Ο Πατσίνο και όλοι οι άλλοι

Ένας από τους επικεφαλής της επέλασης των μέτριων και των «αόρατων» ο Μάικλ
Ράντφορντ. Ο Βρετανός σκηνοθέτης των ευυπόληπτων τίτλων «1984» και «Il
Postino» («Ο ταχυδρόμος»). Έως εδώ. Από τη στιγμή που αποφασίζει να
αναμετρηθεί με τον «Έμπορο της Βενετίας» («The Merchant of Venice»)
καταλήγει…. τηλεπαραγωγή βρετανικής συλλήψεως. H λογική του καλλιτεχνικού
μάρκετινγκ είναι παγκόσμια και δολοφονική: πουλάει ο Σαίξπηρ, πουλάνε τα
ονόματα (Πατσίνο, Άιρονς, Φάινς), πουλάει η συνταγή. Κάπως έτσι ο «Έμπορος της
Βενετίας» μετατρέπεται σε «προϊόν της Βρετανίας»!

Δηλαδή όλα για πούλημα. Με την εξής διαστροφική αντιστροφή. Πρώτα τα
κοστούμια, ύστερα οι χαρακτήρες· πρώτα ο σκηνικός διάκοσμος, κατόπιν η
δραματουργία και πάνω οι κοσμικές συναθροίσεις κάτω η ουσία. Το βεστιάριο του
βρετανικού θεάτρου και το ονοματολόγιο των αστέρων. Ιδού η παγκοσμιοποίηση του
Σαίξπηρ! Το αποτέλεσμα μονοδιάστατο και απλοϊκό. H γυναικεία πανουργία τιμωρεί
την εβραϊκή φιλαργυρία. Λάθος και κόλπο εύκολο και παραπλανητικό!

Και το εξηγώ: Ο Σάιλοκ (Αλ Πατσίνο) είναι καταραμένος και περιθωριακός
όχι τόσο για την φιλαργυρία του όσο κυρίως για την αντίχριστη εβραϊκή καταγωγή
του. Και είναι λογικό. Πρέπει να είναι κανείς τυφλός. Το πουγκί των
πρωταθλητών του εμπορίου και της θαλάσσιας οικονομίας, όπως ήταν τότε οι
προύχοντες της Βενετίας, είναι το ίδιο γεμάτο όσο και αυτού του κοινωνικού
παρία. Επομένως το κίνητρο της φιλαργυρίας δεν είναι το χρήμα αλλά η εκδίκηση
και η αυτοπροστασία. Αποταμιεύω γιατί μόνο μέσω του χρήματος μπορώ να υπάρχω.
Αποθησαυρίζω και περιμένω την ώρα να… σας φάω. Μόνο έτσι εξηγείται η
βαρβαρότητα, σε σημείο κανιβαλισμού, του Σάιλοκ, όταν στο δικαστήριο απαιτεί
μια λίβρα σάρκας του Αντόνιο να αφαιρεθεί ώστε με ανθρώπινο αίμα να ξεπληρώσει
ο οφειλέτης του το δάνειο. Σε παρακαλούμε – του λένε – δέξου τα διπλάσια,
δείξε έλεος και άφησε ελεύθερο τον δύστυχο. Τίποτα αυτός. Το μυαλό του δεν
είναι στο χρήμα αλλά στην τυφλή μανία. Είπαμε δεν είναι γραφικός όπως ο
Σκρουτζ, δηλαδή φιλάργυρος εκ γενετής. Είναι τιμωρός. Επικαλείται τον νόμο των
χριστιανών για να προκαλέσει σωματικό πόνο στους ομοίους του, αλλά τόσο
εχθρούς, τους χριστιανούς. Οφθαλμόν αντί οφθαλμού. Φίλοι μου, η συσσώρευση
κεφαλαίου καταλήγει σε αίμα και ανθρωποφαγία. Μα, έτσι δεν είναι;

«Ο έμπορος της Βενετίας». Ο Αμερικανός Αλ Πατσίνο «σβήνει» τους Βρετανούς λειτουργούς του σαιξπηρικού θεάτρου

