TPITH AΠOΨH Mύθοι και απόψεις για τον τουρισμό

Ο τουρισμός είναι κατ’ εξοχήν η οικονομική δραστηριότητα που όλοι
αισθανόμαστε, λίγο-πολύ, ότι την ξέρουμε, που όλοι μας έχουμε «άποψη» κ.λπ.,
γενικά «έχουμε λόγο». Πολύ επιγραμματικά, ας δούμε μερικές τέτοιες
αυταπόδεικτες απόψεις, αλλά και τον σχετικό αντίλογο.

Ο τουρισμός πρέπει να είναι ο βασικός αναπτυξιακός στόχος της χώρας. Οι
ίδιοι άνθρωποι που για τη μεγάλη κλίμακα (χώρας) θεωρούν τον τουρισμό ως τον
μονόδρομο για την ανάπτυξη, αν βρεθούν σε ένα χωριό όπου οι κάτοικοι
εγκαταλείπουν τη γεωργία, την παραδοσιακή ζωή, επιλέγοντας την ανάπτυξη του
τουρισμού στην περιοχή τους με ό,τι αυτό συνεπάγεται, πολύ εύκολα θα τους
επέκριναν ότι δεν θα έπρεπε να αφήσουν τα χωράφια τους, την παραδοσιακή ζωή
τους για τον τουρισμό.

Ο τουρισμός πρέπει να είναι ο βασικός πυλώνας της οικονομίας. Σε αυτό
θα παρατηρήσουμε ότι δεν υπάρχει ευπαθέστερο προϊόν από τον τουρισμό. Ο
τουρισμός είναι προϊόν που δεν αποθηκεύεται, καταναλώνεται σχεδόν την ώρα που
προσφέρεται. Αν συμβεί όμως κάτι εκείνη τη στιγμή, το τυχαίο απρόσμενο γεγονός
όπως ένας μικροσεισμός, καταρρέει για εκείνη την περίοδο τουλάχιστον.
Εκδηλώνεται επιδημία στην Κίνα, αμέσως μειώνεται η τουριστική κίνηση, γίνονται
ταραχές, τρομοκρατικές εκδηλώσεις, πόλεμοι κ.λπ., αμέσως υπάρχει αντίκτυπος
στον τουρισμό μας. Μην ξεχνάμε, εξάλλου, ότι είμαστε πολύ σεισμογενής χώρα –
αυτό το ξεχνάμε και μακάρι να μας ξεχάσουν και οι σεισμοί -, αλλά δεν μπορεί η
οικονομία μας να θεωρεί πάντα δεδομένη την απόδοση της τουριστικής ανάπτυξης

Στη χώρα μας δεν υπήρξε καμιά τουριστική πολιτική. Καλά, και όλη αυτή η
τουριστική υποδομή πώς έγινε; Όλα αυτά τα τα ξενοδοχεία πώς κτίστηκαν;
Με τις γνώσεις και τις αποταμιεύσεις των γεωργών, των δικηγόρων, των ιατρών,
των πολιτικών μηχανικών (που αποτέλεσαν την πρώτη γενιά των ξενοδόχων) ή με
τις προδιαγραφές και τα δάνεια – επιχορηγήσεις των διαφόρων αναπτυξιακών
νόμων; Πρόσφατα ελέχθη – και πολύ σωστά – ότι η Ελλάδα αποτελεί παγκόσμια
δύναμη στον τουρισμό. Βεβαίως, με δυναμικό περίπου 1.250.000 κλινών είναι
δέκατη στον κόσμο σε εισπράξεις. Όλα αυτά δεν γίνονται μόνα τους. Και ίσως θα
έπρεπε κάποια στιγμή να αναγνωρίσουμε τη δουλειά των υπαλλήλων του ΕΟΤ, με όσα
λάθη και αν έγιναν στο παρελθόν. Δεν φτάνεις έτσι απλά στην κορυφή. Βεβαίως,
χρειάζεται πάντοτε προσαρμογή της τουριστικής πολιτικής στα νέα δεδομένα
εκάστοτε, ειδικά μετά το 2001. Ήδη στον ΕΟΤ υπάρχουν επίκαιρες πρόσφατες
μελέτες για κάθε περιφέρεια που θα μπορούσε να αποτελέσουν τη βάση για την
εφαρμογή επίκαιρης τουριστικής ανάπτυξης (μάλιστα, στη μελέτη για την Κεντρική
Μακεδονία συμμετείχε και ο νυν γενικός γραμματέας).

