«Aσπίδα» για τις θεομηνίες

Σχέδιο για ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για την προστασία του κόσμου
από φυσικές καταστροφές – από σεισμούς και τσουνάμι μέχρι πτώσεις αστεροειδών
– ετοιμάζει η βρετανική κυβέρνηση με εντολή του Τόνι Μπλερ.

Επιστημονική επιτροπή με επικεφαλής τον καθηγητή Σερ Ντέιβιντ Κινγκ προτείνει
τη συγκρότηση ενός παγκόσμιου δικτύου έγκαιρης προειδοποίησης ώστε να
περιοριστούν οι συνέπειες ενδεχόμενων φυσικών καταστροφών όπως εκείνες που
είχε προκαλέσει το τσουνάμι στην Ινδονησία.

H κόστους 150 εκατομμυρίων ευρώ πρωτοβουλία, η οποία εκδηλώνεται την ίδια ώρα
που οι επιστήμονες προβλέπουν ότι και τρίτος ισχυρός σεισμός θα πλήξει την
Ινδονησία, αποτελεί την πρώτη εκδήλωση κυβερνητικού ενδιαφέροντος για τους
κινδύνους από τις φυσικές καταστροφές ­ ακόμη και για τις συγκρούσεις με
ουράνια σώματα και τις ηφαιστειακές «σούπερ-εκρήξεις», μολονότι συμβαίνουν σε
περιόδους δεκάδων χιλιάδων ετών.

Παγκόσμιο σχέδιο

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ αναμένεται να πιέσει τις χώρες-μέλη της
λέσχης G8 να υιοθετήσουν τα σχέδιά τους στη Σύνοδο Κορυφής που θα διεξαχθεί
τον Ιούλιο. «Πρέπει να συγκροτήσουμε ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που
δεν θα έχει σύνορα και που θα καλύπτει όλες τις φυσικές καταστροφές: σεισμούς,
τσουνάμι, ηφαίστεια και ουράνια σώματα που βρίσκονται πλησίον της Γης
(αστεροειδείς και κομήτες)», δήλωσε ο καθηγητής Κινγκ.

Το παγκόσμιο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης το οποίο θα προτείνει η Βρετανία
στη Σύνοδο της G8 θα καλύπτει τέσσερα είδη φυσικών καταστροφών τα οποία
μπορούν να αποτελέσουν τη μεγαλύτερη απειλή για τον κόσμο: σεισμούς, τσουνάμι,
ηφαιστειακές εκρήξεις και πτώσεις αστεροειδών ή κομητών. Καθένα από αυτά
μπορεί να προκαλέσει καταστροφές παγκόσμιας κλίμακας, με σοβαρές συνέπειες για
τη διεθνή οικονομία, απώλειες ανθρώπινων ζωών, ενώ δεν αποκλείεται να
απειληθεί ακόμη και η ίδια η ύπαρξη του ανθρώπινου είδους.

Με την εξαίρεση των σεισμών, που η πρόβλεψή τους παραμένει εξαιρετικά δύσκολη,
η τεχνολογία μας μπορεί σήμερα να προβλέπει άλλες καταστροφές με σημαντική
ακρίβεια.

Με κεραίες

Τα τσουνάμι μπορούν να ανιχνευτούν πολύ προτού φτάσουν στις ακτές, με τη χρήση
δικτύου κεραιών που μετρούν το ύψος των κυμάτων, όπως το δίκτυο το οποίο ήδη
υπάρχει στον Ειρηνικό Ωκεανό. Οι χώρες του Ινδικού Ωκεανού πρόκειται να
εγκαταστήσουν ένα παρόμοιο δίκτυο έως τα τέλη του 2006 και οι ΗΠΑ
επεξεργάζονται ένα ατλαντικό σύστημα για το 2007.

Όσο για τους αστεροειδείς, αυτοί μπορούν να εντοπιστούν πολύ πριν αποτελέσουν
απειλή και οι επιστήμονες πιστεύουν ότι θα είναι δυνατόν να αποκρουστούν αν
βρεθούν σε πορεία σύγκρουσης με τη Γη. Το διεθνές πρόγραμμα Spaceguard έχει
ήδη καταμετρήσει τα τρία τέταρτα των αστεροειδών που έχουν διάμετρο μεγαλύτερη
του ενός χιλιομέτρου και διασταυρώνονται με την τροχιά της Γης.

Οι τέσσερις θανάσιμες απειλές

ΣΕΙΣΜΟΙ

* Πρόβλεψη εξαιρετικά δύσκολη, αλλά άμεσος εντοπισμός από
σεισμογραφικούς σταθμούς σε ολόκληρο τον κόσμο.

* Άνω των 9 Ρίχτερ είναι εξαιρετικά καταστροφικοί, αλλά, στατιστικά,
σεισμικές δονήσεις τέτοιας κλίμακας έχουν σημειωθεί μόνον 6 σε έναν αιώνα.

* Πολλές μεγαλουπόλεις, όπως το Τόκιο, η Τζακάρτα, το Λος Άντζελες και
το Σαν Φρανσίσκο βρίσκονται σε εξαιρετικά σεισμογενείς ζώνες.

ΤΣΟΥΝΑΜΙ

* Μπορούν να προκληθούν από ισχυρούς σεισμούς, ηφαιστειακές εκρήξεις,
κατολισθήσεις ή πτώσεις αστεροειδών.

* H προειδοποίηση είναι αποτελεσματική μόνον σε περιοχές αρκετά μακριά
από την προέλευση του τσουνάμι.

* Το ηφαίστειο Κούμπρε Βιέχα στα Κανάρια νησιά θα μπορούσε να
προκαλέσει καταστροφικό τσουνάμι στον Ατλαντικό.

ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ

* Σε 3.000 υπολογίζονται τα ενεργά ή δυνάμει ενεργά ηφαίστεια.

* Σεισμογραφικά και δορυφορικά συστήματα μπορούν να προβλέψουν με
ακρίβεια τον χρόνο και τον τόπο της έκρηξης, αλλά όχι την έντασή της.

* H μεγαλύτερη «σούπερ-έκρηξη» ηφαιστείου έγινε στο Τόμπα της
Ινδονησίας, πριν από 73.000 χρόνια και προκάλεσε ηφαιστειακό χειμώνα για έξι
συνεχή χρόνια.

ΟΥΡΑΝΙΑ ΣΩΜΑΤΑ

* Αστεροειδείς και κομήτες που θα μπορούσαν να συγκρουστούν με τον
πλανήτη Γη.

* Συγκρούσεις με ουράνια σώματα διαμέτρου 50 μέτρων συμβαίνουν μία φορά
στα 100 χρόνια και θα μπορούσαν να εξαφανίσουν μια πόλη σαν το Λονδίνο.

* Σώματα με διάμετρο άνω του ενός χιλιομέτρου θα μπορούσαν να
προκαλέσουν καταστροφή παγκόσμιας κλίμακας.

©The Times, 2005

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς