TPITH AΠOΨH H αδύνατη συγκατοίκηση

H ευρεία διακομματική πλειοψηφία που επιτεύχθηκε στην εκλογή του νέου Προέδρου
της Ελληνικής Δημοκρατίας ίσως ώθησε κάποιους να σκεφτούν ότι το πείραμα μιας
κάποιου είδους «συγκατοίκησης», ή έστω συνεννόησης, με την παρούσα κυβέρνηση
θα μπορούσε να επεκταθεί και σε πεδία άσκησης πολιτικής. Κάτι τέτοιο, όμως,
είναι δυστυχώς αδύνατο.

H όποια συναίνεση σταματά στη σύμπτωση των δύο μεγάλων κομμάτων σε ένα πρόσωπο
– ένα δυνάμει άξιο πρόσωπο, που διαδέχεται ένα έμπρακτα άξιο. Ο απερχόμενος
Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπήρξε ο καλύτερος που είχε μεταπολιτευτικά η χώρα
μας για έναν απλό και συγχρόνως δυσεύρετο λόγο: την καταλληλότητά του για το
συγκεκριμένο αξίωμα.

H δεκαετής θητεία του χαρακτηρίστηκε από κοινό νου, λιτή ιδιωτικότητα, επαφή
με το δημόσιο αίσθημα και σταθερή υπηρέτηση των θεσμών, όπως ιδίως φάνηκε από
τη στάση που κράτησε στο θέμα των ταυτοτήτων και στις διάφορες προκλήσεις
εναντίον των αλλοδαπών συμπολιτών μας. Ο ρόλος, όμως, του Προέδρου στο
κοινοβουλευτικό μας σύστημα είναι (ή μάλλον κατέστη – και καλώς κατέστη)
πολιτικά δευτερεύων. Τον τόνο δίνει ο Πρωθυπουργός και η κυβέρνηση. Και η
παρούσα κυβέρνηση δείχνει κάθε μέρα για ποιο λόγο δεν αφήνει το παραμικρό
περιθώριο συνύπαρξης με τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που βρίσκονται
προς τα αριστερά της.

Σε πέντε κυρίως σημεία εστιάζεται, κατά τη γνώμη μου, ο βαθύτατα αντιδραστικός
χαρακτήρας της κυβέρνησης και, αντιστοίχως, τα πεδία στα οποία δεν μπορεί να
υπάρξει η παραμικρή σύγκλιση ή υποχώρηση, τουλάχιστον από πλευράς αξιωματικής
αντιπολίτευσης.

Τα απαριθμώ, με κάποια μόνο παραδείγματα από την καθημερινή εμπειρία όλων μας:
ο εκπεσμός της πολιτικής σε φραστικό, και όχι μόνο, τραμπουκισμό (οι
«νταβατζήδες» του Πρωθυπουργού, το «να πάτε… στο καλό» υφυπουργού σε
συνδικαλιστές, οι προχθεσινοί «τριχωτοί λυκάνθρωποι» του κοινοβουλευτικού
εκπροσώπου της Νέας Δημοκρατίας).

H ανατροπή κρίσιμων εννοιών στο παιχνίδι της εικόνας (η ίδια η «συναίνεση» στο
στόμα του Πρωθυπουργού, η «αξιοκρατία» κατά υπουργόν Εσωτερικών, η «ήπια
προσαρμογή» του υπουργού Οικονομικών, οι «επιτυχίες» της εξωτερικής
πολιτικής).

H υποδαύλιση όλων των συντηρητικών, και αναπόδραστα οπισθοδρομικών,
αντανακλαστικών της ελληνικής κοινωνίας (η πρόταξη της «σεμνότητας και
ταπεινότητας», η σκλήρυνση κάθε είδους πειθαρχίας στους εργασιακούς χώρους, το
διπλό παιχνίδι με την Εκκλησία, η στάση έναντι των ξένων και των
«διαφορετικών»).

H απροσχημάτιστη παραβίαση των θεσμών στο όνομα της νομιμότητας (η κλήση
ανεξάρτητων εισαγγελέων για «οδηγίες» από τον υπουργό Δικαιοσύνης, η κατά τον
συνταγματολόγο υπουργό Εσωτερικών σχέση των εκτελεστικών του Συντάγματος νόμων
με το κοινοτικό δίκαιο, οι ενέργειες και πρωτοβουλίες για «περιορισμό» του –
γραπτού μόνο – Τύπου, η προχθεσινή άρνηση ψηφοφορίας στη Βουλή). Οι «επιλογές»
μέσω δημοσκοπήσεων και με μόνο κριτήριο το κομματικό κέρδος, δηλαδή η άρνηση
της πολιτικής και της ανάληψης ευθυνών (ο τουρισμός στη Λουκέρνη, το «για όλα
φταίνε οι προηγούμενοι» στην οικονομία, το στρίβειν διά του αρραβώνος στο
Ασφαλιστικό, η ανυπαρξία στο περίφημο μέτωπο της «καθημερινότητας»).

Μπροστά σε αυτό το σχέδιο της εξουσίας για την εξουσία, η πολιτική σύγκρουση
είναι η μόνη υπεύθυνη στάση του ΠΑΣΟΚ. H ομιλία του Προέδρου του στην επέτειο
ανάληψης των καθηκόντων του, καθώς και η ανταπόκριση από το ακροατήριο αλλά
και την κοινωνική βάση του κόμματος, έδειξαν όχι μόνο αντίληψη των ουσιαστικών
διαχωριστικών γραμμών αλλά και βούληση στήριξης σε αυτές για τη συγκρότηση
μιας αξιόπιστης αντι-πρότασης εξουσίας. Από αυτή την άποψη, ο Φεβρουάριος, που
έφερε επίσης τη συσπείρωση της ιταλικής κεντροαριστεράς και θα φέρει την
επιστροφή των Πορτογάλων σοσιαλιστών στην εξουσία, μπορεί να αποδειχθεί ο
μήνας της καμπής.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.