Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: ΛΑΟΣ. Στο πρόγραμμά του υπάρχουν μερικές
πρωτόφαντες διατυπώσεις, όπως για παράδειγμα στην Εκπαίδευση, όπου μεταξύ
άλλων προτείνεται ο θεσμός των κρατικών φροντιστηρίων και Πανεπιστήμια ανά
νομό με μέριμνα των οικείων Μητροπόλεων… Αμ, πώς!

Χέρι – χέρι με τη μετάλλαξη

O K. Βελόπουλος (αριστερά στη φωτό

Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ Βελόπουλος είναι ιδιαίτερα γνωστός στη B’ Περιφέρεια
Θεσσαλονίκης – προφανώς από τη συμμετοχή του σε τοπικά κανάλια. Ως «τι – βι
περσόνα» ανήκει μάλλον στους λεγόμενους «τηλευαγγελιστές». Σ’ αυτούς που
υποστηρίζουν για παράδειγμα ότι «ο Αϊνστάιν κατάκλεψε τους αρχαίους Έλληνες»
και ότι εν πάση περιπτώσει οτιδήποτε σημαντικό έχει καταγραφεί στην ανθρώπινη
ιστορία έγινε από Έλληνες. Ο K. Βελόπουλος στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές
συγκέντρωσε 5.219 ψήφους ή το 67,07% των ψήφων του ΛΑΟΣ στη συγκεκριμένη
περιφέρεια, όπου καταγράφηκε η δεύτερη μεγαλύτερη δύναμη του Συναγερμού με
ποσοστό 3,71% (τα εκλογικά στοιχεία προέρχονται από την αδημοσίευτη εργασία
«Οι εκλογές της 7ης Μαρτίου» του Στάθη Τσιρά, υποψήφιου διδάκτορα στο
Πανεπιστήμιο Μακεδονίας).

Τους επόμενους μήνες, ενώ ο K. Βελόπουλος παρέμεινε σταθερός στις «απόψεις»
του, ο αρχηγός του ολοκλήρωνε μια θεαματική στροφή. «Δέχθηκε» τα «προεδρεία
των Ελλήνων ομοφυλοφίλων» και κατήγγειλε την ομοφυλοφοβία. Επίσης, τα
τελευταία δύο χρόνια έχει φροντίσει να απέχει από οποιαδήποτε εκδήλωση
αντισημιτισμού. Και βέβαια είναι γνωστή η δήλωσή του ότι θα μηνύει
οποιονδήποτε τον αποκαλεί «ακροδεξιό» (παρά τις καταγεγραμμένες προ τριετίας
απόψεις του, για παράδειγμα, υπέρ της 21ης Απριλίου). Κάτι ανάλογο είχε κάνει
και ο Λεπέν στη Γαλλία, μηνύοντας μάλιστα το 1994 τον Μισέλ Ροκάρ (τελικά
αθωώθηκε στο δικαστήριο). Γιατί άραγε ο Γ. Καρατζαφέρης και ο Λεπέν
ενοχλούνται από τον όρο «ακροδεξιός»; Σε ψηφοδέλτια του ΛΑΟΣ συμμετείχαν κατά
καιρούς ο K. Πλεύρης (στις ευρωεκλογές), ο Σωτ. Σοφιανόπουλος (Κόμμα
Ελληνισμού), αλλά και οι Βασίλης Κολιός, Μιχαήλ Παπαδημητρίου, Νικόλαος
Σκάντζος και Ηλίας Παναγιώταρος από τη Χρυσή Αυγή. Πρόσφατα, στις 7 Νοεμβρίου,
αμέσως μετά το συλλαλητήριο στη Θεσσαλονίκη με αφορμή την αναγνώριση της FYROM
ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας» από τον πρόεδρο Μπους, ο Γ. Καρατζαφέρης
ανέβασε στο βήμα τον M. Βορίδη του ακροδεξιού Ελληνικού Μετώπου και τον
πρότεινε ως υποψήφιο υπερνομάρχη Αττικής στις επερχόμενες δημοτικές εκλογές.
Για την ιστορία, ο Βορίδης απεδέχθη – δημοσίως – την πρόταση.