Άρα, η ανάγνωση της τελικής ετυμηγορίας του δικαστηρίου και η πανουργία
της μεταμφιεσμένης σε άνδρα Πόρσιας (Λιν Κόλινς), με την οποία απαλλάσσεται
τελικά ο Αντόνιο και τιμωρείται ο Σάιλοκ, είναι δίκοπο μαχαίρι. H εύκολη, η
ηθικοπλαστική, πλευρά μοιάζει με κάθαρση και θεία δίκη. H άλλη, η αιχμηρή, η
ουσιαστική είναι εντελώς ακραία και προφητική. Όσο πιο εύπορο το «κράτος» τόσο
περισσότερο το μυαλό του είναι πανούργο, δηλαδή θηλυκό. Και είναι φυσικό. Το
σύστημα νικάει το άτομο. Και η απόφαση που μοιάζει με θεία τιμωρία, στο βάθος
είναι άγρια, πιο άγρια από του Εβραίου εμπόρου τη βάρβαρη κι εκδικητική μανία.
Διαπόμπευση και πλιάτσικο πάνω στην περιουσία του. Το σύστημα χτυπάει ανελέητα
εκεί που σε πονάει. Έτσι του αρπάζουν, διά νόμου, την «πανοπλία» και τη
χρηματική του προστασία. Έτσι όχι μόνο γέρος, αλλά και μόνος και ζήτουλας και
πρόσφυγας!

H τραγωδία του «Έμπορου της Βενετίας» είναι ο πλήρης ορισμός της επέλασης των
βαρβάρων. H κατάληξη και η αναγωγή του μοιάζουν με την παγκοσμιοποιημένη,
καπιταλιστική διαδικασία. Απίστευτο και ανατριχιαστικό. Γι’ αυτό οι χαρακτήρες
του είναι τόσο σύνθετοι και τόσο γκρίζοι. Γι’ αυτό ο Σάιλοκ υπερίπταται του
«καλού» και του «κακού». Γιατί η ηθική του είναι η απληστία. Και γιατί ο
Εβραίος είναι ο αληθινός καθρέφτης της βενετσιάνικης ολιγαρχίας. H προκλητική
φιλαργυρία του είναι αποκρουστική γιατί είναι πέρα ώς πέρα αληθινή. Ο ίδιος
είναι η ζωντανή ενσάρκωση της δικής τους φιλοχρήματης ιδεολογίας. Επομένως, αν
και χαρακτήρας με σάρκα και οστά, με τις πράξεις του ξεπερνάει τον
υποκειμενικό ρόλο του και καταλήγει φορέας μιας αντικειμενικής διαδικασίας.
Έτσι ο ένας πολλαπλασιάζεται σε… πολλούς. Γιατί ο Σάιλοκ είναι… αυτοί!

Ο μόνος απ’ όλο τον θίασο που κατάλαβε, που ενστερνίστηκε και που σαν
ιμάντας μεταβιβάζει προς τους θεατές αυτή τη μοναδική θεατρική εμπειρία είναι
ο Αμερικανός Αλ Πατσίνο. Να τον ευγνωμονούμε. Παίζοντας εντελώς κόντρα και
διαφορετικά απ’ όλους τους «επαΐοντες» της βρετανικής σκηνής και κυρίως τον
Τζέρεμι Άιρονς και τον εσαεί ναρκισσευόμενο Τζόζεφ Φάινς, υποκρινόμενος με
απόλυτο αυτοέλεγχο και με οδηγό τη μέθοδο και τον Στανισλάφσκι, εκτοξεύει τον
ρόλο του Σάιλοκ σε άλλα μήκη και πλάτη. Αν και «κουστουμαρισμένος» από κεφαλής
μέχρις ονύχων με θεατρικό βεστιάριο βρετανικό και μουσειακό, το σώμα του άκρως
«ομιλητικό» και εκφραστικό και ο ιδρώτας να στάζει από εσωτερικό κλαυθμό.
Κοντεύει τα 65 αλλά η ενέργεια και η ορμή του συναγωνίζονται τις πρώτες, τις
εφηβικές του εμφανίσεις. M’ αυτή την τόσο ανάποδη, σύγχρονη και ταυτόχρονα
κλασική ερμηνεία του, όπως με την παλιότερη στο «Looking for Richard»,
εγκαθίσταται στον θρόνο του μέγιστου ανατόμου της σαιξπηρικής σκηνικής
μαεστρίας. Και για να τελειώνω. Στην θέση σας θα ξεχνούσα τη σκηνοθεσία και θα
«καταβρόχθιζα» το πιο θείο, θεατρικό, αντίδωρο αυτής της χρονιάς διά χειρός
του πανάγαθου «αρχιεπισκόπου» Αλ Σαίξπηρ!

