TPITH AΠOΨH Mεταναστών μετ-ανάσταση;

Είναι που κουβαλάς τον πόλεμο μέσα σου…

Ντ. Κίτσου, H Βερόνικα και ο Συνταγματάρχης

Πρέπει κάποτε να το πάρουμε απόφαση. H μετανάστευση, η προσφυγιά, το
ξεκλήρισμα δεν είναι ούτε τυχαία συμβάντα ούτε θελήματα Θεού. Και κυρίως δεν
πρόκειται για συγκυριακά ή πρόσκαιρα φαινόμενα.

Άνθρωποι (εξουσίας) παίρνουν τις αποφάσεις. Άνθρωποι (πόνου) πληρώνουν «τις
παράπλευρες απώλειες». Τους πρώτους τους γνωρίζουμε, αλλά είτε τους φοβόμαστε
είτε δεν μπορούμε (ακόμη;) ν’ αντιμετωπίσουμε. Οι δεύτεροι μάς είναι άγνωστοι,
τους φοβόμαστε, αλλά πιστεύουμε ότι μπορούμε να τους κάνουμε ό,τι θέλουμε.

Από τη στιγμή όμως που άνθρωποι καλούνται να διαχειριστούν εγκλήματα ανθρώπων
εξουσίας και ν’ απαλύνουν βάσανα ανθρώπων πόνου, τα οποιαδήποτε στερεότυπα, οι
οποιεσδήποτε προκαταλήψεις, τα οποιαδήποτε μικροσυμφέροντα πρέπει να
υποχωρούν. Στην κοινωνία της διακινδύνευσης οφείλουμε να ‘χουμε ξακάθαρη θέση
εάν είμαστε με τους αποκλειστές ή με τους αποκλεισμένους, εάν δηλαδή
συντρέχουμε ή ρίχνουμε στον Καιάδα τους όποιους χαμένους του παιχνιδιού.

Ακόμα λοιπόν κι αν δεν είχαμε συνηθίσει στα πολύχρωμα, στα πολύγλωσσα και στα
πολύθρησκα πλήθη, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πρόκειται γι’ ανθρώπους με
δικαιώματα, με αξιοπρέπεια, με ανάγκες στήριξης αλλά και σεβασμού στην
ταυτότητά τους.

Τα καράβια που θα τους έστελναν αλλού, τα τρένα όπου θα στοιβάζονταν κατά
χιλιάδες, τα καραβάνια της εξόδου έχουν – και ευτυχώς για την τιμή της
ανθρωπότητας – ιστορικά κλείσει τον κύκλο τους.

Θα μείνουν μαζί μας, θα ζήσουμε μαζί τους, θα σεβαστούμε και θα προστατεύσουμε
ο ένας τον άλλο.

Αν έτσι αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και να συμπεριφερόμαστε, τότε οφείλουμε ως
κοινωνία ανθρώπων (και όχι απλώς πολιτών) ν’ απαντήσουμε στα κρίσιμα
ερωτήματα, τα οποία έθεσε το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής σε ημερίδα
(Ζάππειο, 21.3.05) στους εκπροσώπους των κομμάτων: θα δυσχεράνουμε ή θα
διευκολύνουμε τη διαδικασία χορήγησης αδειών εισόδου, παραμονής και εργασίας;
– θ’ αντιμετωπίζουμε σαν εγκληματίες τους παράνομους μετανάστες; – θα δώσουμε
πολιτικά δικαιώματα στους μετανάστες;

Μολονότι τα παραπάνω ή και άλλα συναφή ερωτήματα έχουν μια περίπλοκη τεχνική
και διοικητική πτυχή, πιστεύω ότι η θετική ή αρνητική απάντηση κρύβεται στο
τρίπτυχο της Γαλλικής Επανάστασης: Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφοσύνη.

Πρέπει συνεπώς να τους δούμε ως ελεύθερους ανθρώπους (και όχι σαν σκλάβους στα
παζάρια της παγκοσμιοποίησης), ως ίσους με τον καθένα και μ’ εμάς (και όχι σαν
απελεύθερους ή σε ομηρεία ευρισκόμενους μη-πολίτες απάτριδες) και «ως
αλληλέγγυους αδελφούς» (και όχι σαν αποδέκτες όλων των κινδύνων και παραγωγούς
όλων των φόβων).

H όποια όμως πολιτική ένταξης (για όσους επιθυμούν να κρατήσουν τα εθνικά
πολιτισμικά και άλλα στοιχεία τους) ή και αφομοίωσης (για όσους επιθυμούν να
γίνουν Έλληνες και στην ψυχή τους) προϋποθέτει συμβίωση και αναγνώριση κοινών
διαδρομών και κοινής προοπτικής.

Με ταρακούνησε ιδιαίτερα η έρευνα μαθητών του 2ου Γυμνασίου Κερατσινίου (στο
πλαίσιο του 2ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού του Δικτύου Προστασίας των Δικαιωμάτων
του Παιδιού με θέμα «H συμβίωση σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία»). Ιδού τρία
στοιχεία: Το 86,17% των μαθητών γνωρίζονται με αλλοδαπούς μαθητές στο σχολείο
και 0% (κανείς) από την οικογένειά τους, το 45,56% των μαθητών προτείνουν
δημιουργία «σχολείων μεταναστών», το 76,29% εκτιμάει αρνητική/ουδέτερη τη
συμβίωση με τους μετανάστες.

Εάν έτσι σκέφτονται τα αθώα (;) παιδιά μας, τότε τι μπορούμε να περιμένουμε
από το αύριο;

H δεύτερη γενιά των μεταναστών θα διεκδικήσει όχι όρους επιβίωσης (όπως η
πρώτη γενιά) αλλά όρους ίσων ευκαιριών διάκρισης. Όσο δεν ανοίγουμε την καρδιά
μας και τους θεσμούς μας τόσο θα κλείνουμε τις πόρτες στο κοινό μέλλον και θα
δημιουργούμε κλίμα εκ-ρήξεων.

Και σ’ αυτό πρέπει «εμείς» να διαπαιδαγωγηθούμε και όχι οι «άλλοι».

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.