Θανατηφόρα λάθη, ατιμώρητοι γιατροί

H Κωνσταντίνα Παπαγιαννοπούλου ήταν 30 ετών όταν πέθανε. Την ερχόμενη Τρίτη
κλείνουν οκτώ χρόνια από τον θάνατό της και οι συγγενείς της ακόμα μάχονται
για να τιμωρηθεί πειθαρχικά ο γιατρός που δεν έκανε το καθήκον του – και τον
οποίο η Δικαιοσύνη καταδίκασε τελεσίδικα.

«H κουνιάδα μου χτύπησε σε τροχαίο κοντά στα Τρίκαλα, όπου ζουν οι γονείς της»
λέει ο κ. Γιώργος Μπαλατσός. «Μεταφέρθηκε αμέσως στο Νοσοκομείο Τρικάλων, όπου
και πέθανε αβοήθητη μιάμιση ώρα αργότερα από εσωτερική αιμορραγία. Χειρουργός
για να τη δει, δεν υπήρχε. Αυτός που εφημέρευε είχε πάει στο σπίτι του στην
Καλαμπάκα (!) για φαγητό. Την είχαν πάνω από μία ώρα μόνο με έναν ορό – κι
εκείνη να φωνάζει πως πονάει, να ρωτάει πότε θα τη δει κάποιος… Όταν πια
έφτασε στο νοσοκομείο ένας άλλος γιατρός, ο διευθυντής της Χειρουργικής
Κλινικής, η Κωνσταντίνα έσβηνε. Και τότε άρχισαν τα ψέματα…».

«Τον κάλυψαν». Το τι άκουσε η οικογένειά της εκείνο το μεσημέρι του
1997 «δεν το χωράει ανθρώπου νους. Τη μια μάς έλεγαν πως είχε σπασμένα πλευρά,
μετά ότι είχε ρήξη στην πύλη του πνεύμονα, δηλαδή στα μεγάλα αγγεία του όπως
μας εξηγούσαν, ύστερα μας ζητούσαν άδεια να τη χειρουργήσουν, μέχρι και αίμα
για μετάγγιση πήγαν να φέρουν – αλλά μισή ώρα μετά τον θάνατό της (!) σύμφωνα
με όσα είπε ο διευθυντής της Χειρουργικής στο δικαστήριο, αφήνοντας άφωνο
ακόμα και τον πρόεδρο. Ακούσαμε πολλά και από πολλούς. Εκτός από τον διευθυντή
της Χειρουργικής, κατέθεσαν ο αναισθησιολόγος, ο ειδικευόμενος, τέσσερις
νοσηλευτές… Όλοι είχαν έναν στόχο: να καλύψουν τον γιατρό που έλειπε και
ίσως τους εαυτούς τους, αφού κανείς από αυτούς δεν συνειδητοποίησε εγκαίρως
ότι η Κωνσταντίνα είχε ρήξη σπλήνας και αργοπέθαινε».

Τα όσα υποστηρίζει η οικογένεια, τα δέχτηκε και η Δικαιοσύνη. Ο γιατρός που
έλειπε καταδικάστηκε αμετάκλητα σε 14 μήνες φυλάκιση για το αδίκημα της
ανθρωποκτονίας από αμέλημα. Στην τελεσίδικη απόφασή του ο Άρειος Πάγος κάνει
λόγο για «αυθαίρετη απουσία του κατηγορουμένου» και τονίζει ότι «αν ήταν εκεί
και παρείχε στην παθούσα τις ιατρικές φροντίδες του, θα μπορούσε να αποτρέψει
το επελθόν αποτέλεσμα (θάνατος) με απλή σπληνεκτομή, που θα ήταν σωτήρια».