Μπουρμπουλήθρες κάτω από το νερό

Κι ερχόμαστε στις μπουρμπουλήθρες του Γουές Άντερσον με τον τίτλο «The life
Aquatic», δηλαδή «Υδάτινες ιστορίες». Παραλίγο να μείνω από το πολύ νερό.
Ακατάληπτος, σαν Έλληνας σκηνοθέτης. Πού πά’ να πει καταλαβαίνει μόνον αυτός!

Κουβάρι και γλωσσοδέτης. Κι όμως, είναι ο ίδιος που έχει υπογράψει το
σουρεαλιστικό, οικογενειακό «ψυγείο» με τον τίτλο «Οικογένεια Τενενμπάουμ».
Εύκολο να την πατήσει κανείς. H αλόγιστη χρήση υπονοούμενων και σιωπών σε
συνδυασμό με τη μανιέρα και την προσήλωση στη φόρμα μπορεί να σε στείλουν στον
γκρεμό.

«Υδάτινες ιστορίες». Μπουρμπουλήθρες κάτω από το νερό!

Ένας τύπος, περίπου σαν τον Κουστό (Μπιλ Μάρεϊ), επιδίδεται σε εξερεύνηση του
βυθού, μετατρέποντας τις υποθαλάσσιες εκδρομές του σε αυτοβιογραφική ταινία
για την ιστορία και το κοινό. Παρέα του, εκτός από το πλήρωμα και ένας τύπος
που ισχυρίζεται ότι είναι γιος του (Όουεν Γουίλσον) καθώς και μια έγκυος
δημοσιογράφος (Κέιτ Μπλάνσετ) ερωτευμένη με τον γιο. Το σκάφος διασχίζει τα
νερά, οι ιδέες πέφτουν στον βυθό και τα επεισόδια μοιάζουν αόρατα και
ακατάληπτα. Το μόνο πράγμα που με συγκίνησε είναι το στυλ της «ζωγραφικής»
του, παρόμοιο με βιτρίνες μεταμοντέρνων αντικειμένων, κατάλληλων προς πώληση
στην «Κολέτ» του Παρισιού!

Πληκτική και ανούσια πασαρέλα

E, για να μετατρέψεις αυτό το σπάνιο, χυμώδες και ταλαντούχο θηλυκό με το
όνομα Σαρλίζ Θερόν σε πληκτική και ανούσια φιγούρα πασαρέλας πρέπει να είσαι
μισογύνης ή ο πιο ατάλαντος σκηνοθέτης της Γηραιάς Αλβιώνος. Μπορεί και τα
δύο!

Ο Τζον Ντιούγκαν τού «Head in the clouds» («Σαν πρόσωπο στα σύννεφα») θα
μείνει στην ιστορία σαν φωτογράφος περιοδικών μόδας δεύτερης και μάλιστα
ελληνικής εθνικής. Επί μία – την πρώτη – ώρα ο αθεόφοβος μετακινεί την κούκλα
από το ένα κρεβάτι στο άλλο, από το μπάνιο στο σαλόνι, από το Παρίσι στο
Λονδίνο. H μοναδική σκηνοθετική του παρουσία εξαντλείται στις τουαλέτες, το
μέικ απ, τα καπελίνα και το στριπτίζ. Ο άνθρωπος που την φετινή περίοδο έσπασε
όλα τα ρεκόρ. Κατάφερε να μεταφέρει τη σκηνοθεσία στο επίπεδο της
γκαρνταρόμπας.

