ANOIXTO MBA DR. ΗΑRRΥ DΟΜΙCΟΝΕ Δεν υπάρχει μέλλον χωρίς την επιχειρηματικότητα

Ο Dr Harry Domicone είναι καθηγητής στο California Lutheran University (CLU)
και έχει διδάξει το μάθημα της Επιχειρηματικότητας σε όλο τον κόσμο, σε
Πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής και της Νοτιοανατολικής
Ασίας. Στο παρελθόν έχει εργαστεί ως υψηλό στέλεχος και μέλος διοικητικών
συμβουλίων πολλών εταιρειών. Πιστεύει ότι η επιχειρηματικότητα είναι, πλέον,
κοινωνική και οικονομική επιταγή και ότι, ανεξάρτητα από το ταλέντο, η
επιχειρηματική ικανότητα μπορεί να βελτιωθεί με την εκπαίδευση, την
επιμόρφωση, αλλά και την εμπειρία.

H επιχειρηματικότητα έχει γίνει της μόδας, τα τελευταία χρόνια. Πού το
αποδίδετε αυτό;

H επιχειρηματικότητα ήταν πάντα της μόδας, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Απλώς
ποικίλλουν οι εκφάνσεις της, ανάλογα με το κοινωνικό και το οικονομικό σύστημα
στο οποίο υπάρχει.

Πιστεύετε ότι το «επιχειρείν» είναι ταλέντο, ίσως και χάρισμα; Μπορεί
οποιοσδήποτε να γίνει επιτυχημένος επιχειρηματίας;

Για πολλά χρόνια, ακαδημαϊκοί αλλά και μάνατζερ συζητούν πάνω στο ερώτημα: «οι
επιτυχημένοι επιχειρηματίες γίνονται ή γεννιούνται;». Οι περισσότεροι φαίνεται
να συμφωνούν ότι ο καθένας από εμάς μπορεί να έχει επιχειρηματικές ανησυχίες.
Ίσως κάποιοι περισσότερο από άλλους. Πάντως, η επιχειρηματικότητα, εκτός από
ταλέντο, είναι και δεξιότητα – και αυτή η δεξιότητα μπορεί να διδαχθεί.
Ανεξάρτητα από το ταλέντο, η επιχειρηματική ικανότητα μπορεί να βελτιωθεί με
την εκπαίδευση, την επιμόρφωση, αλλά και την εμπειρία.

Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι πολλοί επιτυχημένοι επιχειρηματίες δεν έχουν
τελειώσει το Πανεπιστήμιο; Μήπως η πανεπιστημιακή εκπαίδευση «σκοτώνει» το
επιχειρηματικό πνεύμα;

Πρώτον, για να αντιστρέψω το ερώτημα, «πολλοί επιτυχημένοι επιχειρηματίες
έχουν τελειώσει το Πανεπιστήμιο». Ο πιο πλούσιος Αμερικανός, ο Μπιλ Γκέιτς,
όταν σπούδαζε στο Χάρβαρντ ήταν εξαιρετικός μαθητής. Ο δεύτερος πιο πλούσιος,
ο Γουόρεν Μπάφετ (με καθαρή περιουσία άνω των 30 δισ. ευρώ), έχει Μάστερ
Οικονομικών από το Κολούμπια. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που είναι πολύ γνωστός στο
ευρύ κοινό, έχει MBA από το Wharton. Αυτό δεν ισχύει μόνο στις ΗΠΑ. Και σε
πολλές άλλες χώρες, ο πλούτος και η καλή εκπαίδευση πάνε… παρέα. Ο Κάρλος
Σλιμ Χελού, ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Λατινική Αμερική (με καθαρή περιουσία
άνω των 10 δισ. ευρώ), σπούδασε Μηχανικός στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του
Μεξικού και ο Ανδρόνικος Λούκσιτς Κρεγκ, κροατικής καταγωγής και πλουσιότερος
άνθρωπος της Χιλής, σπούδασε Νομικά στη Σορβόννη.

Συνήθως, το γεγονός ότι κάποιος επιτυχημένος επιχειρηματίας δεν έχει τελειώσει
το Πανεπιστήμιο τραβάει την προσοχή μας και τονίζεται από τα MME. Συμφωνώ,
όμως, ότι κάποιες φορές η εκπαίδευση της Διοίκησης Επιχειρήσεων μπορεί να
μειώσει κάποιες διαστάσεις του επιχειρηματικού πνεύματος. Οι Σχολές Διοίκησης
Επιχειρήσεων τονίζουν τη σημασία της αποτελεσματικότητας και των
χρηματοοικονομικών δεδομένων. Φυσικά, αυτό είναι πολύ σημαντικό, αλλά πρέπει
να δίνεται έμφαση και σε άλλα δεδομένα, όπως η δημιουργικότητα και η
καινοτομία.

