Φορολογικός OΔHΓOΣ Οι δαπάνες που καθορίζουν το εισόδημα

Τα τεκμήρια είναι ένας εναλλακτικός τρόπος με τον οποίο η Εφορία προσδιορίζει
το εισόδημα των φορολογουμένων. Πρόκειται για ορισμένες κατηγορίες δαπανών του
φορολογουμένου τις οποίες προσθέτει η Εφορία προκειμένου να προσδιορίσει το
ετήσιο τεκμαρτό εισόδημά του.

Υπάρχουν δύο κατηγορίες τεκμηρίων:

α) Το τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

β) Το τεκμήριο δαπανών διαβίωσης.

A) Τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων

α) Αγορά ή χρηματοδοτική μίσθωση αυτοκινήτων δίτροχων ή τρίτροχων
αυτοκινούμενων οχημάτων, πλοίων αναψυχής και λοιπών σκαφών αναψυχής,
αεροσκαφών και κινητών πραγμάτων μεγάλης αξίας.

Ως κινητά πράγματα μεγάλης αξίας νοούνται εκείνα που η αξία τους υπερβαίνει το
ποσό των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ. Αν η αξία κάθε πράγματος είναι μικρότερη
του ποσού αυτού, τα αγορασθέντα όμως πράγματα αποτελούν κατά τις συναλλακτικές
αντιλήψεις ενιαίο σύνολο, τότε για τον υπολογισμό της αξίας λαμβάνεται υπόψη η
αξία όλων αυτών των πραγμάτων, εφόσον υπερβαίνει το ποσό των πέντε χιλιάδων
(5.000) ευρώ.

Κατά την εφαρμογή των διατάξεων αυτής της περίπτωσης δεν λαμβάνονται υπόψη τα
χρηματικά ποσά που διατίθενται για την αγορά κινητών πραγμάτων που αποτελούν
το άμεσο αντικείμενο της ασκούμενης εμπορικής δραστηριότητας.

β) Αγορά ή χρονομεριστική χρηματοδοτική μίσθωση ακινήτων ή ανέγερση
οικοδομών ή κατασκευή δεξαμενής κολύμβησης. Ως τίμημα αγοράς λαμβάνεται η αξία
που προσδιορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 41 του N. 1249/1982. Αν
το τίμημα που καθορίζεται στα οικεία πωλητήρια συμβόλαια είναι μεγαλύτερο από
την πιο πάνω αξία, ως καταβαλλόμενη δαπάνη λαμβάνεται το καθοριζόμενο σε αυτά
τα συμβόλαια τίμημα. Ειδικά, για τις περιοχές όπου δεν ισχύει το αντικειμενικό
σύστημα προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων, ως καταβαλλόμενη δαπάνη
λαμβάνεται:

A. Το τίμημα που καθορίζεται στα οικεία πωλητήρια συμβόλαια.

B. H διαφορά μεταξύ του τιμήματος ή της αξίας κατά περίπτωση που
φορολογήθηκε και της πραγματικής αξίας του ακινήτου, η οποία εξευρίσκεται
σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν στη φορολογία μεταβίβασης ακινήτων.
Εξαιρείται η δαπάνη για ανέγερση οικοδομής από επιχείρηση που αναλαμβάνει κατά
κύριο επάγγελμα την ανέγερση οικοδομών. Επίσης, εξαιρείται η δαπάνη για την
αγορά από ενήλικο, με δικαίωμα πλήρους κυριότητας, καθώς και η ανέγερση από
αυτόν οικοδομής, ως πρώτης κατοικίας, εφόσον η επιφάνειά της δεν υπερβαίνει τα
εκατόν είκοσι (120) τετραγωνικά μέτρα. Αν η επιφάνεια της οικοδομής υπερβαίνει
τα εκατόν είκοσι (120) τετραγωνικά μέτρα, λαμβάνεται υπόψη η δαπάνη που
αντιστοιχεί στην επιφάνεια πάνω από τα εκατόν είκοσι (120) τετραγωνικά μέτρα.
Κατά την εφαρμογή των δύο προηγούμενων εδαφίων δεν θεωρείται ότι αποκτάται
πρώτη κατοικία αν ο υπόχρεος, ο άλλος σύζυγος και τα τέκνα που τους βαρύνουν,
σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή
ισόβιας επικαρπίας ή οίκησης, εξ ολοκλήρου ή επί ιδανικού μεριδίου, σε άλλη
οικία ή οικίες, εφόσον το άθροισμα της συνολικής επιφάνειας που τους
αντιστοιχεί υπερβαίνει τα εβδομήντα (70) τετραγωνικά μέτρα. H επιφάνεια αυτή
προσαυξάνεται κατά είκοσι (20) τετραγωνικά μέτρα για καθένα από τα δύο πρώτα
τέκνα και κατά είκοσι πέντε (25) τετραγωνικά μέτρα για το τρίτο και καθένα από
τα επόμενα τέκνα που βαρύνουν τον υπόχρεο ή τον άλλο σύζυγο.