H αύξηση των κονδυλίων στη διαφήμιση προδικάζει την αύξηση της τουριστικής
κίνησης. Και όμως, τη χρόνια της απολύτως μεγαλύτερης καταγεγραμμένης
τουριστικής κίνησης, που ήταν παράλληλη με την οικονομική και κυρίως τη
χρηματιστηριακή άνθηση στον κόσμο, δεν είχε προηγηθεί καμιά ιδιαίτερη
διαφήμιση! Σύμπτωση; Όχι, απλώς η οικονομική ευρωστία και αισιοδοξία, οι καλές
αποδοχές είχαν ως επακόλουθο ο κόσμος να έχει εισόδημα, χρήματα να διαθέσει
για ταξίδια. Αν ήταν έτσι απλά, τα 60 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν φέτος για
διαφήμιση, θα έπρεπε να οδηγήσουν τουλάχιστον σε υπερδιπλασιασμό του αριθμού
των τουριστών και όχι σε μια λογική και αναμενόμενη αύξηση 3%-5 % που έτσι κι
αλλιώς θα εισπράτταμε από την αναστροφή του τουριστικού κλίματος παγκοσμίως
και ύστερα από τους τόσο επιτυχημένους Ολυμπιακούς Αγώνες, τους οποίους
παρακολούθησαν άνω των 4.000.000.000 ανθρώπων.

H διαφήμιση στα μεγάλα διεθνή και άλλα MME φέρνει τουρίστες. Είναι
ενδιαφέρουσα η παλαιότερη άποψη του υφυπουργού Τουρισμού κ. Λιάσκου, όπως την
είχε αναπτύξει σε σχετική ερώτηση στη Βουλή όπου αναφερόμενος στο ποσοστό
τηλεθέασης που έχουν τα μεγάλα κανάλια όπως το CNN και το EURO Sport, τόνιζε
ότι τα «…τηλεοπτικά κανάλια (CNN, EURO Sport κ.λπ.) παρουσιάζουν
πολύ μικρή τηλεθέαση έως μηδενική (0,01%-1%)» (από τις τότε εφημερίδες).

. Φέτος όμως διαφημιζόμαστε βασικά στο CNN, στο EURO Sport κ.λπ. – τα οποία
δεν εξακολουθούν να έχουν μικρή τηλεθέαση;

. H πραγματική διάσταση της διαφήμισης είναι ότι επηρεάζει την απόφαση του
δυνητικού τουρίστα κατά 5%-7%. Παράδειγμα ότι παρά το σύνθημα «μένουμε
Ελλάδα», οι μαθητικές εκδρομές «διάλεξαν» Ιταλία γιατί ήταν πιο φθηνά. H τιμή
και η σχέση τιμής/προσφερομένου προϊόντος παίζει τον καθοριστικό ρόλο για την
επιλογή του. Αν σταθούμε στο survey που έκανε το BBC για τον ΕΟΤ (Απρίλιος
2004), διαπιστώνουμε ότι 28% των υποψήφιων τουριστών επηρεάζεται στην εκλογή
του από φίλους και συγγενείς, 15% από τους Tour Operators, 5% από τα πάσης
φύσεως MME, 5% από το Ίντερνετ και 44% από τυχαίες και άλλες αιτίες.

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη αναφορά «απομυθοποίησης», θα καταφύγω και εγώ στον
«μύθο» της Ελλάδας όπως τον περιγράφει ένας τουρίστας (από τη μελέτη του BBC
): «Έχοντας μεγαλώσει στη Βρετανία, σπουδάσει στις Ηνωμένες
Πολιτείες, εργαστεί στην Περσία, τώρα καθισμένος σε ένα αρχαίο
θέατρο και ακούγοντας Beethoven, αρχίζω και αισθάνομαι πώς
διαμορφώθηκαν τα έργα του Ομήρου και του Σοφοκλή. Ο κοινός μας
πολιτισμός μού φάνηκε πολύ πιο σημαντικός».

O Γιάννης Δ. Πατέλλης είναι τ. προέδρος ΕΟΤ, μελετητής