Πολλές φορές, τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι Σχολές Διοίκησης Επιχειρήσεων –
άθελά τους, ίσως – δεν επιτρέπουν τη διαφορετικότητα. Επιζητούν την
ομοιογένεια, δηλαδή να γίνονται τα πάντα με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο και δεν
επιτρέπουν τα λάθη. Πολλές φορές, φοιτητές και εργαζόμενοι «τιμωρούνται», αν
κάνουν κάτι διαφορετικό ή αν κάνουν κάτι λάθος επειδή δοκίμασαν κάτι
καινούργιο. Αν ρωτήσετε έναν επιτυχημένο επιχειρηματία τι έχει διδαχθεί από
την εμπειρία του, θα σας πει ότι περισσότερα έχει μάθει από τα λάθη του παρά
από τις επιτυχίες του. Οι επιχειρηματίες αναλαμβάνουν υπολογισμένα ρίσκα και
δεν φοβούνται να αποτύχουν, επειδή καταλαβαίνουν ότι ο βαθμός κινδύνου είναι
πάντα ανάλογος των απολαβών, αλλά και επειδή κατανοούν ότι είναι λογικό να
γίνουν λάθη όταν δοκιμάζεις έναν καινούργιο δρόμο. Οι επιχειρηματίες μπορούν
και ζουν με τα λάθη τους. Τα παραδοσιακά Πανεπιστήμια, όμως, δεν ενθαρρύνουν
τον πειραματισμό και τις μη ορθόδοξες πρακτικές. Πολλά Πανεπιστήμια θα έπρεπε
να είχαν πινακίδες στην είσοδό τους: «Απαγορεύεται η καινοτομία».

Μπορείτε να ορίσετε πιο αναλυτικά τα προσωπικά χαρακτηριστικά του
επιτυχημένου επιχειρηματία;

Ποτέ δεν έχουμε δύο επιχειρηματίες που είναι ακριβώς ίδιοι. Γενικότερα, όμως,
σε πολλούς επιτυχημένους επιχειρηματίες συναντούμε τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

* Είναι φανατικά προσηλωμένοι στη δουλειά τους. Τίποτα δεν είναι γι’
αυτούς πιο σημαντικό από τη δουλειά τους. Οι επιχειρηματίες σχεδιάζουν
επιθετικά, προσέχουν τα αποτελέσματα της δουλειάς τους και επιζητούν τον
γενικότερο σχολιασμό. Ό,τι κάνουν ή συζητούν, αφορά την επιχειρηματική τους
ιδέα και τρόπους βελτίωσής της.

* Δουλεύουν πάρα πολύ σκληρά. Δουλεύουν αρκετά περισσότερες ώρες από
όσες οι έμμισθοι υπάλληλοι. Είναι συνηθισμένο το φαινόμενο, τα πρώτα χρόνια
της επιχείρησής τους να τρώνε, να πίνουν και να κοιμούνται στα γραφεία τους.

* Αναζητούν και αναγνωρίζουν συνεχώς ευκαιρίες. H ικανότητα αυτή είναι
ένα πολύτιμο χαρακτηριστικό.

* Οι επιχειρηματίες είναι συνήθως ικανοί στο να αναπτύσσουν
διαπροσωπικές σχέσεις, αλλά – αν και συχνά τα πράγματα φαίνονται διαφορετικά –
δεν κοινωνικοποιούνται τόσο πολύ. Ακόμα και όταν κοινωνικοποιούνται, δεν το
κάνουν για κοσμικούς λόγους, αλλά επειδή στο πίσω μέρος του μυαλού τους
υπάρχει πάντα η επιχείρηση.

* Οι επιχειρηματίες συνεχώς μαθαίνουν. Έχουν μια φυσική περιέργεια να
ρωτούν για τα πάντα και να βλέπουν πώς αυτά που μαθαίνουν μπορεί να έχουν
κάποια σχέση με την επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Μπορεί να έχουν σχέση
με την επίσημη παιδεία, όπως συχνά γίνεται με τα Πανεπιστήμια, ή μπορεί να
μαθαίνουν ό,τι μαθαίνουν από φίλους και γνωστούς. Πάντως, έχουν την επιθυμία,
έστω και αν πολλές φορές δεν το δείχνουν, να μαθαίνουν.

* Οι επιχειρηματίες συνήθως προέρχονται από επιχειρηματικές
οικογένειες. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν ιστορία οικογενειακής
επιχείρησης ή κάποιας παρόμοιας δραστηριότητας. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι
για να γίνεις επιτυχημένος επιχειρηματίας, πρέπει να έχεις… διαλέξει τους
σωστούς γονείς. Απλώς, είναι επόμενο όταν κάποιος έχει μεγαλώσει σε τέτοιο
περιβάλλον, να έχει εξοικειωθεί με τη νοοτροπία και την αντίληψη του
επιχειρείν και, κυρίως, να θεωρεί δεδομένο ότι πρέπει να ζει με την
αβεβαιότητα. Δεν υπάρχει πάγιο σταθερό εισόδημα, απλώς υπάρχουν καλές και
κακές μέρες για την επιχείρηση. Άλλωστε, είναι συχνό σε όλες τις χώρες, τα
παιδιά να ακολουθούν το επάγγελμα των γονιών τους – και το να γίνει κανείς
επιχειρηματίας είναι μία επαγγελματική επιλογή.