Γ. H ετήσια δαπάνη για δωρεές, γονικές παροχές ή χορηγίες
χρηματικών ποσών, εφόσον αυτά υπερβαίνουν ετησίως τα τριακόσια (300) ευρώ,
εκτός από τις δωρεές προς το Δημόσιο, τους δήμους και τις κοινότητες του
κράτους, τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, τα κρατικά και δημοτικά νοσηλευτικά
ιδρύματα και τα νοσοκομεία, που αποτελούν νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου και
επιχορηγούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς και τα προνοιακά ιδρύματα
του ευρύτερου δημόσιου τομέα (κρατικά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου), ως και
τα προνοιακά ιδρύματα ιδιωτικού δικαίου των οποίων οι εν γένει δαπάνες
λειτουργίας καλύπτονται τουλάχιστον κατά εβδομήντα τοις εκατό (70%) με
επιχορηγήσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Δ. Απόσβεση δανείων ή πιστώσεων οποιασδήποτε μορφής. Στο ποσό
της δαπάνης αυτής περιλαμβάνεται και το ποσό των οικείων τόκων στους οποίους
περιλαμβάνονται και οι τυχόν τόκοι υπερημερίας. Εξαιρετικά, από το ποσό της
δαπάνης που καταβάλλεται για την τοκοχρεολυτική απόσβεση δανείου που έχει
ληφθεί για την αγορά ή ανέγερση πρώτης κατοικίας, δεν λαμβάνεται υπόψη για την
εφαρμογή της παρούσας περίπτωσης το ποσό του χρεολυσίου που περιλαμβάνεται
στην οικεία δαπάνη κατά το μέρος που αυτό επιμεριστικά αναλογεί στη μέχρι των
εκατόν είκοσι (120) τετραγωνικών μέτρων επιφάνεια της κατοικίας.

E. Δεν λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή αυτής της περίπτωσης το
ποσό της δαπάνης που καταβάλλεται για την τοκοχρεολυτική απόσβεση δανείου, που
έχει ληφθεί για την αγορά εξοπλισμού γεωργικής εκμετάλλευσης, καθώς και για
την ανέγερση οικοδομής από επιτηδευματίες που ασχολούνται επαγγελματικά με την
ανέγερση και πώληση οικοδομών.

B) Τεκμήριο δαπανών διαβίωσης

A) ΤΟ ΕΤΗΣΙΟ τεκμαρτό μίσθωμα για ιδιοκατοικούμενη ή μισθούμενη κύρια
κατοικία άνω των διακοσίων (200) τετραγωνικών μέτρων και για δευτερεύουσα
κατοικία γενικώς άνω των εκατόν πενήντα (150) τετραγωνικών μέτρων, όπως αυτό
εξευρίσκεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 22, το οποίο
πολλαπλασιάζεται με συντελεστή δύο (2).

