Πρώτα γενέθλια με… κεράκι την ανανέωση

Την Τρίτη, ανήμερα της εκλογής του Καρ. Παπούλια στην Προεδρία της
Δημοκρατίας, ο Γιώργος Παπανδρέου έχει τα δικά του «γενέθλια»: κλείνει ακριβώς
ένας χρόνος από την ημέρα, κατά την οποία ένα εκατομμύριο πολίτες ψήφισαν για
την ανάδειξή του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Επικύρωσαν έτσι με την ψήφο τους το
αποτέλεσμα της «βελούδινης» μετάβασης του Κινήματος από την ηγεσία Σημίτη στην
ηγεσία ενός νέου πολιτικού «με όνομα βαρύ σαν ιστορία».

Έναν χρόνο μετά, είναι πια διαδεδομένη η αντίληψη ότι το εγχείρημα Παπανδρέου
είχε ηρωικά στοιχεία: παρέλαβε ένα κόμμα το οποίο ουσιαστικά δεν υπήρχε κάτω
από τη σκιά της επερχόμενης ήττας, το οδήγησε στις εκλογές και πέτυχε να το
φέρει πάνω από το 40%, όταν όλα έδειχναν ότι η ήττα θα ήταν συντριπτική.

Μέμφονται τον Σημίτη. Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι μέμφονται τον
πρώην πρωθυπουργό K. Σημίτη, για δύο λόγους:

* Πρώτον, διότι αφού είχε αποφασίσει τι θα πράξει, ήδη από την άνοιξη
του 2003, δεν προχώρησε στη μεταβίβαση της ηγεσίας προς τον Γ. Παπανδρέου το
καλοκαίρι του ίδιου χρόνου και περιορίστηκε απλώς στην αλλαγή του γραμματέα
του ΠΑΣΟΚ K. Λαλιώτη, από τον Μιχ. Χρυσοχοΐδη.

* Δεύτερον, γιατί δεν εκχώρησε μαζί με την ηγεσία του κόμματος και την
πρωθυπουργία στον Γ. Παπανδρέου, ώστε να πάει στις εκλογές ως πρωθυπουργός.
Θεωρούν ότι στο λίγο διάστημα έως τις εκλογές θα μπορούσε να δώσει μερικά
δείγματα του νέου ύφους και ήθους εξουσίας που επαγγέλλεται…

H ήττα στις ευρωεκλογές, με τη «βαριά» διαφορά του 9% από τη Νέα Δημοκρατία,
ήλθε απλώς να επιβεβαιώσει ότι αν ο Γ. Παπανδρέου είχε χρόνο μπροστά του όλα
θα ήταν πιο εύκολα γι’ αυτόν. Όχι πως θα μπορούσε να ανατρέψει το διαφαινόμενο
αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά ίσως τα πράγματα να ήταν καλύτερα για εκείνον και
το ΠΑΣΟΚ.

Διμέτωπος αγώνας. H ιστορία όμως δεν γράφεται με «αν», αλλά με
πραγματικά γεγονότα. Και ένα πραγματικό γεγονός είναι ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ
έδωσε το διάστημα των δύο μηνών που προηγήθηκαν των εκλογών του Μαρτίου
ουσιαστικά έναν διμέτωπο αγώνα: τόσο προς τα έξω, με τη Νέα Δημοκρατία και τα
κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης KKE και ΣΥΝ που τον εγκαλούσαν για
πολιτικές των κυβερνήσεων Σημίτη στις οποίες εκείνος δεν είχε συμμετοχή, όσο
και προς τα μέσα. Με αποκορύφωμα την «υπόθεση Πάχτα», ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ
βρέθηκε πολλές φορές αντιμέτωπος με επιθέσεις στελεχών τα οποία του
καταλόγιζαν απειρία, λάθη, κακές επιλογές, αδυναμία αντιμετώπισης της Νέας
Δημοκρατίας, λανθασμένη επικοινωνιακή στρατηγική, αδύναμη δημόσια παρουσία και
αστοχία κορυφαίων κινήσεων (όπως η αμφίπλευρη διεύρυνση).

Αποπροσανατολισμός. Είναι δύσκολο να αποτιμήσει κανείς αν στο
αποτέλεσμα των εκλογών μέτρησε και πόσο ο εσωτερικός «πόλεμος», που εξελίχθηκε
στο δίμηνο προ της 7ης Μαρτίου. Είναι όμως σίγουρο ότι πολλές φορές
αποπροσανατόλισε την εκλογική βάση του ΠΑΣΟΚ, έστειλε προς το σύνολο του
εκλογικού σώματος το μήνυμα πως «το ΠΑΣΟΚ δεν είναι πλέον σοβαρή πρόταση
εξουσίας» και επιπρόσθετα δημιούργησε αμφιβολίες για το «αν ο Γιώργος μπορεί
να ελέγξει το μαγαζί». Σήμερα, ένδεκα μήνες μετά τις εκλογές, ο απολογισμός
για τον Γιώργο Παπανδρέου – ακόμα και για τους μεγαλύτερους επικριτές του μέσα
στο κόμμα – έχει θετικό ισοζύγιο. Έπειτα από πολλές και διαφορετικού χαρακτήρα
συγκρούσεις, όπως άλλωστε συμβαίνει πάντοτε σε αυτές τις περιπτώσεις, ουδείς
αμφισβητεί – και πολύ περισσότερο τα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ – ότι «ο
Γιώργος ελέγχει το μαγαζί».