H επιχειρηματικότητα είναι τεράστιο φαινόμενο και μεγαλώνει. H επιτυχία ή η
αποτυχία ολόκληρων κοινωνιών θα επηρεαστεί από το επιχειρηματικό πνεύμα και τα
συναφή αποτελέσματά του. H αύξηση του πλούτου και των θέσεων εργασίας αυτόν
τον αιώνα θα εξαρτηθεί από την ανακάλυψη νέων ιδεών, νέων επιχειρηματικών
μοντέλων και γενικότερα από την εφαρμογή νέων πρακτικών στην καθημερινότητά
μας. Χωρίς την επιχειρηματικότητα, δεν υπάρχει μέλλον.

Μας εξηγείτε τι σημαίνει ο όρος ενδοεπιχειρηματικότητα;

H ενδοεπιχειρηματικότητα (intrapreneurship) είναι η νοοτροπία της
επιχειρηματικότητας που υπάρχει ή μπορεί να υπάρξει, σε μεγάλους οργανισμούς
και εταιρείες. Τον όρο εφηύρε ο Gifford Pinochet, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι
χωρίς ενδοεπιχειρηματικότητα σε μια μεγάλη εταιρεία οι πιο χαρισματικοί,
δημιουργικοί και καινοτόμοι υπάλληλοί της θα σηκωθούν να φύγουν. Οι
έννοιες-κλειδιά είναι: εμπιστοσύνη, ανοχή στα λάθη, έμφαση σε μακροπρόθεσμους
στόχους, ποσοστά ιδιοκτησίας στους υπαλλήλους, δημιουργικότητα, ευελιξία και
τρόποι επιβράβευσης για τους ικανούς και καλούς υπαλλήλους.

Κουλτούρα και επιχειρηματικότητα

Στην ερώτηση αν υπάρχουν κάποια ιδιαίτερα πολιτιστικά χαρακτηριστικά που
επηρεάζουν την επιχειρηματικότητα και γιατί – για παράδειγμα, οι κινεζικές
κοινότητες ανά τον κόσμο γίνονται γρήγορα πυρήνες επιχειρηματικών
δραστηριοτήτων – ο Dr. Harry Domicone απαντά:

Υπάρχουν πολιτιστικά στοιχεία που βοηθούν την επιχειρηματικότητα, όπως, για
παράδειγμα, η σημασία και η επιβράβευση της επίτευξης στόχων ή οι αξίες του
υλικού πολιτισμού. Πολλοί συμπεριλαμβάνουν την ικανότητα μιας κοινωνίας να ζει
με την αβεβαιότητα. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν πολλές διαφορετικές κοινωνίες –
και η διάθεση για επιχειρηματικότητα υπάρχει παντού – στις οποίες μεγάλο ρόλο
παίζουν τα ατομικά χαρακτηριστικά κάθε επιχειρηματία. Ανεξαρτήτως κοινωνίας,
οι επιχειρηματίες συνήθως δεν ικανοποιούνται από ό,τι υπάρχει, αλλά ψάχνουν
συνεχώς να βρουν τι καινούργιο μπορεί να γίνει.

Πώς, αυτό που λέω, συνδέεται με τις κινεζικές κοινότητες που αναφέρατε; Όπως
είπα πιο πάνω, οι επιχειρηματίες δεν φοβούνται να αναλάβουν ρίσκα και να
αναζητούν συνεχώς διαφορετικές πρακτικές. Οι κοινότητες του εξωτερικού (ex
patriots), και όχι μόνο οι κινεζικές, τολμούν να είναι διαφορετικές ή – πολύ
απλά – αναγκάζονται να είναι διαφορετικές. Συνεπώς, βασίζονται λιγότερο σε
συμβατικά έθιμα και κανόνες. Αντιθέτως, αυτοί οι οικονομικοί και κοινωνικοί
πρωτοπόροι αναζητούν νέες διαστάσεις του επιχειρείν και νέες γεωγραφικές
περιοχές για να ανταγωνιστούν και να επιτύχουν. Τα χαρακτηριστικά κάθε
επιχειρηματία συνήθως είναι περίπου τα ίδια: Επιθυμία για σκληρή δουλειά και
συνεχής αναζήτηση καινοτόμων τρόπων για βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης του
ατόμου, της οικογένειάς του ή και της κοινότητάς του.