Δρόμοι

Οι «οδηγοί»…

… της πόλης γνωρίζουν μια περίοδο μεγάλης ακμής στη γαλλική πρωτεύουσα.
Δεκάδες περιοδικά αναλαμβάνουν την ξενάγηση όχι μονάχα των ξένων, μα και των
ντόπιων σε τόπους εξαιρετικού ενδιαφέροντος, που σε μια πόλη 10 εκατομμυρίων
ανθρώπων δεν μπορεί παρά να είναι πολλοί. Σε μια μεγαλούπολη, από τη στιγμή
που θα βγούμε στο κατώφλι του σπιτιού μας, το μόνο που μπορούμε να πούμε με
σιγουριά πως ξέρουμε καλά, είναι το δωμάτιό μας.

Σε περιορισμό…

… στα ιδιαίτερα διαμερίσματά του είχε μείνει για 42 μέρες ο Γάλλος
στρατιωτικός Ξαβιέ ντε Μετρ (1763-1852), τιμωρημένος για μια μονομαχία. Τότε
αποφάσισε να κάνει ένα «ταξίδι» στο δωμάτιό του. Και είδε για πρώτη φορά το
κρεβάτι του, την πολυθρόνα του, τους ζωγραφικούς πίνακες στον τοίχο και τη
μικρή βιβλιοθήκη του σαν τα αξιοθέατα που βλέπει ένας περιηγητής.
Περιεργάστηκε τα μικρά, καθημερινά αντικείμενα που βρίσκονταν ολόγυρά του και
ένιωσε να ανατριχιάζει όπως ένας περιηγητής μπροστά στο μεγαλείο του Λευκού
Όρους, να δακρύζει όπως ένας επισκέπτης στα ερείπια του Παρθενώνα.

Δυο βιβλία…

… έγραψε αργότερα γι’ αυτή την περιήγηση (με την ευκαιρία της αμερικανικής
έκδοσής τους, έγραψε γι’ αυτά ο Μάικλ Ντίρντα στην εφημερίδα «Ουάσιγκτον
Ποστ»): «Ταξίδι στο δωμάτιό μου» και «Νυχτερινή αποστολή στο δωμάτιό μου».
Ακόμη και στις πιο συνηθισμένες ασχολίες, ακόμη και στα πιο ταπεινά
αντικείμενα, μπορεί να δώσει κανείς νέο νόημα, αν σκύψει πάνω τους με προσοχή.
«Ένα κρεβάτι», γράφει ο ντε Μετρ, «είναι το απαράλλαχτο θέατρο που πάνω του
παίζει το ανθρώπινο γένος το ένα μετά το άλλο τα συναρπαστικά δράματά του, τις
καταγέλαστες φάρσες του και τις φοβερές τραγωδίες του». Στο «μακρύ ταξίδι» του
μέχρι να φτάσει στο γραφείο του, ο ντε Μετρ αναλογίζεται τη γλυκιά ζεστασιά
κάτω από το πάπλωμα ή μπροστά στη βραδινή πυροστιά (κάπου κάπου σκέφτεται και
τους φτωχούς που νυχτώνουν στους δρόμους). Σκυμμένος σε μια τέτοια φωτιά ενός
πανδοχείου, ο Καρτέσιος έγραψε μια ολόκληρη φιλοσοφία (ναι, ένα δωμάτιο μπορεί
να γίνει ένα επικίνδυνο μέρος).

Στο «Υπόγειό» του…

… ο ανθρωπάκος του Ντοστογιέφσκι δεν βρίσκει ησυχία, καθώς μιλάει για το
μοναδικό πράγμα που «μπορεί να μιλάει ένας αξιοπρεπής άνθρωπος με ευχαρίστηση»
– για τον εαυτό του – και εξηγεί γιατί δεν μπόρεσε να γίνει τίποτα, ούτε καλός
ούτε κακός, ούτε τίμιος ούτε παλιάνθρωπος, ούτε ήρωας ούτε σκουλήκι. Και όλο
κι όλο που μπόρεσε να γίνει ο υπαλληλάκος στη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα, ήταν
μια κατσαρίδα. «Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο,
βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα». Είναι φορές που
δεν υπάρχει πιο σκοτεινή, πιο άγνωστη και πιο επικίνδυνη γωνιά στην πόλη από
το δωμάτιο όπου ζήσαμε. Εκεί ο περιηγητής είναι μόνος του, χωρίς κανέναν
«οδηγό» στο χέρι.