Ακόμα περιμένουν… Τι σημαίνει πρακτικά η καταδίκη του γιατρού;
«Απολύτως τίποτα» απαντά ο κ. Μπαλατσός. «Ο άνθρωπος αυτός εξακολουθεί να
δουλεύει στο Νοσοκομείο των Τρικάλων, ζει κανονικά τη ζωή του, δεν έχει καμία
απολύτως ουσιαστική επίπτωση. Από τον Δεκέμβριο που εκδόθηκε η απόφαση του
Αρείου Πάγου μέχρι σήμερα προσπαθώ να πείσω τους αρμοδίους να κινήσουν τις
πειθαρχικές διαδικασίες εναντίον του, αλλά μάταια. Ο ένας με παραπέμπει στον
άλλο: το νοσοκομείο στο ΠΕΣΥΠ, το ΠΕΣΥΠ στο υπουργείο Υγείας, το υπουργείο στο
ΠΕΣΥΠ και πάλι από την αρχή. Έχω στείλει αναφορά στον ίδιο τον υπουργό Υγείας
από τις 17 Ιανουαρίου για να επιληφθεί του θέματος και συνολικά έχω κάνει πάνω
από 120 τηλεφωνήματα (!) στο γραφείο του υπουργού και στο ΠΕΣΥΠ για να μάθω αν
και σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διαδικασίες… Αποτέλεσμα, μηδέν. Κανείς δεν
συγκινείται…».

«Δεν είναι εύκολο να βρεθεί γιατρός που θα μιλήσει εναντίον συναδέλφου του»

«Οι δικαστές θα μπορούσαν αν ήθελαν να αφαιρούν και την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος των γιατρών που καταδικάζουν, αλλά ποτέ δεν το κάνουν», λέει ο δικηγόρος Νίκος Διαλυνάς

Ολοένα περισσότεροι πολίτες προσφεύγουν στην ελληνική Δικαιοσύνη για ιατρικά
λάθη. Μόνο το 2004 και μόνο στο Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας εκκρεμούσαν
100 ανάλογες περιπτώσεις. Οι περισσότεροι κατηγορούμενοι γιατροί αθωώνονται –
δεν είναι καθόλου εύκολο να βρεθεί γιατρός που θα μιλήσει εναντίον συναδέλφου
του ώστε να αποδειχθεί το λάθος. Ακόμα, όμως, και όταν καταδικάζεται ένας
γιατρός, πρακτικά μένει ατιμώρητος.

«H τιμωρία ενός γιατρού από τη Δικαιοσύνη ουσιαστικά δεν σημαίνει τίποτα,
διότι τα νοσοκομεία δεν του επιβάλουν πειθαρχικές ποινές, ούτε ζητούν από τον
υπαίτιο γιατρό να τους καταβάλει από την τσέπη του τα χρήματα που καλούνται τα
ίδια να δώσουν ως αποζημίωση», λέει ο δικηγόρος κ. Νίκος Διαλυνάς. «Και όμως,
και τα δύο προβλέπονται από τη νομοθεσία και αν εφαρμόζονταν, τότε όντως ο
γιατρός θα “πλήρωνε” για το λάθος του. Τι γίνεται αντ’ αυτών; Καταδικάζεται ο
γιατρός σε μια ποινή με αναστολή (επειδή έχει λευκό ποινικό μητρώο) και αν δεν
διαπράξει άλλο αδίκημα μέσα στα 3 επόμενα χρόνια, την εξαγοράζει πληρώνοντας
4,40 ευρώ την ημέρα συν φόρους – περίπου 3.000 δραχμές. Κι αυτό είναι όλο».

Ένα άλλο σημείο της νομοθεσίας που δεν ενεργοποιείται είναι η επιβολή
παρεπόμενης ποινής. «Ο δικαστής έχει δικαίωμα να στερήσει από τον γιατρό την
άδεια ασκήσεως επαγγέλματος μέχρι 5 χρόνια, αλλά ούτε αυτό γίνεται», προσθέτει
ο κ. Διαλυνάς. «Σε μία μόνο περίπτωση, απ’ όσο ξέρω, είχε προταθεί αυτό από
εισαγγελέα, αλλά δεν έγινε δεκτό».

