Δρόμοι

Το κοινό…

… περίμενε με αδημονία τον ομιλητή να εμφανιστεί στο σαλόνι του ξενοδοχείου
Γκέρλινγκ, στην Γκαμπλόντς. H τοπική εφημερίδα είχε προαναγγείλει πως ο Φραντς
Κάφκα θα παρουσιαζόταν «στις οκτώ και μισή ακριβώς» εκείνη την 29η Σεπτεμβρίου
1910 και το ενδιαφέρον ήταν μεγάλο. Το πρώτο του λογοτεχνικό έργο είχε εκδοθεί
μόλις δυο χρόνια νωρίτερα. Αν και ο Κάφκα είχε προετοιμαστεί επιμελώς για
εκείνη τη βραδιά, ήταν πολύ νευρικός. H ανάγνωση του έργου του στο κοινό
απέτυχε παταγωδώς, όπως ομολόγησε και ο ίδιος αργότερα σε μια επιστολή του
στον φίλο του Μαξ Μπροντ.

Τι είχε φταίξει;..

… Ίσως το ότι είχε βρεθεί σε εκείνη την πόλη για άλλη δουλειά. Ήταν
απεσταλμένος της «Ασφαλιστικής Εταιρείας Εργατικών Ατυχημάτων του Βασιλείου
της Βοημίας», που έδρευε στην Πράγα. Μόλις είχε πιάσει δουλειά και είχε
αναλάβει να εξηγήσει στις βιομηχανίες υαλουργίας της Γκαμπλόντς πως, όσες από
αυτές δεν πληρούσαν τους κανονισμούς ασφαλείας εργασίας, θα έπρεπε να
καταβάλλουν αυξημένα ασφάλιστρα για τους εργάτες τους. Οι βιομήχανοι της πόλης
είχαν θορυβηθεί από αυτόν τον νεαρό, που διέβλεπαν πως θα «ψαλλίδιζε» τα κέρδη
τους. Ένα χρόνο αργότερα, ο Κάφκα υπέβαλε υπόμνημα στο υπουργείο Εσωτερικών,
στο οποίο περιέγραφε με σκληρή γλώσσα τις παραβιάσεις των κανονισμών ασφαλείας
από τους βιομηχάνους της Γκαμπλόντς. Το ταλέντο του Φραντς Κάφκα δεν
περιοριζόταν μόνο στη λογοτεχνία. Όπως έγραψε ο Ρίχαρντ Κέμερλινγκ στην
«Φρανγκφούρτερ Αλγκεμάινε», φαίνεται πως με την ίδια ευκολία που σε μακρινούς
περιπάτους διαμόρφωνε κείμενα μέσα στο κεφάλι του και όταν πια επέστρεφε στο
σπίτι τα αράδιαζε πάνω στο χαρτί, με την ίδια εκείνη ευκολία μπορούσε να
συντάσσει και ασφαλιστήρια συμβόλαια, που μάλιστα ήταν εναντίον των
συμφερόντων των βιομηχάνων (πόσο δύσκολα συντάσσουν παρόμοια συμβόλαια οι
σημερινοί ασφαλιστές!). Αν πιστέψουμε τους προϊσταμένους του, εκτός από τη
λογοτεχνία, ο νεαρός Κάφκα ήταν ταλέντο και στη δουλειά του.

H ασφάλεια…

… στους χώρους εργασίας έχει βελτιωθεί πολύ από τότε. Όμως, γιατί
εξακολουθούμε να νιώθουμε ανασφαλείς; Σε έρευνα που έγινε σε 700 βρετανικές
επιχειρήσεις, διαπιστώθηκε πως το στρες στους χώρους εργασίας κοστίζει 2
δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο σε άδειες ασθενείας και χαμένη παραγωγικότητα.
Οι απουσίες υποχρεώνουν τους υπόλοιπους εργαζόμενους να δουλεύουν πιο πολύ και
πιο σκληρά για να αναπληρώσουν τη δουλειά των απόντων. Έτσι λυγίζουν και αυτοί
από το στρες. Φαύλος κύκλος. Από τις άδειες ασθενείας, η μια στις εννιά,
σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας που δημοσίευσε η «Ίβνινγκ Στάνταρντ»,
οφείλεται στο στρες.

H συμπάθεια…

.. προς εργαζομένους είναι άραγε η λεπίδα με την οποία μπορούμε να λύσουμε τον
γόρδιο δεσμό του λαβυρινθώδους λογοτεχνικού έργου του νεαρού ασφαλιστή; Ήταν
άραγε ο Κάφκα ένας ήρωας των εργαζομένων που επιδίωκε τον εξανθρωπισμό της
εργασίας; Όποια και αν είναι η απάντηση, νιώθουμε σαν να μην απολυθήκαμε ποτέ
από την «Αποικία των τιμωρημένων».