Δρόμοι

Δεν ήταν…

… λίγοι τελικά οι Βρετανοί που θέλησαν με την ευκαιρία αυτών των εκλογών να
υπενθυμίσουν στον Τόνι Μπλερ ότι, τουλάχιστον μερικές φορές, τα βρετανικά
συμφέροντα δεν συμπίπτουν με τα αμερικανικά. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που
έδειξαν με την ψήφο τους πως δεν αισθάνονται υποχρεωμένοι να μένουν πιστοί
στην όποια «ειδική σχέση» έχει διασωθεί μετά την αποχώρηση του συνοδοιπόρου
του Μπλερ στον «τρίτο δρόμο» Μπιλ Κλίντον. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έδειξαν
με την ψήφο τους πως θεωρούν δουλικότητα τον «επικουρικό» βρετανικό ρόλο σε
αμερικανικές πρωτοβουλίες όπως οι βομβαρδισμοί του Ιράκ. Αισθάνονται
ταπεινωτική την άκριτη υποστήριξη σε ό,τι κάνει ο εκάστοτε πρόεδρος των ΗΠΑ
και δεν θα έσπευδαν ποτέ να γλείψουν καουμπόικες μπότες, όπως έκανε με κάθε
ευκαιρία ο Τόνι Μπλερ στις συχνές επισκέψεις του στο Τέξας.

Οι εκλογές…

… έδειξαν πως η τρίτη κυβερνητική θητεία των Εργατικών δεν εγγυάται και
τέταρτη. Όλοι, από κάθε σημείο του πολιτικού ορίζοντα, σπεύδουν να καταλάβουν
τον χώρο του Κέντρου, που φαίνεται πως σήμερα είναι η μοναδική εγγύηση για την
κατάκτηση της εξουσίας (τόσο οι Συντηρητικοί όσο και οι Φιλελεύθεροι
Δημοκράτες αύξησαν τη δύναμή τους). Ίσως να θυμόμαστε κάποτε τη λάμψη των
«τριτοδρομικών» κυβερνήσεων του Κλίντον, του Ζοσπέν, του Πρόντι, του Τόνι
Μπλερ και του Σρέντερ σαν τη φευγαλέα λάμψη των πυγολαμπίδων.

Τα φαινόμενα…

… μπορεί να είναι απατηλά. Οι ιδέες ενός πολιτικού δεν είναι πάντα
ευδιάκριτες στον πολιτικό του λόγο, ιδιαίτερα τη στιγμή που αυτός καλείται να
υποκλιθεί μπροστά στους ψηφοφόρους. Στο βιβλίο του «Ο κόσμος που ζούμε», ο
πρώην τριτοδρομικός ιδεολόγος Γουίλ Χάτον επιχειρεί να θέσει τις διαφορές που
χωρίζουν την Ευρώπη από την Αμερική σε ιδεολογική βάση. H Ευρώπη επενδύει
μαζικά σε κοινωνικό κεφάλαιο, λέει ο Χάτον, ενώ η Αμερική έχει εγκαταλείψει
τους φτωχούς στα χέρια μιας «άσπλαχνης» ελεύθερης αγοράς. Ο πρόεδρος Μπους
κάνει ενέσεις με τεράστιες κρατικές πιστώσεις στην αμερικανική βιομηχανία (με
το πρόσχημα του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας»). Προστατεύει τον αμερικανικό
χάλυβα με δασμούς στον εισαγόμενο. Και δίνει στους Αμερικανούς αγρότες νέες
ενισχύσεις. Την ώρα, δηλαδή, που ο πρόεδρος της «ελεύθερης αγοράς» προστατεύει
τη βιομηχανία, οι «σοσιαλιστές» Ευρωπαίοι επιδίδονται στην προώθηση της
ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

H στροφή…

… της Ευρώπης προς τα δεξιά δεν χρειάζεται να μας εντυπωσιάζει παραπάνω από
όσο μας εντυπωσίαζε κάποτε η στροφή της προς τα αριστερά. Γιατί και τα δύο
αυτά σημεία του πολιτικού ορίζοντα είναι παραπλανητικά. Οι κυβερνήσεις του
«τρίτου δρόμου» στη Βρετανία, τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία αποκήρυξαν
τον σοσιαλισμό και εναγκαλίσθηκαν τον συντηρητισμό. Τι πιο φυσικό, λοιπόν, οι
ψηφοφόροι να προτιμούν τους «βεριτάμπλ» συντηρητικούς από τους νεοπροσήλυτους
σε αυτές τις ιδέες;