλικιακής πυραμίδας οι νέοι
αντιμετωπίζουν απίστευτες δυσκολίες ένταξης στην παραγωγική διαδικασία.
«Φρέσκα» παιδιά, αγόρια και κορίτσια, πολυτάλαντα, πολύγλωσσα, φορτωμένα με
καινούργια γνώση και προπάντων γεμάτα όνειρα, βρίσκονται αντιμέτωπα με
κλειστές πόρτες, βολοδέρνουν εδώ κι εκεί, χάνουν πολύτιμο χρόνο και δυνάμεις
αναζητώντας δουλειά. Αλλά και όταν βρίσκουν απασχόληση οι αμοιβές είναι
χαμηλές, οι ώρες εργασίας άπειρες, οι απαιτήσεις πολλές, ο ελεύθερος χρόνος
ανύπαρκτος, η πραγματικότητα αποδεικνύεται απίστευτα σκληρή και η
καθημερινότητα βασανιστική. Δεν είναι τυχαίο ότι η πλειονότητα των νέων μέχρι
30 χρόνων διαμένει στην οικογενειακή εστία, μοιράζεται στέγη, συνήθειες και
καταπίεση, επειδή δεν δύναται να στηρίξει οικονομικά την επιζητούμενη
στεγαστική αυτονομία.

Ασφυξία. Ταυτόχρονα, οι αγρότες παραλύουν εισοδηματικά από την
υποχώρηση των αγροτικών τιμών και την επαπειλούμενη εξαφάνιση των επιδοτήσεων,
ενώ οι μικρομεσαίοι επαγγελματίες, βιοτέχνες και μικροπαραγωγοί αντιμετωπίζουν
την απειλή τού «λουκέτου». Είναι ό,τι χειρότερο για τη μεσαία τάξη.
Σαρανταπεντάρηδες και πενηντάρηδες επαγγελματίες σαρώνονται από τις πανίσχυρες
αλυσίδες. Μερίδα της μεσαίας τάξης χάνει την υπόστασή της, τη θέση της στην
κοινωνία, υποχωρεί στη βάση της πυραμίδας, ευτελισμένη και φτωχή.

Διαδικασίες έκρηξης και αντιπαράθεσης

THN ΩΡΑ που οι περισσότερες και μαζικότερες ομάδες του πληθυσμού
βιώνουν την απειλή, απέναντί τους στέκονται απρόσιτες ελίτ, πολιτικές,
επιχειρηματικές, τραπεζικές και μιντιακές, να κραδαίνουν το δάκτυλο αυστηρά
και να απαιτούν – στο όνομα της ανταγωνιστικότητας, της παραγωγικότητας, της
κερδοφορίας και του μέλλοντος – περισσότερη δουλειά, καταστρατήγηση του
ωραρίου εργασίας, των δικαιωμάτων, απορρύθμιση και ελαστικοποίηση των πάντων
και αποδοχή μικρότερων και αβέβαιων αμοιβών.

Ταξικά σχολειά. Τα «καγιέν» και τα «κοχίμπα» της όποιας εξουσίας,
σχολειά, με εισοδήματα 20πλάσια ή και 30πλάσια των περισσοτέρων, κανοναρχούν
από θέση ισχύος, κηρύττουν από άμβωνος τον λόγο της ελεύθερης και αμόλυντης
αγοράς, επικαλούνται την απειλή της Κίνας, μη κατανοώντας ότι απευθύνονται σε
Ευρωπαίους πολίτες οι οποίοι δεν θα ανέχονταν να ζήσουν ούτε μία ημέρα σε
καθεστώς δικτατορίας με ελεύθερη αγορά, τύπου Φαρ Ουέστ. Γιατί τέτοια είναι η
Κίνα – και επί της ουσίας σε μια τέτοια πολιτική κατάσταση παραπέμπουν. H
Ευρώπη του 2005 δεν μπορεί να γυρίσει στα 1900. Βαθμιαία θα διαμορφώσει
συνθήκες κοινωνικής έκρηξης. Αν οι ελίτ τής συμφοράς συνεχίσουν την πίεση, οι
λαοί θα αντιδράσουν, θα εξεγερθούν…