Λάθος αντιβιοτικά για λάθος λόγους!

Πρωταθλητές στην κατανάλωση… λάθος αντιβιοτικών και για λάθος λόγους
αναδεικνύονται οι Έλληνες. Μία νέα μελέτη αποκαλύπτει πως είναι οι πρώτοι στην
Ευρώπη στη λήψη αντιβιοτικών για τις κλασικές χειμερινές ιώσεις, παρόλο που τα
αντιβιοτικά είναι εντελώς άχρηστα για την αντιμετώπισή τους. Είναι επίσης
πρώτοι στη λήψη προηγμένων αντιβιοτικών, τη στιγμή που θα μπορούσαν να πάρουν
πιο απλά σκευάσματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η κατανάλωση αντιβιοτικών στη χώρα μας αυξάνεται τον
χειμώνα κατά 35% σε σύγκριση με το καλοκαίρι. H αύξηση αυτή είναι η υψηλότερη
μεταξύ των 26 χωρών όπου πραγματοποιήθηκε η μελέτη και αποδίδεται από τους
ερευνητές στο ότι οι Έλληνες παίρνουν αντιβιοτικά και για ασθένειες που
προκαλούνται από ιούς, όπως το κρυολόγημα, η γρίπη και οι απλές ιώσεις.
Ωστόσο, τα αντιβιοτικά καταπολεμούν βακτήρια και όχι ιούς, με συνέπεια να μην
έχουν καμία απολύτως επίδραση στα συμπτώματα ή τη διάρκεια της οποιασδήποτε
λοίμωξης που οφείλεται σε ιό.

Εξαφανίσθηκαν τα παλιά. Το χειρότερο, όμως, είναι πως αυτές τις ιώσεις
προσπαθούν να καταπολεμήσουν με προηγμένα, ευρέως φάσματος αντιβιοτικά
(καταστρέφουν πολλά και διαφορετικά βακτήρια). Προηγμένα αντιβιοτικά, εξάλλου,
προτιμούν να χορηγούν στους ασθενείς ακόμα και οι ίδιοι οι γιατροί, παρότι σε
πολλές περιπτώσεις θα μπορούσαν να τους δώσουν κάποιο παλαιότερο. Έτσι, στη
χώρα μας είναι μηδαμινή η κατανάλωση των παλιών αντιβιοτικών (όπως η
πενικιλίνη) που είναι κατάλληλα για περιορισμένα είδη βακτηρίων, ενώ αντιθέτως
η κατανάλωση προηγμένων αντιβιοτικών είναι πολύ υψηλότερη απ’ ό,τι στις άλλες
ευρωπαϊκές χώρες. Είναι χαρακτηριστικό πως, σύμφωνα με τη μελέτη, η κατανάλωση
μιας τέτοιας ομάδας αντιβιοτικών (κεφαλοσπορίνες) είναι στην Ελλάδα 256 φορές
υψηλότερη απ’ ό,τι στη Δανία!

Το πρόβλημα είναι πως ο ανθρώπινος οργανισμός εκ φύσεως είναι γεμάτος με
εκατομμύρια βακτήρια (αποτελούν την επονομαζόμενη φυσιολογική χλωρίδα). Τα
βακτήρια αυτά όταν εκτίθενται συνέχεια σε προηγμένα αντιβιοτικά είτε
σκοτώνονται και αντικαθίστανται από άλλα βλαβερά είτε γίνονται τα ίδια
ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Έτσι, όταν ενεργοποιηθούν και τους δοθεί η ευκαιρία
να κάνουν λοίμωξη τα αντιβιοτικά δεν τα «πιάνουν» – και η ανθεκτικότητα των
μικροβίων «έχει πια φτάσει σε ανησυχητικά επίπεδα» τόσο στην Ελλάδα όσο και σε
άλλες χώρες της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης, σημειώνουν οι ερευνητές.

Πότε χρειάζεται αντιβιοτικό – και πότε όχι

H λήψη ή όχι αντιβιοτικού εξαρτάται από την εξέλιξη των συμπτωμάτων ενός ασθενούς:

1. Αν ο ασθενής έχει συνάχι, πονάει ο λαιμός του και «τρέχουν» τα μάτια
του, έχει ίωση και δεν χρειάζεται αντιβιοτικό, ακόμα κι αν έχει χαμηλό πυρετό.

2. Αν στην πορεία της ίωσης προστεθεί υψηλός πυρετός, υπάρχει φόβος για
μικροβιακή επιπλοκή και πρέπει να συμβουλευτεί τον γιατρό του.

3. Αν στην πορεία της ίωσης εμφανιστούν πυώδεις εκκρίσεις από τη μύτη
(πράσινες ή κίτρινες), δεν σημαίνει πως έχει αναπτυχθεί ιγμορίτιδα και δεν
χρειάζεται αντιβιοτικό.

4. Αν οι πυώδεις εκκρίσεις από τη μύτη επιμένουν περισσότερο από μία
εβδομάδα, πρέπει να συμβουλευτεί τον γιατρό του, διότι τότε υπάρχει υποψία
ιγμορίτιδας.

Δεν χρειάζονται πάντα αντιβιοτικά

Ελένη Γιαμαρέλλου, καθηγήτρια Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών: «Τα αντιβιοτικά δεν τα παίρνουμε για ψύλλου πήδημα»

Όπως εξηγεί η κ. Ελένη Γιαμαρέλλου, καθηγήτρια Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή
του Πανεπιστημίου Αθηνών και επικεφαλής του ελληνικού τμήματος της μελέτης,
στη συγκεκριμένη ερευνητική εργασία αναλύθηκε μόνον η κατανάλωση αντιβιοτικών
εκτός νοσοκομείων. «Δύο είναι τα βακτήρια που κυριαρχούν εκτός νοσοκομείων»,
εξηγεί. «Το ένα είναι ο πνευμονιόκοκκος, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει
ιγμορίτιδα, πνευμονία ή παροξυσμό της χρόνιας βρογχίτιδας και το άλλο ο
πυογόνος στρεπτόκοκκος, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει φαρυγγίτιδα ή
αμυγδαλίτιδα. Ωστόσο, όταν πονάει ο λαιμός ενός ενήλικα ή παιδιού δεν σημαίνει
πως έχει υποχρεωτικά στρεπτόκοκκο (μόλις στο 15% των περιπτώσεων ο πονόλαιμος
οφείλεται σε στρεπτόκοκκο), ούτε θα πάθει υποχρεωτικά πνευμονία όποιος βήχει.
Επομένως, η κατανάλωση αντιβιοτικών δεν χρειάζεται σε όλες τις περιπτώσεις».

Δυστυχώς, όμως, απ’ ό,τι αποδεικνύεται οι Έλληνες παίρνουν αντιβιοτικά με το
παραμικρό – «ακόμα και για να… προλάβουν τυχόν επιπλοκές μιας ίωσης, όπως
την ωτίτιδα, την ιγμορίτιδα ή την πνευμονία, παρότι τα αντιβιοτικά δεν δρουν
προληπτικά», κατά την κ. Γιαμαρέλλου. Και γι’ αυτό, έχει ήδη φτάσει η
ανθεκτικότητα του πνευμονιοκόκκου το 40% σε μία ομάδα προηγμένων αντιβιοτικών
που λέγονται μακρολίδες, ενώ αυτή του στρεπτόκοκκου το 30% – με άλλα λόγια,
τρεις στις δέκα λοιμώξεις με στρεπτόκοκκο και τέσσερις στις δέκα με
πνευμονιόκοκκο δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν πια με αυτά τα δυνατά αντιβιοτικά.