Διαστάσεις Tα μαθηματικά προβλέπουν το μέλλον

«H ζωή είναι ιερή, όπως οι αγελάδες στην Ινδία» (του Αλτάν, από το Εσπρέσσο)

Υπάρχουν οι «καθαροί» μαθηματικοί, που συμβάλλουν με τις έρευνές τους στην
πρόοδο αυτής της συναρπαστικής επιστήμης. «Πρέπει να μάθουμε, θα μάθουμε»,
έλεγε ο Γερμανός Ντάβιτ Χίλμπερτ (1862-1943), που εισήγαγε τους ομώνυμους
απειροδιάστατους «χώρους» με μεγάλη χρησιμότητα στη μαθηματική ανάλυση και την
κβαντική μηχανική. Και υπάρχουν οι μηχανικοί που χρησιμοποιούν τα μαθηματικά
για να λύνουν πραγματικά προβλήματα και να προβλέπουν τι θα συμβεί στο μέλλον.
Τα μαθηματικά μοντέλα του Κλάους-Γιούργκες Μπάτε, για παράδειγμα, χρησιμεύουν
για την ανάλυση γενικών δομών και συστημάτων, όπως είναι τα αυτοκίνητα, οι
γέφυρες, οι ουρανοξύστες. Ο γερμανικής καταγωγής επιστήμονας, που διδάσκει εδώ
και 30 χρόνια στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT), μπορεί να
προσομοιώσει στον ηλεκτρονικό υπολογιστή μια γέφυρα που μετατοπίστηκε από ένα
σεισμό και να προβλέψει τη μελλοντική συμπεριφορά της. Μπορεί επίσης να
μελετήσει τι θα συμβεί σε ένα κτίριο ή σε ένα αυτοκίνητο σε περίπτωση έκτακτης
ανάγκης.

Και το ανθρώπινο σώμα; Μπορούν να αναπαραχθούν στο κομπιούτερ η καρδιά, ο
εγκέφαλος, οι πνεύμονες; Μπορούν οι μηχανικοί να βοηθήσουν, αν όχι να
υποκαταστήσουν, τους γιατρούς; «Αυτή είναι η πιο δύσκολη πρόκληση που
αντιμετωπίζουμε», λέει στην Ελ Παΐς ο Μπάτε, που ανακηρύχθηκε αυτή την
εβδομάδα επίτιμος διδάκτορας από το Πολυτεχνείο της Μαδρίτης. H προσομοίωση
της λειτουργίας της καρδιάς στον ηλεκτρονικό υπολογιστή θα επέτρεπε στον
χειρουργό να γνωρίζει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει στη διάρκεια μιας
επέμβασης. Κάτι τέτοιο θα ήταν χρήσιμο στο μέλλον και για την εκπαίδευση των
χειρουργών. Αλλά πρέπει πρώτα να κατανοηθεί πλήρως η λειτουργία των ανθρωπίνων
οργάνων.

Ο ηλικίας 61 ετών μηχανικός έχει γίνει γνωστός και για την προθυμία με την
οποία μοιραζόταν για μεγάλο χρονικό διάστημα τα προγράμματά του με κάθε
ενδιαφερόμενο. «Οι επιστήμονες πρέπει να μοιράζονται τις ιδέες τους, η
συλλογική δουλειά είναι σημαντικότερη από τον ανταγωνισμό», τονίζει. H
«σοσιαλιστική» αυτή προσέγγιση της επιστήμης έχει όμως τα όριά της. Είχε
φτάσει μια στιγμή που καθόταν στο γραφείο του και το μόνο που έκανε ήταν να
απαντά στο τηλέφωνο ή να στέλνει με το ταχυδρομείο δισκέτες με προγράμματα σε
πανεπιστήμια και επιχειρήσεις. Τότε το MIT του είπε: «Κλάους-Γιούργκεν, σ’
αγαπάμε, αγαπάμε την ερευνητική σου δουλειά, αλλά ήλθε η ώρα να ιδρύσεις τη
δική σου εταιρεία για να κάνει αυτή τη δουλειά». Όπερ και εγένετο. H εταιρεία
πηγαίνει φυσικά πολύ καλά, απασχολεί μόλις 20 ανθρώπους, αλλά έχει πελάτες σε
όλο τον κόσμο.

Θα επιστρέψει άραγε μια μέρα ο Γερμανός επιστήμονας στην πατρίδα του; «Το
μυαλό και τα πόδια μου βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες», απαντά ο Μπάτε,
«αλλά η καρδιά μου είναι πάντα στην Ευρώπη». Κάτι είναι κι αυτό.