Το τεκμαρτό μίσθωμα μιας ή περισσότερων εξοχικών κατοικιών υπολογίζεται σε
κάθε μία από αυτές για τρεις (3) μήνες το έτος. Αν ο φορολογούμενος, η σύζυγός
του και τα πρόσωπα που συνοικούν με αυτόν και τον βαρύνουν έχουν στην κατοχή ή
στην κυριότητά τους ή έχουν μισθώσει περισσότερα ακίνητα με συνολική επιφάνεια
άνω των εκατόν πενήντα (150) τετραγωνικών μέτρων, τα οποία χρησιμοποιούνται
από αυτούς ως δευτερεύουσα κατοικία, τότε για τον υπολογισμό του τεκμαρτού
μισθώματός τους λαμβάνονται υπόψη όλες οι μισθούμενες ή ιδιοκατοικούμενες
δευτερεύουσες κατοικίες.

Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου δεν λαμβάνεται υπόψη η τεκμαρτή
δαπάνη για δευτερεύουσα κατοικία με επιφάνεια μέχρι εκατόν πενήντα (150)
τετραγωνικά μέτρα που βρίσκεται σε χωριό ή πόλη με πληθυσμό κάτω από πέντε
χιλιάδες (5.000) κατοίκους και η οποία περιήλθε στον φορολογούμενο ή τη σύζυγό
του από κληρονομιά, προίκα ή γονική παροχή, εκτός από τις κατοικίες που
βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες χαρακτηρίζονται κατά την κείμενη νομοθεσία ως
τουριστικοί τόποι.

B) H ΕΤΗΣΙΑ τεκμαρτή δαπάνη εξόδων συντήρησης ή κυκλοφορίας επιβατών I.X.
ως εξής:

1. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ για τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει με βάση
επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης κυριότητας ή κατοχής του φορολογουμένου,
της συζύγου του και των προσώπων που τους βαρύνουν τα οποία έχουν αποκτηθεί
μέχρι την 31.12.1992.

2. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ για τεκμαρτή δαπάνη η οποία προκύπτει με βάση ένα
ή περισσότερα επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης μέχρι και δεκατέσσερις
(14) φορολογήσιμους ίππους, κυριότητας ή κατοχής του φορολογουμένου, της
συζύγου του και προσώπων που τους βαρύνουν, και έχουν αποκτηθεί από 1.1.1993
μέχρι την 31.12.2003. Επίσης, προκειμένου για τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει με
βάση επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης άνω των δεκατεσσάρων (14)
φορολογήσιμων ίππων που έχουν αποκτηθεί το ίδιο χρονικό διάστημα, εφόσον η
εργοστασιακή τιμολογιακή αξία του έτους πρώτης κυκλοφορίας τους, μειωμένη λόγω
παλαιότητας κατά τα ποσοστά της κλίμακας της παραγράφου 1 του άρθρου 126 του
N. 2960/2001 (ΦΕΚ 265 A’) δεν υπερβαίνει το ποσό των πενήντα χιλιάδων (50.000)
ευρώ.

3. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ για τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει με βάση
επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης κυριότητας ή κατοχής του φορολογουμένου,
της συζύγου του και των προσώπων που τους βαρύνουν, τα οποία αποκτώνται από
την 1.1.2004 και εφεξής και η εργοστασιακή τιμολογιακή αξία του έτους πρώτης
κυκλοφορίας του μειωμένη λόγω παλαιότητας κατά τα ποσοστά της κλίμακας της
παραγράφου 1 του άρθρου 126 του N. 1960/2001 (ΦΕΚ 265 A’) δεν υπερβαίνει το
ποσό των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ.

ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ N. 2960/2001 ΑΡΘΡΟ 126 § 1

Πάνω από έξι (6) και μέχρι δώδεκα (12) μήνες από την ημερομηνία της πρώτης
θέσης σε κυκλοφορία και με την προϋπόθεση ότι έχει διανύσει περισσότερα από
6.000 χιλιόμετρα μείωση της αξίας σε ποσοστό 7%.