«Φανατικά» προσηλωμένος. Επιπλέον όλοι παραδέχονται ότι έχει μια
προσήλωση στον στόχο, στην οποία επιμένει με φανατισμό: επιδιώκει την ανανέωση
του πολιτικού προσωπικού τού κόμματος, για να μπορέσει στη συνέχεια αυτό το
προσωπικό να διαδεχθεί το υπάρχον και πολλαπλώς απαξιωμένο. Του καταλογίζουν
ότι στην προσπάθεια αυτή, πολλές φορές διαπράττει λάθη, αφήνοντας να καίγονται
και χλωρά μαζί με τα ξερά. Κάποιοι του καταλογίζουν επίσης ότι στην προσπάθειά
του, παρασύρεται σε αποκλεισμούς στελεχών και, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο,
διευρύνει τον κύκλο των δυσαρεστημένων.

Ουδείς όμως εξ όσων σπεύδουν να του αποδώσουν ευθύνες για όλα αυτά, δεν
αμφισβητεί τις προθέσεις του. Ότι έχει στο μυαλό του ένα συγκεκριμένο μοντέλο
κόμματος, το οποίο θα λειτουργήσει πολυσυλλεκτικά στο μέλλον, που θα ανανεώσει
το στελεχιακό δυναμικό του ΠΑΣΟΚ και θα διευρύνει την εκλογική του βάση.
Εκείνος θεωρεί το Συνέδριο του Μαρτίου ως την αφετηρία για το μεγάλο ξεκίνημα,
τα στελέχη του κόμματος στέκονται στα οργανωτικά. Ποιος θα περιληφθεί σε ποιο
όργανο και μέσα απο ποια διαδικασία.

«Άλλη αντίληψη». Όπως λέει κι ένας στενός συνεργάτης του: «H διαφορά
του Γιώργου με τους άλλους είναι ότι ο Γιώργος θέλει πρώτα να νοικοκυρέψει το
μαγαζί για να το κάνει πιο ελκυστικό, ενώ οι άλλοι έχουν στο μυαλό τους μόνο
την εξουσία. Είναι προφανές ότι κάποιος πρέπει να μετακινηθεί από τη θέση του
και αυτός φυσικά δεν είναι ο Γιώργος Παπανδρέου. Δεν συμβαδίζουν αυτές οι
λογικές. Οι άλλοι προσπαθούν να καταλάβουν τι κάνει ο Γιώργος με βάση το πώς
σκέπτονται οι ίδιοι. Είναι λάθος. Ο Γιώργος έχει μια άλλη αντίληψη για την
πολιτική και τα πράγματα. Θέλουν επίθεση με όλα τα μέσα για την κατάληψη της
εξουσίας στις ερχόμενες εκλογές. Αλλά τι να την κάνουμε την εξουσία, αν
προηγουμένως δεν έχουμε δημιουργήσει στην κοινωνία την εντύπωση ότι μάθαμε από
τα λάθη μας, πως έχουμε αλλάξει και ότι μπορούμε να είμαστε πια η λύση στο
πολιτικό πρόβλημα που δημιουργεί στη χώρα η ακυβερνησία της Νέας
Δημοκρατίας;».

Έχει «σύμμαχο» τον χρόνο

Το πιο μεγάλο πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ σήμερα, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, είναι
ότι η κοινωνία εξακολουθεί να είναι «θυμωμένη» μαζί του. Το αποτέλεσμα είναι
να μην μπορεί να εισπράξει – παρά ελάχιστα – από την επιδεινούμενη φθορά της
κυβέρνησης. Οι πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι θα πρέπει να περάσει «ένα ικανό
διάστημα» για να μπορέσει το ΠΑΣΟΚ να ξεπεράσει αυτό το πρόβλημα. Πόσο, δεν
μπορούν να προσδιορίσουν. Αλλά συμπληρώνουν πως «ο χρόνος είναι συνάρτηση της
έντασης της κριτικής του ΠΑΣΟΚ και του μεγέθους των λαθών της κυβέρνησης».

Βελτιωμένος. Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι «ο Γιώργος είναι σαφέστατα
βελτιωμένος σε σχέση με το πώς ήταν έναν χρόνο πριν» και προσθέτουν ότι «θέλει
κι αυτός χρόνο να ωριμάσει, να σταθεί γερά στα πόδια του και να το δείξει προς
τα έξω». Πάντως, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια σταθερότητα σε σχέση με τη
δημοτικότητά του, που παραμένει πάντα πολύ υψηλή. Σήμερα, η δημοτικότητά του
είναι στα ίδια επίπεδα που ήταν πέρυσι τέτοιο καιρό, όταν γινόταν πρόεδρος του
ΠΑΣΟΚ: με 66% θετικές γνώμες, φιγουράρει στις πρώτες θέσεις του πίνακα. Και με
επιπλέον θετικό στοιχείο ότι μειώθηκαν ελαφρώς οι αρνητικές γνώμες για εκείνον
– από το 31% στο 29%. Και είναι σαφές ότι ο χρόνος είναι σύμμαχός του…

Οι εκτιμήσεις όμως αυτές λίγη σημασία έχουν μπροστά σ’ αυτό που λέει η
κοινωνία.

Νέα ηθική. Και η αλήθεια είναι ότι η κοινωνία, πέρυσι τέτοιο καιρό,
είδε τον Γιώργο Παπανδρέου ως τον άνθρωπο που θα έφερνε τη «νέα ηθική» στην
πολιτική. Παρακολούθησε με ενδιαφέρον το εγχείρημά του και εξακολουθεί να το
παρακολουθεί. Το θέμα είναι αν αυτό είναι αρκετό για να δημιουργήσει τις
συνθήκες για την αλλαγή της στάσης της κοινωνίας απέναντι στο ΠΑΣΟΚ…