Συμπλεγματική διακυβέρνηση

Ο Ρίτσαρντ Νίξον πέτυχε μεγάλες εκλογικές νίκες, αλλά κυβέρνησε με το σύμπλεγμα του ηττημένου. Κάπως έτσι προέκυψε το Γουότεργκεϊτ…

ΤΟ 2004 η N.Δ. εξασφάλισε ευρεία και άνετη πλειοψηφία στις βουλευτικές
εκλογές του Μαρτίου. H επικράτησή της στις ευρωεκλογές έπειτα από τρεις μήνες
επιβεβαίωσε την πολιτική κυριαρχία της. Θα περίμενε λοιπόν κανείς ότι η
διακυβέρνηση Καραμανλή θα πολιτευόταν στον «μεσαίο χώρο», σύμφωνα με τον
διάσημο νεολογισμό του Γιάννη Λούλη, αξιοποιώντας τα κεκτημένα της οκταετίας
Σημίτη και τραβώντας μπροστά.

Παραδόξως, συνέβη το ανάποδο. Από τη δημοσιονομική απογραφή ώς τα εξοπλιστικά,
η νέα διακυβέρνηση έχει μια ροπή προς τα πίσω. Αυτό φάνηκε ιδιαίτερα μετά το
τέλος των Ολυμπιακών Αγώνων, που ήταν το έσχατο γεγονός, το οποίο ήταν
προδιαγεγραμμένο από τις επιλογές της κυβέρνησης Σημίτη. Από τον Σεπτέμβριο
και μετά, η N.Δ. επιχειρεί να μετατρέψει τη χώρα σε μια απέραντη προανάκριση
με αναφορά στα πεπραγμένα των προκατόχων της.

Ομολογουμένως, η δημόσια ζωή βρίσκεται σε ένα γενικευμένο κλίμα αναδρομής στο
παρελθόν. Παραδείγματος χάριν επανεξετάζεται, με αφορμή την υπόθεση Γιοσάκη,
ακόμη και το παρασκήνιο της εκλογής Χριστόδουλου στον Αρχιεπισκοπικό Θρόνο το
1998.

ΠΩΣ εξηγείται αυτή η τάση πολιτικού ρετρό; H αλήθεια είναι πως μια
μακρά περίοδος διακυβέρνησης αφήνει πάντα κάποιες «ουρές» – και το ΠΑΣΟΚ
κυβέρνησε επί έντεκα συνεχή χρόνια. Στη Γερμανία, μια σειρά από αποκαλύψεις
για θέματα πολιτικού χρήματος ταλαιπώρησαν τον Χέλμουτ Κολ, όταν δεν ήταν πια
καγκελάριος. Στη Γαλλία, ασχολούνται ακόμη με τις εξωθεσμικές δραστηριότητες
τού, τεθνεώτος από το 1996, Φρανσουά Μιτεράν. Το δίδαγμα είναι ότι η εξουσία
τελειώνει άσχημα.

Ωστόσο, πέρα από τη συγκριτική πολιτική προσέγγιση, υπάρχουν και άλλες
ερμηνείες. H διαρκής αναμόχλευση του παρελθόντος, με μορφή «σκανδάλων» ή
«αποκαλύψεων», φαίνεται να συνδέεται και με την κυβερνητική αμηχανία της N.Δ..
Με τη χώρα σε στασιμότητα, οι «εγκέφαλοι» της νέας διακυβέρνησης κινούν
διαρκώς νέους κύκλους εκκαθαρίσεων. Ήδη προγραμματίζεται, για την εβδομάδα
μετά την προεδρική εκλογή, η δημοσιοποίηση των πόθεν έσχες των βουλευτών για
τη χρήση του 2002.

Μια τρίτη εξήγηση, έχει να κάνει με την ιδιότυπη πολιτική ψυχολογία της νέας
Δεξιάς. Τόσο ο Καραμανλής όσο και οι νεώτεροί του τριαντάρηδες και
σαραντάρηδες της N.Δ. είναι η «γενιά της αντιπολίτευσης». Από το 1981 ώς το
2004, σπούδασαν, ανδρώθηκαν και μπήκαν στην πολιτική ή τον επαγγελματικό
στίβο, βλέποντας το σύστημα εξουσίας του ΠΑΣΟΚ έξω από τη βιτρίνα. Ακόμη και
το διάλειμμα του 1990-93 δεν απάλυνε την ψυχολογία του αουτσάιντερ που είχαν
οι περισσότεροι εξ αυτών, αφού κυβέρνησε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και όχι ο
Καραμανλισμός, που ανέλαβε τα ηνία της N.Δ. σταδιακά, από το 1994 και μετά,
πρώτα με τον Μιλτιάδη Έβερτ και οριστικά με τον νεώτερο Καραμανλή.

H NEA Δεξιά δεν προσήλθε στα κυβερνητικά γραφεία με την αυτοπεποίθηση
εκείνου που κερδίζει με μεγάλο ποσοστό, άρα έχει την εμπιστοσύνη της
κοινωνίας. Αντιθέτως, πολιτεύεται με ένταση και εκδικητικότητα ανάλογη με τα
συμπλέγματα εκείνου που ήταν είκοσι χρόνια στο περιθώριο.

Δεν πρόκειται για πρωτοφανές φαινόμενο. Ο Ρίτσαρντ Νίξον κέρδισε άνετα τις
εκλογές του 1968 και του 1972 στις ΗΠΑ, επικαλούμενος την υποστήριξη της
«σιωπηλής πλειοψηφίας». Ωστόσο, ο ίδιος ήταν ψυχολογικά εγκλωβισμένος στα
τραύματα της οκταετίας 1960-68, όταν βρέθηκε στο περιθώριο, μετά την ήττα από
τον Τζων Κέννεντυ και πολλοί θεώρησαν ότι η καριέρα του τερματίστηκε. Στον
Λευκό Οίκο ο Νίξον κυνηγούσε φαντάσματα και έβλεπε παντού το «προοδευτικό
κατεστημένο της Ανατολικής Ακτής» – τους καθηγητές του Χάρβαρντ και τους
δημοσιογράφους των «Νιου Γιορκ Τάιμς» και της «Ουάσιγκτον Ποστ» – να τον
πολεμά.

Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Ο Λευκός Οίκος ξεκίνησε μια σειρά παρακρατικών
πολιτικών δραστηριοτήτων κατά του Δημοκρατικού Κόμματος που οδήγησαν στο
σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ.

Μέχρι στιγμής η διακυβέρνηση Καραμανλή κινείται συχνά στα όρια της νομιμότητας
με σαφή διάθεση πολιτικού ρεβανσισμού. Το ερώτημα είναι αν θα εκτροχιαστεί.