Γ) H ΕΤΗΣΙΑ τεκμαρτή δαπάνη σκαφών αναψυχής ιδιωτικής χρήσης κυριότητας ή
κατοχής του φορολογουμένου, της συζύγου του ή των προσώπων που τους βαρύνουν
κατά τις διατάξεις του παρόντος νόμου, η οποία ορίζεται ως εξής:

AA. ΓΙΑ μηχανοκίνητα σκάφη ανοικτού τύπου, ταχύπλοα και μη,
ολικού μήκους μέχρι τρία (3) μέτρα, στο ποσό των δύο χιλιάδων εξακοσίων
(2.600) ευρώ, που προσαυξάνεται με το ποσό των χιλίων τριακοσίων (1.300) ευρώ
για κάθε μέτρο μήκους πάνω από τρία (3) μέτρα.

BB. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ για ιστιοφόρα, μηχανοκίνητα ή μεικτά σκάφη, με
χώρο ενδιαίτησης, η τεκμαρτή δαπάνη υπολογίζεται βάσει των μέτρων ολικού
μήκους του σκάφους ως εξής:

Προκειμένου για σκάφη με μόνιμο πλήρωμα ναυτολογημένο για ολόκληρο ή μέρος του
έτους, στην παραπάνω δαπάνη προστίθεται και η αμοιβή του πληρώματος
πολλαπλασιαζόμενη με συντελεστή δύο (2). Τα σκάφη επαγγελματικής χρήσης δεν
λαμβάνονται υπόψη για το τεκμήριο της δαπάνης. Οι διατάξεις της περίπτωσης β’,
εκτός αυτών που αναφέρονται στην ακινησία των αυτοκινήτων, εφαρμόζονται
ανάλογα και στην περίπτωση αυτή.

Δ) H ΕΤΗΣΙΑ τεκμαρτή δαπάνη για αεροσκάφη και ελικόπτερα κυριότητας ή
κατοχής του φορολογουμένου, της συζύγου του ή των προσώπων που συνοικούν μαζί
τους και τους βαρύνουν, η οποία ορίζεται ως εξής:

AA. ΓΙΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ με κινητήρα κοινό, εσωτερικής καύσης και
στροβιλοελικοφόρα, καθώς και ελικόπτερα στο ποσό των εξήντα πέντε χιλιάδων
(65.000) ευρώ για τους εκατόν πενήντα (150) πρώτους ίππους ισχύος του κινητήρα
τους, που προσαυξάνεται με το ποσό των πεντακοσίων (500) ευρώ για κάθε ίππο
πάνω από τους εκατόν πενήντα (150) ίππους.

BB. ΓΙΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ αεριοπροωθούμενα (JET) στο ποσό των διακοσίων
(200) ευρώ για κάθε λίμπρα ώθησης.

Οι διατάξεις της περίπτωσης β’ εφαρμόζονται αναλόγως και στην περίπτωση αυτή.

E) H ΕΤΗΣΙΑ τεκμαρτή δαπάνη που υπολογίζεται με βάση το ύψος των ετήσιων
εξόδων συντήρησης και χρήσης δεξαμενής κολύμβησης που χρησιμοποιείται για τις
οικογενειακές ανάγκες ή του κυρίου της ή του κατόχου της και της συμμετοχής
των εξόδων αυτών στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. H ετήσια αυτή τεκμαρτή
δαπάνη ορίζεται με βάση την επιφάνεια της δεξαμενής ως εξής:

Το συνολικό ποσό της ετήσιας τεκμαρτής δαπάνης διαβίωσης του φορολογουμένου,
της συζύγου του και των προσώπων που τους βαρύνουν, όπως αυτό προσδιορίζεται
από την προηγούμενη παράγραφο, προσαυξάνεται κατά δέκα τοις εκατό (10%) για
καθένα στοιχείο προσδιορισμού της δαπάνης αυτής πέρα από το δεύτερο. Το ποσό
της προσαύξησης δεν μπορεί να υπερβεί το διπλάσιο του μεγαλύτερου ποσού της
τεκμαρτής δαπάνης που προκύπτει από τα στοιχεία που έχει στην κυριότητα ή την
κατοχή του ο υπόχρεος, η σύζυγός του και τα πρόσωπα που τους βαρύνουν. Δεν
προσαυξάνεται η δαπάνη που προκύπτει κατά τα οριζόμενα στην προηγούμενη
παράγραφο, όταν το ποσό αυτής δεν υπερβαίνει τα επτά χιλιάδες τριακόσια
πενήντα (7.350) ευρώ.