«Σαν πρόσωπο στα σύννεφα». Κρίμα στα κορίτσια!

Το υποτυπώδες στόρι, με πρόσχημα το μελό και με προσανατολισμό την αγοραία
εκμετάλλευση των σωματικών προσόντων της Θερόν αλλά και (δευτερευόντως) της
Πενέλοπε Κρουζ, ως δίδυμου λευκού – μελαχρινού, πάει περίπου έτσι:
Χειραφετημένη νεαρή αριστοκράτισσα που γδυνοντύνεται με ταχύτητα αστραπής,
ερωτεύεται έναν αντίθετό της, πολιτικοποιημένο, καλλιεργημένο και φτωχό νεαρό
Ιρλανδό (τυχερός ο «αόρατος» και άνοστος Στιούαρτ Τάουνσεντ) με τον οποίο
διαφωνεί. Εκείνη με τα σαλόνια και τις γκαλερί, εκείνος μονίμως, και αφού
προηγουμένως τα έχει δώσει όλα, να κατασπαράσσεται από τις τύψεις του που δεν
πήγε εθελοντής να πολεμήσει στο πλευρό της Δημοκρατικής Ισπανίας. Συντόμως το
ντουέτο με την συμπλήρωση μιας κουτσής Ισπανίδας μετατρέπεται σε τρίο κι εκεί
που όλοι μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι, η ταινία αλλάζει. Ισπανικός Εμφύλιος, B’
Παγκόσμιος Πόλεμος, Χίτλερ και αντίσταση. Ο Τάουνσεντ ως Βρετανός πράκτορας
στο πλευρό της αντιστασιακής Γαλλίας και η Θερόν στα ίδια ως ερωμένη Γερμανού
κατακτητή. Άραγε είναι τόσο κυνική ή το κορίτσι πουλάει το κορμί της για να
βοηθήσει τους Συμμάχους και να σώσει την ψυχή της; Ώς εδώ. Ευτυχώς. Με τη φόρα
που είχε πάρει μπορεί η αφήγηση να έφτανε μέχρι Κορέα, Βιετνάμ, Κούβα και
Ιράκ… Παιδιά, σας ευχαριστώ!

Ένα αεροπλάνο πέφτει, πέφτει!

Λάθος ταινία σε λάθος εποχή. Το καλοκαίρι ναι, τον χειμώνα όχι. «H πτήση του
Φοίνικα» («Flight of the Phoenix»), ριμέικ της ομότιτλης ταινίας του Ρόμπερτ
Όλντριτς (1965), καταλήγει σε ποπ κορν εντελώς γυαλιστερό!

Το στόρι μοιάζει με ορισμό του είδους αμερικανική κλασική περιπέτεια only for
men. Τουτέστιν: επιβίωση. Καμιά δεκαριά εργάτες εξόρυξης πετρελαίου,
επιβιβάζονται με τα συμπράγκαλά τους σε μεταγωγικό αεροσκάφος, αλλά πέφτοντας
σε ανεμοθύελλα ταχύτητας τσουνάμι καταλήγουν μόνοι και μελλοθάνατοι στην Έρημο
της Μογγολίας. Κανείς να τους βοηθήσει, ούτε εκ γης ούτε εξ ουρανού.

«H πτήση του Φοίνικα». Bad timing, μόνο για καλοκαίρι!

Ο θεατής αρχίζει να καταλαμβάνεται από ρίγη ανατριχίλας. Διότι τι άλλο;
Συντόμως θα επέλθει ανθρωποφαγία. Κι όμως. Εκεί που τελειώνει η ανθρώπινη
απελπισία, αρχίζει η επιστήμη. Ένας εκ των επιζώντων με ψυχρό, γερμανικό
μυαλό, προτείνει ως λύση. Να πετάξουν! Φτιάχνοντας νέο αεροπλάνο από τα
ερείπια του παλιού! Κάπου εδώ εξαντλείται το εύρημα και αρχίζει η τεχνική.
Εξαντλείται η σκηνοθεσία και αρχίζει η φωτογραφία. Εντυπωσιακά πλαναρίσματα,
καθηλωτικά, πασίγνωστα ροκ τραγούδια και μπόλικα, μεταξύ ανδρών, πλακώματα. Ο
Ντένις Κουέιντ με στολή πιλότου, ο Τζιοβάνι Ρίμπιζι με ξανθιά κόμη και ύφος
ψυχρού, Γερμανού, επιστήμονα και η Μιράντα Ότο ως μοναδική γυναικεία γλάστρα.
Στην θέση σας θα περίμενα καλοκαίρι να μυρίσει. Μέχρι τότε παρέα με τα
τραγούδια από το σάουντρακ!

