ΓNΩMH Οι Aφγανοί επιστρέφουν στην πατρίδα τους

Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων χρόνων που κατέχω το αξίωμα του Ύπατου Αρμοστή
του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, έχω επισκεφθεί το Αφγανιστάν έξι φορές. H πρώτη
μου επίσκεψη ήταν τον Μάιο του 2001, όταν οι Ταλιμπάν ήταν ακόμα στην εξουσία.
Το Αφγανιστάν ήταν τότε μια χώρα ρημαγμένη και είχε πάψει πλέον να λειτουργεί
ως κράτος.

Στην Καμπούλ βρέθηκα ξανά τον Ιανουάριο οπότε και συνάντησα τον Πρόεδρο Αμίντ
Καρζάι, τον πρώτο δημοκρατικά εκλεγμένο Αφγανό αρχηγό κράτους. Σε τέσσερα
μόλις χρόνια, το Αφγανιστάν μεταμορφώθηκε, πέρα από κάθε προσδοκία. Όπου και
να γυρίσεις το βλέμμα σου υψώνονται νέα κτίρια, ενώ τα κινητά τηλέφωνα, τα
Internet-καφέ και η κυκλοφοριακή συμφόρηση αποτελούν τώρα αναπόσπαστο κομμάτι
της καθημερινότητας στην πόλη. Πολλές γυναίκες εργάζονται ή σπουδάζουν. Μία
λειτουργική δημοκρατία αρχίζει σιγά-σιγά να ξεπροβάλλει.

Πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, το μέλλον της χώρας βρίσκεται στα χέρια του
αφγανικού λαού. Ωστόσο, πολλές προκλήσεις εξακολουθούν να υφίστανται: η
ασφάλεια αποτελεί πρόβλημα, η οικονομία είναι αδύναμη, οι δουλειές και τα
σπίτια δεν είναι αρκετά. Με πάνω από πέντε δεκαετίες εμπειρία στην εξεύρεση
λύσεων για τους πρόσφυγες του κόσμου, η Ύπατη Αρμοστεία γνωρίζει ότι ο
επαναπατρισμός δεν είναι παρά μόνο το πρώτο βήμα σε μία περίπλοκη διαδικασία
επιστροφής, επανένταξης, αποκατάστασης και ανοικοδόμησης. Στο Αφγανιστάν, η
επιχείρηση επαναπατρισμού βρίσκεται στα τελευταία στάδια ολοκλήρωσης και
πλησιάζει η ημέρα που όλοι όσοι επιθυμούν να επιστρέψουν στο σπίτι τους θα το
έχουν κάνει. Τώρα χρειάζεται προγραμματισμός γι’ αυτήν τη νέα πραγματικότητα.

Ήδη έχουν επιτευχθεί πολλά. Από το 2002, πάνω από 3,5 εκατομμύρια Αφγανοί
πρόσφυγες έχουν επιστρέψει στην πατρίδα τους. Πρόκειται για το μεγαλύτερο –
και με διαφορά – πρόγραμμα εθελοντικού επαναπατρισμού που έχει αναλάβει ποτέ η
Ύπατη Αρμοστεία. H αλλαγή είναι αισθητή και πέραν του Αφγανιστάν: ο αριθμός
των αιτημάτων ασύλου από Αφγανούς στις βιομηχανικές χώρες μειώθηκε από σχεδόν
54.000 το 2001 σε λιγότερο από 9.000 το 2004.

Μέχρι σήμερα, η διαρκής δέσμευση της διεθνούς κοινότητας στο θέμα της
ανοικοδόμησης του Αφγανιστάν αποτελεί ενθαρρυντικό στοιχείο. Πρέπει να
συνεχίσουμε με τον ίδιο ρυθμό. Για την ώρα, η Ύπατη Αρμοστεία θα συνεχίσει να
βοηθάει τον εθελοντικό επαναπατρισμό πολλών από τα δύο έως τρία εκατομμύρια
Αφγανών που υπολογίζεται ότι παραμένουν στο Ιράν και το Πακιστάν. Πολλοί από
αυτούς τους πρόσφυγες θα επιλέξουν την επιστροφή στην πατρίδα, άλλοι θα
αποφασίσουν να μείνουν σε άλλη χώρα. Ο εθελοντικός επαναπατρισμός είναι η
προτιμώμενη λύση, αλλά όχι και η μοναδική.

Το Πακιστάν και το Ιράν έχουν προσφέρει γενναιόδωρα τη φιλοξενία τους σε
Αφγανούς πρόσφυγες για πολλά χρόνια, αλλά και οι Αφγανοί έχουν συμβάλει
ουσιαστικά στις εθνικές οικονομίες αυτών των δύο χωρών. Ως γείτονες, το Ιράν
και το Πακιστάν έχουν να παίξουν ενεργό ρόλο στη βοήθεια προς το Αφγανιστάν: η
δημιουργία ενός δυνατού περιφερειακού πλαισίου, με οικονομικούς δεσμούς και
καλές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, θα ωφελήσει σε μεγάλο βαθμό τη σταθερότητα.
Έπειτα από 25 χρόνια κρίσεων, οι σημερινές μετακινήσεις πληθυσμών προς και από
το Αφγανιστάν είναι πραγματικά υγιές σημάδι που αντανακλά μία ολοένα
εξελισσόμενη τοπική οικονομία. Δεν υπάρχει καλύτερη απόδειξη για την πρόοδο
του Αφγανιστάν από το να μπει τέλος σε μία από τις πιο μακροχρόνιες
προσφυγικές κρίσεις στον κόσμο. Κατά τη διάρκεια της σημερινής συνάντησης στις
Βρυξέλλες, θα εξεταστεί πώς οι μετακινήσεις πληθυσμών στην περιοχή μπορεί να
αντιμετωπιστούν σε ευρύτερο μεταναστευτικό πλαίσιο, στο οποίο προβλήματα
σχετικά με τους πρόσφυγες ή άλλα ανθρωπιστικά ζητήματα δεν είναι παρά μόνο μία
πλευρά ενός περίπλοκου φαινομένου.

Το άρθρο του Ρουντ Λούμπερς, Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες,
δημοσιεύεται με αφορμή τη σημερινή συνάντηση των κυβερνήσεων του Αφγανιστάν,
του Ιράν και του Πακιστάν με δωρήτριες κυβερνήσεις στις Βρυξέλλες.