Διαστάσεις Ο πολιτισμός του διαλόγου

Το ερώτημα παραμένει το ίδιο εδώ και 50 χρόνια, και ξανάρχεται στην
επιφάνεια με τη συζήτηση γύρω από το Σύνταγμα: η Ευρώπη θα γίνει ποτέ
ευρωπαϊκή ή θα εξακολουθήσει να είναι ένα κοινό παζάρι;

Στη Βαστίλλη: υποστηρικτές του «ναι» στο Ευρωσύνταγμα προσπαθούν να αλληλοεμψυχωθούν

«Πώς μπορώ να ψηφίσω ένα κείμενο τόσο μακροσκελές, τόσο πολύπλοκο, που
επιπλέον κανείς δεν έχει μπει στον κόπο να μου το εξηγήσει;»: αυτό είναι,
τουλάχιστον στη Γαλλία, ένα από τα συνήθη επιχειρήματα των οπαδών του «όχι»
στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Και δώσ’ του οι εφημερίδες να δημοσιεύουν εξαντλητικές
λεπτομέρειες, επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα για το αν η Ευρώπη θα γίνει πιο
φιλελεύθερη ή πιο αυταρχική, πιο κοινωνική ή πιο αντεργατική, πιο δυνατή ή πιο
αδύναμη. Όπως επισημαίνει όμως ο κοινωνιολόγος Εντγκάρ Μορέν στη Μοντ,
το Σύνταγμα είναι σαν τη Βίβλο, το Κοράνι ή τα Ευαγγέλια: οι υποστηρικτές του
«όχι» δίνουν έμφαση στα αρνητικά του σημεία και οι υποστηρικτές του «ναι» στα
θετικά του. Αυτό επιτείνει τη σύγχυση, την αμφιβολία και κατά συνέπεια την
άρνηση.

Το νόημα ενός κειμένου δεν μπορεί να αποσαφηνιστεί παρά στο γενικό πλαίσιο στο
οποίο ανήκει. Και το πλαίσιο αυτό είναι ιστορικό και επίκαιρο. Προκειμένου να
μην επαναληφθούν οι αυτοκαταστροφικοί πόλεμοι του 20ού αιώνα, οι οραματιστές
της ενωμένης Ευρώπης πρότειναν μια πολιτική και πολιτιστική οικοδόμηση που θα
οδηγούσε, αν όχι σε μια ομοσπονδία, τουλάχιστον σε μια συνομοσπονδία. Μισό
αιώνα μετά, το μόνο που έχει επιτευχθεί είναι μια οικονομική Ευρώπη σε
εμβρυακή μορφή. H υιοθέτηση αυτού του Συντάγματος λοιπόν, με τα καλά του και
τα κακά του, θα προσφέρει μια θεσμική πολιτική βάση που ενδεχομένως να
βοηθήσει να ξαναζωντανέψει μια ναρκωμένη πολιτική δυναμική.

H πραγματική δυσκολία του «ναι», τονίζει ο Μορέν, έγκειται στην ανικανότητά
του να τοποθετηθεί στο πολιτικό, ακόμη και ανθρωπολογικό επίπεδο, που μας
δίνει έναν ρόλο στην παγκοσμιοποιημένη ανθρωπότητα. Το ευρωπαϊκό πρόβλημα
αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με όρους ανεργίας, απασχόλησης, ανάπτυξης,
αγοραστικής δύναμης. Αυτό που λείπει είναι η συνείδηση του κοινού πεπρωμένου,
η συνειδητοποίηση ότι μπροστά στην απειλή ενός πολέμου των πολιτισμών και/ή
των θρησκειών, η Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει μια ειρηνοποιό δύναμη επειδή
ενσαρκώνει τη συνύπαρξη των πολιτισμών και των θρησκειών, επειδή εμπεριέχει
έναν αληθινό οικουμενισμό. Αυτό που χρειάζεται είναι μια ρήξη με τον πολιτισμό
της ισχύος, ώστε να πάρει τη θέση του ένας πολιτισμός της συνάντησης και του
διαλόγου, ένα πολιτικό μοντέλο βασισμένο σε αυτό που ο Αριστοτέλης αποκαλούσε
«ευ ζην».

Βρισκόμαστε σε μια «πολιτική μαύρη τρύπα», καταλήγει ο Γάλλος κοινωνιολόγος.
Ενδεχόμενη νίκη του «όχι» σε κάποιο δημοψήφισμα δεν θα προκαλέσει χάος, γιατί
στο χάος ήδη βρισκόμαστε. Θα σκοτώσει όμως στο αυγό της την πολιτική Ευρώπη,
μοναδική προϋπόθεση για να γίνει η Ευρώπη ευρωπαϊκή.

LINK:

http://diastaseis.blogspot.com