Σε ποιες περιπτώσεις δεν υπάρχουν τεκμήρια

Στις παρακάτω περιπτώσεις δεν έχουμε εφαρμογή τεκμηρίου:

1. ΕΠΙΒΑΤΙΚΟ αυτοκίνητο αναπήρου που δεν πληρώνει τέλη
κυκλοφορίας.

2. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ επιβατικό αλλοδαπού προσωπικού ξένης επιχείρησης
A.N. 89/67, A.N. 378/68 και του άρθρου 25 N. 27/75 ή του ενοικίου.

3. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ επιβατικό A.N. 89/67, A.N. 378/68 και του άρθρου
25 N. 27/75 (ναυτιλιακές εταιρείες).

4. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ επιβατικό από πρόσωπο που το εισήγαγε με
μειωμένους δασμούς, φόρους, τέλη, λόγω μετοικεσίας και τα 2 επόμενα χρόνια ο
δικαιούχος εξακολουθεί να κατοικεί στην Ελλάδα.

5. ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ μεταπώλησης αυτοκινήτων που έχουν υπαχθεί στο
ειδικό καθεστώς φορολογίας του άρθρου 45 του N. 2859/2000 (πρώην 36α N.
1642/86).

6. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ για τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει με βάση (1) ένα
σκάφος αναψυχής μέχρι 10 μέτρα και δεν έχει ναυτολογημένο πλήρωμα.

7. ΑΓΟΡΑ πάγιου εξοπλισμού επαγγελματικής χρήσης από πρόσωπα που
κατέχουν επιχείρηση ή ασκούν επάγγελμα και μέχρι ποσού 10.000 ευρώ.

8. ΑΓΟΡΑ παγίου αρδευτικού εξοπλισμού γεωργικής εκμετάλλευσης.

9. H ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ από επιτηδευματίες που ασχολούνται
επαγγελματικά με την ανέγερση και πώληση οικοδομών.

* Όσοι έλαβαν επιχειρηματική αμοιβή θα πρέπει να συνυποβάλλουν σχετική
βεβαίωση με τη φορολογική δήλωση

Περιπτώσεις επίκλησης μικρότερης τεκμαρτής δαπάνης

Στις παρακάτω περιπτώσεις μπορεί ο υπόχρεος με βάση πραγματικά περιστατικά να
αμφισβητήσει την τεκμαρτή δαπάνη όταν οι φορολογούμενοι:

1. ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ τη στρατιωτική θητεία τους στις Ένοπλες Δυνάμεις.

2. EINAI φυλακισμένοι.

3. ΝΟΣΗΛΕΥΟΝΤΑΙ σε κλινική ή νοσοκομείο.

4. EINAI ΑΝΕΡΓΟΙ και για το χρονικό διάστημα που δικαιούνται
βοήθημα ανεργίας.

5. ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΟΥΝ με συγγενείς πρώτου βαθμού και έχουν μειωμένες
δαπάνες διαβίωσης, γιατί αποδεικνύεται ότι στις δαπάνες συμβάλλουν οι
συγγενείς αυτοί οι οποίοι πραγματοποιούν εισόδημα από εμφανείς πηγές.

6. EINAI ΟΡΦΑΝΟΙ ανήλικοι οι οποίοι έχουν στην κυριότητά τους
επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης από κληρονομιά του πατέρα ή της μητέρας
τους.

7. ΠΡΟΣΚΟΜΙΖΟΥΝ στοιχεία από τα οποία αποδεικνύεται ότι από
γεγονότα ανώτερης βίας πραγματοποίησαν δαπάνη μικρότερη από την τεκμαρτή.

* Οι ελεύθεροι επαγγελματίες με ετήσια έσοδα έως 150.000 ευρώ και εμπορικές
επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα έως 300.000 ευρώ μπορούν φέτος να περαιώσουν
τις χρήσεις 2003-2004 με ειδικό τρόπο αυτοελέγχου