Ως «τρίτο κύμα της Ακροδεξιάς»…

… χαρακτηρίζουν οι σύγχρονοι πολιτικοί επιστήμονες τη μετάλλαξη των
εξτρεμιστικών φασιστικών κομμάτων (του Μεσοπολέμου και του τέλους του B’
Παγκοσμίου) σε «νεο-λαϊκιστικού» τύπου, όπως το FN του Ζαν Μαρί Λεπέν, του
FPÖ του Χάιντερ στην Αυστρία και του AN του Φίνι στην Ιταλία. Στην ίδια
κατηγορία εντάσσουν και το ΛΑΟΣ. Άλλωστε, ο Γ. Καρατζαφέρης συμμετείχε στην
ευρωπαϊκή ομάδα UEN με τον Λεπέν και τον Φίνι. Εκεί μετείχε και ως παρατηρητής
το ακροδεξιό Λικούντ του Αριέλ Σαρόν – έτσι εξηγούν αρκετοί τους χαμηλούς
τόνους αντισημιτισμού που υιοθέτησε εδώ και τρία χρόνια ο αρχηγός του ΛΑΟΣ.
Σήμερα το ΛΑΟΣ. μετέχει σε άλλη ομάδα, αυτή των Ανεξάρτητων Δημοκρατών, όπου
μετέχουν τα αποσχιστικά κινήματα όπως η Λίγκα του Βορρά και οι Αυτόνομοι
Σκωτσέζοι. Μάλιστα ο πρόεδρος της ομάδας, ο Δανός Πίτερ Μπόντε, βρέθηκε
απέναντι στις σφοδρές επικρίσεις των συμπατριωτών του ακριβώς λόγω ένταξης του
ΛΑΟΣ.

H Βασιλική Γεωργιάδου (επίκουρoς καθηγήτρια στο Πάντειο) εξηγεί την πορεία της
ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς: «Αμέσως μετά τον Πόλεμο, τα ακροδεξιά – φασιστικά
κόμματα αντιλαμβάνονται ότι το πολιτικό παιχνίδι θα γίνεται σχεδόν
αποκλειστικά με όρους κοινοβουλευτικούς. Δύο τάσεις διαμορφώνονται στην
ευρωπαϊκή Ακροδεξιά. Αυτή της “αλήθειας” (να μην κρύψουν δηλαδή τη φασιστική
ιδεολογία τους) και αυτή της “κοινοβουλευτοποίησης”. Ακόμη και ο Ιταλός
Αλμιράντε, ο οποίος δήλωνε φασίστας το 1947, “μεταλλάχθηκε” σε κοινοβουλευτικό
πολιτικό στη δεκαετία του ’70. Οι “κοινοβουλευτικοί” επικράτησαν και γιατί
κατάλαβαν ότι έπρεπε να ανοιχθούν σ’ ένα νέο ακροατήριο. Αυτό που διακρίνει
τον νέο πολιτικό τους λόγο είναι η προσπάθεια να θολώσουν τα νερά. Αναζητούν
νέο κοινό σ’ αυτούς που νιώθουν εκτός συστήματος. Πάντοτε, όταν υπάρχει
“επιτάχυνση ιστορίας” εμφανίζεται ο λαϊκισμός, όπως έγινε π.χ. στις ΗΠΑ τον
19ο αιώνα με τους αγρότες να αντιδρούν στην εκβιομηχάνιση ή με τους
ναρότνικους επί Ρωσίας ή με τον “Περονισμό”, όπως και σήμερα με τη Νέα
Οικονομία και την Παγκοσμιοποίηση. Ομάδες του πληθυσμού θίγονται από τις
αλλαγές αυτές, πιστεύουν ότι στον εκσυγχρονισμό δεν υπάρχουν θέσεις γι’
αυτούς, νιώθουν εκτός συστήματος. Εκεί έρχεται ο νέος λαϊκίστικος λόγος. Να
τους βεβαιώσει ότι “οι πολιτικοί και τα μεγάλα κόμματα τα έχουν κάνει
πλακάκια”, να τους μιλήσει για “συνωμοσίες των πολιτικών και κοινωνικών ελίτ
εις βάρος του λαού”. Ο όρος “λαός” – σημειώνει η Βασιλική Γεωργιάδου – έχει
κεντρική θέση στη νέα ακροδεξιά δημαγωγία. Εξιδανικεύεται λες και είναι ένα
ενιαίο σύνολο με κοινά συμφέροντα και κοινή ταυτότητα και χρησιμοποιείται ως
πολιορκητικός κριός κατά της αντιπροσωπευτικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.
Πώς; Ένα παράδειγμα είναι η καραμέλα της άμεσης δημοκρατίας και των
δημοψηφισμάτων. Ζητούν δημοψηφίσματα για το παραμικρό προσβλέποντας ακριβώς
στην αποδυνάμωση των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. H προσδοκία δεν
είναι παρά η πλήρης αποδυνάμωση των διαμεσολαβητικών θεσμών, οπότε ο νέος
διαμεσολαβητής μεταξύ εξουσίας και “λαού” θα είναι ο αρχηγός. Το πρόγραμμα του
ΛΑΟΣ βρίθει από παραδείγματα αυτού του νέου ακροδεξιού λόγου».