Ποια είναι, συνεπώς, η πρακτική τιμωρία για τον γιατρό; «Ότι η υπόθεσή του θα
βγει κάποια στιγμή στη δημοσιότητα, θα το μάθει όλη η Ελλάδα και επιπλέον θα
καθίσει στο εδώλιο του κατηγορουμένου σε δημόσια συνεδρίαση», απαντά ο κ.
Διαλυνάς. «Και όταν το λάθος έχει επώδυνα αποτελέσματα, μπορεί και να “σβήσει”
επαγγελματικά ο γιατρός, αλλά αυτό σπάνια συμβαίνει».

Συνήγορος του Πολίτη: Συντεχνιακή αλληλοκάλυψη

Οι πειθαρχικές ποινές που θα μπορούσαν να επιβάλλουν τα νοσοκομεία στους
γιατρούς που καταδικάζονται κυμαίνονται από απλή επίπληξη έως οριστική παύση.
Όπως, όμως, διαπιστώνει και ο Συνήγορος του Πολίτη σε πόρισμά του, που εξέδωσε
πέρυσι τον Νοέμβριο, το σύστημα διερεύνησης των καταγγελιών των ασθενών και ο
πειθαρχικός έλεγχος των γιατρών είναι τόσο προβληματικά ώστε απλώς
«ενδυναμώνει το καθεστώς ατιμωρησίας».

«Ευτελισμός». Σύμφωνα με το πόρισμα, το όλο σύστημα έχει «έλλειμμα
αντικειμενικών, αμερόληπτων, τεκμηριωμένων και ως εκ τούτου αξιόπιστων
ερευνών», με συνέπεια «οι αθεμελίωτες απαλλαγές (των γιατρών) από κάθε
πειθαρχική ευθύνη (να) ευτελίζουν ολόκληρο το πλαίσιο καλής λειτουργίας του
δημόσιου συστήματος υγείας και (να) αναπαράγουν μια λογική “συντεχνιακής
αλληλοκάλυψης”» – στο πόρισμα συμπεριλαμβάνεται ακόμα και η περίπτωση γιατρού
που καταδικάστηκε από τα δικαστήρια αλλά… αθωώθηκε από τα όργανα του
νοσοκομείου, τα οποία δεν έλαβαν ως όφειλαν υπ’ όψιν τις δικαστικές αποφάσεις!

Στο πόρισμα τονίζεται επίσης πως ακριβώς τα ίδια προβλήματα υπάρχουν και με
τις πειθαρχικές διαδικασίες των Ιατρικών Συλλόγων, στους οποίους επίσης
μπορούν να κάνουν καταγγελία οι ασθενείς. Και γι’ αυτό, ο Συνήγορος εισηγείται
να αναθεωρηθεί το νομικό πλαίσιο και η λειτουργία των πειθαρχικών διαδικασιών
και για τους γιατρούς του ΕΣΥ και για τους ιδιώτες.

«Έχουμε κατ’ επανάληψη ζητήσει να αλλάξουν οι πειθαρχικές διαδικασίες ώστε να
έχουν και ένα αποτέλεσμα, αλλά δυστυχώς δεν γίνεται τίποτα», λέει ο κ. Σωτήρης
Ρηγάκης, πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ). «Έτσι, όταν παίρνουμε
μια καταγγελία από ασθενή ή ένα βούλευμα από εισαγγελέα και κριθεί από το
διοικητικό συμβούλιο πως υπάρχουν ενδείξεις ώστε να περάσει ο γιατρός
πειθαρχικό, εκείνος μπορεί να κάνει έφεση, να πάει στο δευτεροβάθμιο
πειθαρχικό και μετά να προσφύγει σε όλες τις βαθμίδες των διοικητικών
δικαστηρίων – μέχρι το Συμβούλιο της Επικρατείας. Μόνο τότε θα τελεσιδικήσει η
περίπτωσή του – και η όλη διαδικασία μπορεί να πάρει χρόνια… Αυτό που ζητάμε
είναι να εφαρμόζεται αμέσως η απόφαση του δευτεροβάθμιου πειθαρχικού, που
μπορεί να επιβάλλει ποινή μέχρι 3 χρόνια αφαίρεση της άδειας ασκήσεως
επαγγέλματος, αλλά αυτό είναι φοβερά δύσκολο να γίνει».