Μελό α λα Ιταλία

Κι άλλο… DVD με την ονομασία «Μείνε ακίνητη» («Don’t move») από την Ιταλία
με ιταλικούς διαλόγους, σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή τον Σέρτζιο Καστελίτο και
με στόρι που αποτελεί την επιτομή της κοινοτοπίας: Ένας άνδρας με τρεις
γυναίκες! H πρώτη σύζυγος, η δεύτερη θυγατέρα και η τρίτη ερωμένη. Και
συμβαίνει (μεγαλοστόμως) το εξής. H δεύτερη, δηλαδή η δεκαπεντάχρονη κόρη,
γκρεμοτσακίζεται με μηχανάκι, ο πατέρας στο νοσοκομείο σπεύδει και όσο στον
προθάλαμο τα νέα περιμένει η μνήμη του επιστρέφει στην ερωμένη. Έτσι η αγωνία
είναι διπλή. Θα επιζήσει το κορίτσι; (η πρώτη). Θα μείνει με την σύζυγο ή θα
φύγει ο πατέρας με την ερωμένη; (η δεύτερη). Να σας πω τη μαύρη μου αλήθεια;
Ούτε που με ενδιαφέρει. Με την υποσημείωση: Ο Καστελίτο επιχειρεί να
επαναφέρει στην κυκλοφορία το ιταλικό μελό χρησιμοποιώντας αγοραία κόλπα μιας
«μοντέρνας» σκηνοθεσίας. Ματαίως. Διότι η μόνη που ξεχωρίζει απ’ αυτή την
πονηρή κατασκευή είναι η Πενέλοπε Κρουζ. Αυτό το μικροσκοπικό, σε σωματικό
μέγεθος, θηλυκό ερμηνεύει πειστικά και καθηλωτικά ένα λαϊκό θηλυκό. Σαν τον
Δον Κιχώτη. Τα δίνει όλα, για αέρα κοπανιστό!

Με τη σέσουλα

Ταινίες με τη σέσουλα. Σήμερα τις βγάζουν, αύριο στα γρήγορα ως DVD τις
νοικιάζουν. Κι ύστερα σού λένε πως είμαστε κριτικοί. Λάθος. Γραφιάδες δελτίων
Τύπου καταντήσαμε. Γράφουμε εμείς, ανεβαίνει η αξία των ταινιών ως DVD γι’
αυτούς!

«Blueberry». Γαλλικό φουά γκρα – γουέστερν του Ζαν Κουνέν με πιστολέρο τον
Βενσάν Κασέλ.

«Blueberry». Με τον Βενσάν Κασέλ πιστολέρο

Ομιλεί αγγλικά με γαλλική προφορά διότι, λέει, τον έχουν μεγαλώσει Ινδιάνοι.
Δίπλα του οι Αμερικανοί Τζούλιετ Λιούις και Μάικλ Μάντσεν. Αεροπλανικά κόλπα,
πιθηκισμός γουέστερν και παγκοσμιοποίηση της Άγριας Δύσης. Κατάληξη; Πίτσα,
μπίρα κι αραλίκι!

«Το Φελαντάκι και η μεγάλη παρέα του Γουίνι» («Pooh’s heffalump movie»):
Παρέα με καλοκάγαθα ζωάκια. Τι να πω; Εγκατέλειψα από το πρώτο λεπτό γιατί
αισθάνθηκα… μωρό. Προσφέρεται μεταγλωττισμένο μόνο για νήπια!