TPITH AΠOΨH Eπιλεκτική δικαστική κάθαρση

Κάτι δεν πάει καλά στον χώρο της Δικαιοσύνης και η περίφημη κάθαρση για την
καταπολέμηση των άθλιων κυκλωμάτων της διαφθοράς λαμβάνει δυστυχώς μονοσήμαντη
διάσταση και «αγγίζει» μόνο τα χαμηλότερα κλιμάκια της Δικαιοσύνης, αφού
υπάρχει η εκπεφρασμένη βούληση να μετατεθούν μαζικά πολλοί κατώτεροι δικαστές,
όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά επειδή παρέμειναν για αρκετά χρόνια στο ίδιο
δικαστήριο. Είναι, όμως, ορθό να γίνει κάτι τέτοιο ή μήπως «σπιλώνονται» πολύ
βιαστικά οι συνειδήσεις κάποιων δημόσιων λειτουργών;

Κατ’ αρχήν, θα πρέπει να αναφέρω προκαταρκτικά ότι η προκείμενη καθαρτήρια
παρέμβαση είχε «ναρκοθετηθεί» από την αρχή, αφού ο σημερινός υπουργός της
Δικαιοσύνης είχε προσπαθήσει πριν από λίγο καιρό να επιβάλει εντελώς
απαράδεκτα στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου την άσκηση ενός ενδίκου μέσου (για
την εύφλεκτη υπόθεση του Χρηματιστηρίου).

Ωστόσο, η αντίδραση του εισαγγελέα απέναντι σε αυτήν την παρέμβαση ήταν
αδύνατη και πάντως όχι εκείνη που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει συμβολικά το
ξεκίνημα μιας καινούργιας εποχής για το Δικαστικό Σώμα.

Από την άλλη μεριά υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα, που δολίως αποσιωπήθηκε όλο
αυτό τον καιρό. Και εξηγούμαι: Οι συνθέσεις των ποινικών δικαστηρίων
καταρτίζονταν – ήδη – με κληρώσεις από το 1988 (σύμφωνα με τον Οργανισμό των
Δικαστηρίων).

Επομένως, δεν θα υπήρχε κανονικά περίπτωση να μπαίνουν οι «αρεστοί» στους
ιεράρχες δικαστές, αν δεν παραβιαζόταν προκλητικά ο παραπάνω νόμος. Μόνο αν
γινόταν, δηλαδή, αντικατάσταση των αρχικών δικαστών που ορίζονταν (μέσω της
κλήρωσης) με άλλους δικαστές, τότε μόνο θα μπορούσαν να «μαγειρευθούν» οι
στημένες συνθέσεις!

Βεβαίως, το μόνο δικονομικό «παραθυράκι» που υφίστατο για να συμβεί κάτι
τέτοιο ήταν το εξής: η αιτιολογημένη πράξη του δικαστή, που διηύθυνε το
αντίστοιχο δικαστήριο, ότι όλα έγιναν σύννομα! Κατά συνέπεια τα βασανιστικά
ερωτήματα που τίθενται προς την ηγεσία του Αρείου Πάγου είναι τα ακόλουθα:
Γιατί δεν ελέγχθηκαν όλα αυτά τα χρόνια οι εμφανείς καταστρατηγήσεις του
παραπάνω νόμου; Και περαιτέρω: Γιατί δεν λειτούργησε καθόλου ο θεσμός της
επιθεώρησης;

Έτσι νομίζω ότι θα πρέπει να ερευνηθεί σοβαρά το εξής υποθετικό ενδεχόμενο: αν
με άλλα λόγια υπήρξε σε κάποιες υποθέσεις και «συγκάλυψη» από τα πάνω. Δηλαδή,
αυτό που συνέβη στη Γαλλία με τη γνωστή υπόθεση της διεφθαρμένης κρατικής
εταιρείας Elf ( Eva Joly, H δικαιοσύνη είναι υπόθεση όλων μας ).

Αντί, όμως, να επεκταθούν οι έρευνες και προς τα πάνω (γιατί, φυσικά,
κανείς δεν αρνείται τη σημαντική ευθύνη των κατώτερων κλιμακίων της
Δικαιοσύνης), βλέπουμε περίεργα η προκείμενη επιχείρηση να επικεντρώνεται
επιλεκτικά μόνο στους κατώτερους δικαστές (και, μάλιστα, με την ξαφνική
«ανακάλυψη» ότι πολλοί δικαστές παρέμειναν για αρκετά χρόνια στο ίδιο
δικαστήριο).

Σε αυτό το σημείο είναι απαραίτητο να διατυπώσουμε την εξής σημαντική
παρατήρηση: Αν στο μέλλον το κριτήριο του χρόνου ισχύσει για όλους τους
δικαστές, τότε νομίζω ότι κανείς δεν θα έχει (ιδεολογική) αντίρρηση γι’ αυτό
το μέτρο, που θα αποβλέπει προφανώς στην αποτροπή των ύποπτων διαπλοκών που
είναι ενδεχόμενο να αναπτυχθούν ανάμεσα στους δικαστικούς λειτουργούς και
στους τοπικούς παράγοντες της πολιτικής (ή της οικονομικής) εξουσίας.

Όταν, όμως, αναβιώνει ξαφνικά το χρονικό κριτήριο – που είχε πανθομολογούμενα
ατονήσει – και γίνονται (ή επαπειλούνται να γίνουν) μαζικές μεταθέσεις σε
συγκεκριμένες περιοχές, τότε νομίζω ότι έχουμε να κάνουμε με «ανθρωποθυσίες»
κατώτερων δικαστών (για να προκαλέσουμε επιδεικτικά την «καθαρτήρια απόλαυση»
της κοινής γνώμης ή την περίφημη jouissance, όπως έλεγε ο Λακάν στην
Ψυχολογία του)!

Σε κάθε περίπτωση όλα αυτά τα πράγματα δεν μπορούν να αποτελέσουν το πονηρό
άλλοθι για τη κατάργηση του αυτοδιοίκητου των δικαστηρίων.

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; H κάθαρση στη Δικαιοσύνη δεν είναι
δυνατόν να περιορίζεται μόνο στους κατώτερους δικαστές, γιατί με αυτόν τον
τρόπο δεν θα πείσει κανένα. Σε παρόμοιες συνθήκες ο Αλ. Καμύ
έλεγε χαρακτηριστικά: «Στην πραγματικότητα, χρειάστηκε να περάσουν μέρες
για να συνειδητοποιήσουμε ότι… οι λέξεις συμβιβασμός, χάρη, εξαίρεση δεν
είχαν πια νόημα» (H πανούκλα).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