TPITH AΠOΨH Eρ-ήπια;

Κρεμάστε τους ανάποδα

Να δουν το ψέμα αλήθεια

Τάκη Μιχόπουλου, Κορακοφωληά

H ήπια προσαρμογή της οικονομίας (και όχι μόνο) προϋποθέτει ήπιους
προσαρμοστές, ήπιους προσαρμοζόμενους και ήπιο προσαρμοστικό κλίμα. Δεν έχω
την αίσθηση ότι σήμερα συντρέχουν οι παραπάνω αναγκαίοι όροι. Οι προσαρμοστές
(δηλαδή κατά κύριο λόγο η κυβέρνηση και η συμπολίτευση) μπορεί να έχουν
υιοθετήσει ένα γενικά ήπιο επικοινωνιακό στυλ, όμως στη διαχείριση της
(κρίσιμης αλλά και τρέχουσας) καθημερινότητας μάλλον λειτουργούν με
προκρούστεια λογική παρά με σύνεση και μέτρο. Ίσως να χρειάζονται οι ίδιοι
περισσότερο χρόνο προσαρμογής στην ιδέα ότι κυβερνούν ως ομάδα και όχι ως
άτομα, αλλά αυτό δεν μπορεί ούτε να διαρκέσει επί τέσσερα χρόνια ούτε να
σωρεύει δεινά στους Έλληνες.

Στο ερώτημα αν οι προσαρμοστές είναι προσαρμόσιμοι (ήγουν βελτιώσιμοι) θ’
απαντήσει – αμετάκλητα – το 2006, χρονιά που θ’ ανθήσουν ή θα μαραθούν οι
σχεδιασμοί. Οι προσαρμοζόμενοι (δηλαδή όλοι εμείς, ως κοινωνία, ως λαός, ως
πολίτες) δεν έχουν – για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους – γενική διάθεση
προσαρμογής σε νέα δεδομένα που θέτουν σε διακινδύνευση τα «κεκτημένα». Μπορεί
τα κεκτημένα αυτά να προέρχονται από παράνομες πηγές ή διαδικασίες, μπορεί να
συνιστούν προϊόν μαύρης συναλλαγής και προφανή έκφανση κοινωνικής ανισότητας
και αδικίας, όμως – ως κεκτημένα – έχουν αποκτήσει πλέον (στην πολιτική
πραγματικότητα και στη συνείδηση των ιδίων) την ισχύ του αμάχητου τεκμηρίου,
του συν-τετελεσμένου, του αμετακίνητου. Αντίρροπες, πολύχρωμες και υπόγειες
δυνάμεις συνενώνονται για να μην τεθούν σε αμφισβήτηση τα κεκτημένα της
καθεμιάς γνωρίζοντας ότι αν πέσει ένα φρούριο (προνομίων) τότε μπορεί, ως
ντόμινο, να συμπαρασύρει και τα φρούρια των άλλων. Δίκαιοι λοιπόν και άδικοι,
λαμόγια και οικογενειάρχες, διπρόσωποι και έντιμοι, πονηροί και αθώοι
κατεβαίνουν στον δρόμο για να διεκδικήσουν «το δικαίωμα στην αιώνια
παρανομία», δικαίωμα βασιζόμενο στη δημοκρατία του επιμέρους και όχι του όλου.

Στο ερώτημα αν οι προσαρμοζόμενοι είναι προσαρμόσιμοι (ήγουν επιδεκτικοί
ειλικρινούς διαλόγου) θ’ απαντήσει ο τελευταίος που θα κλείσει την πόρτα όταν
το σύστημα θα ‘χει πλήρως καταρρεύσει (το πολιτικό, το κοινωνικό, αλλά και το
σύστημα αξιών μας).

Το ήπιο κλίμα προσαρμοστικότητας εξαρτάται βέβαια από τους προσαρμοστές και
τους προσαρμοζόμενους, όμως διαμορφώνεται και από μη προβλέψιμους (εξωγενείς
κατά βάση) παράγοντες. Μια παγκόσμια οικονομική κρίση, ένας περιφερειακός
πόλεμος, ακόμα και μια μεγάλης κλίμακας φυσική καταστροφή μπορεί ν’ ανατρέψουν
τον οποιονδήποτε σχεδιασμό. H χώρα μας μπήκε στην ΟΝΕ κομίζοντας – εκτός από
την εθνική (;) προσπάθεια – και πάμπολλα εθνικά μειονεκτήματα (κατ’ άλλους:
εθνικά χαρακτηριστικά).

H – ανθρωπολογικής σχεδόν υφής – εμμονή μας στα πελατειακά δίκτυα, στους
συμψηφισμούς των παρ-ανομιών και στην εξαπάτηση εαυτών, αλλήλων και κυρίως των
μη Ελλήνων δεν διευκολύνει ούτε στη διαμόρφωση εσωτερικού κλίματος ούτε στην
εμπέδωση σταθερού αισθήματος εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων εταίρων μας στα
πεπραγμένα της χώρας μας. Χειριζόμαστε τα πλέον σοβαρά και κρίσιμα θέματα με
μια ρητορική αμφιθεάτρου και με μια λογική εσωκομματικής εκμετάλλευσης. Αυτή η
παρατήρηση αφορά και τα δύο μεγάλα κόμματα, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η
κυβέρνηση πάντοτε φέρει το κύριο βάρος της ευθύνης. Δεν είμαστε μόνοι μας ούτε
στην Ευρώπη ούτε στον πλανήτη. Δεν είμαστε ούτε αόρατοι ούτε απυρόβλητοι ούτε
υπεράνω. Αν ο πολιτικός κόσμος δεν θέλει να υποκατασταθεί από μια virtual
μετα-πολιτική, καλά θα κάνει να προβληματιστεί, χωρίς τον φόβο του πολιτικού
κόστους, ποια είναι η λεπτή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο «ήπια» και στο
«ερείπια». Τότε ίσως δουν και οι κομματικές ηγεσίες το πραγματικό αντίκρυσμα
των κομματικών τους γραμμών στον καθρέφτη του μέλλοντος.

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME του Πανεπιστημίου Αθηνών.