Μπορεί ο Καρατζαφέρης να γίνει…

… ο Έλληνας Φίνι; Τα πρόσφατα γκάλοπ τού δίνουν σταθερά ένα ποσοστό λίγο
πάνω από το 3,5%. Μπορεί να σπάσει την παράδοση που θέλει στην Ελλάδα της
μεταπολίτευσης κανένα τέτοιου τύπου κόμμα να μην καταγράφει ποτέ περισσότερες
από δύο εκλογικές επιτυχίες; Ο Ηλίας Νικολακόπουλος (καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών) παρατηρεί ότι το μεγάλο πρόβλημα του ΛΑΟΣ είναι η άλλη
όψη της επιτυχίας του Βελόπουλου στη Θεσσαλονίκη: «Το βασικό του πρόβλημα
είναι ότι δεν έχει στελέχη. Όλα τα κόμματα αυτού του τύπου βασίζονταν στους
“αρχηγούς”, αλλά υπήρχαν και πέντε – δέκα στελέχη που μπορούσαν να αρθρώσουν
έναν λόγο. Αυτή είναι η δυσκολία του Καρατζαφέρη. Τέτοια στελέχη υπάρχουν στην
Ελλάδα, αλλά στεγάζονται στη Νέα Δημοκρατία. Βέβαια κανείς δεν μπορεί να
αποκλείσει το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής επιτυχίας του ΛΑΟΣ. Το ποσοστό του
θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από την εκλογική συγκυρία. Αν για παράδειγμα
στις επόμενες βουλευτικές εκλογές θωρηθεί βέβαιη η ήττα τής N.Δ. ή αν θεωρηθεί
πως πηγαίνει για συντριπτική νίκη, θα υπάρξει ψήφος προς το ΛΑΟΣ. Σε συνθήκες
“μάχης” ΠΑΣΟΚ – N.Δ., πόλωσης, δεν νομίζω να φέρει κάποιο αποτέλεσμα. Και μην
ξεχνάμε ότι μέχρι τότε θα πρέπει να έχει καταγραφεί ως πολιτική δύναμη. Αυτό
θα μπορούσε να γίνει μέσα από τις δημοτικές εκλογές. Όπου δεν νομίζω να τα
καταφέρει (και) επειδή δεν διαθέτει στελέχη. Θυμίζω ότι στη Γαλλία, ο Λεπέν
ξεκίνησε από τις δημοτικές εκλογές».

Info

* Paul Hainsworth (επιμ) Βασιλική Γεωργιάδου (προλ.) «H Ακροδεξιά»,
Αθήνα 2004, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ

* Σαντάλ Μουφ «Το δημοκρατικό παράδοξο», Αθήνα 2004, ΠΟΛΙΣ

* Χριστόφορος Βερναρδάκης (επιμ.) «H κοινή γνώμη στην Ελλαδα (2004)»,
Αθήνα 2005, Σαββάλας

* Επιστήμη και Κοινωνία (Νεο-λαϊκισμός στην ύστερη νεωτερικότητα του Ηλία
Κατσούλη), Αθήνα 2004, ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ

* Pierre Milza «Οι μελανοχίτωνες της Ευρώπης», Αθήνα 2004,
SCRIPTA

* Richard Rorty «Τυχαιότητα, ειρωνεία, αλληλεγγύη», Αθήνα 2004,
ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