διακοπές Xαλκιδική

H Χαλκιδική εκτός από «πόδια» και παραλίες έχει και ωραία βουνά, τα οποία
τώρα τον χειμώνα είναι ακόμη ομορφότερα. Ο Χολομώντας (ή Υψίζωνος) είναι το
κεντρικό μεγάλο βουνό της ηπειρωτικής Χαλκιδικής και είναι σκεπασμένος από
πυκνά δάση με βελανιδιές και οξιές, τα οποία διασχίζουν καταπληκτικοί
χωματόδρομοι και ασφαλτόδρομοι

H παλιά κεντρική οδική αρτηρία Πολυγύρου – Αρναίας θα σας οδηγήσει σε μια
απολαυστική διαδρομή. Ξεκινήστε κλασικά από τον Άγιο Πρόδρομο, ένα
μικρό χωριό φτιαγμένο για να υμνήσει την υψηλή γαστρονομία της θράκας. Όπως θα
δείτε, πάνω στον κεντρικό δρόμο υπάρχουν ένα σωρό ψησταριές, η μια δίπλα στην
άλλη, στολισμένες με ατελείωτες αρμαθιές από λουκάνικα, βουνά από σουτζουκάκια
και μπιφτέκια, σουβλάκια σε κάθε σχήμα μέγεθος και ποικιλία, σούβλες με
κατσικάκια, κοντοσούβλια, κοκορέτσια, γουρουνόπουλα που σιγοψήνονται και όλους
τους περαστικούς σταματημένους για τον απαραίτητο μεζέ, τον οποίο παίρνουν
είτε σε λαδόκολλα για τον δρόμο ή στα τραπεζάκια με την ησυχία τους. Κάντε την
απαραίτητη στάση σε όποια ψησταριά θέλετε (είναι όλες πολύ καλές) και χωθείτε
στα ατελείωτα στροφιλίκια του δρόμου που ανηφορίζει γλυκά στις γεμάτες
βελανιδιές και θεόρατες οξιές πλαγιές του Χολομώντα, όπου θα διαπιστώσετε την
πεμπτουσία της λέξης «πυκνό δάσος». H πασίγνωστη διαδρομή θα σας οδηγήσει στην
γραφική Αρναία, η οποία μπορεί να γίνει η βάση για τις εξορμήσεις σας στον
Χολομώντα.

Το χωριό Αρναία

H Αρναία – η παλιά Λιαριγκόβη – είναι το κεφαλοχώρι της περιοχής,
γεμάτο γραφικές γειτονιές με ωραία σπίτια. H Αρναία πήρε το σύγχρονο όνομά της
από τις δύο αρχαίες πόλεις Αυγαία και Αρναί, οι οποίες πιθανότατα βρίσκονται
στη γύρω περιοχή. Στα πολυτιμότατα για την ιστορία της Χαλκιδικής έγγραφα του
Αγίου Όρους αναφέρεται για πρώτη φορά η Λιαριγκόβη τον 14ο αιώνα ως μετόχι της
Μονής Κωνσταμονίτου. Σιγά σιγά το μετόχι έγινε χωριό και καθώς τα χρόνια
πέρναγαν οι Λιαριγκοβίτες παράτησαν βόδια, μοσχάρια και κοπριές και έγιναν
πολύ σπουδαίοι μεταλλωρύχοι, δουλεύοντας στα πλουσιότατα μεταλλεία του
Στρατωνικού, ενώ από το 1775 οι Λιαριγκοβίτες εκμεταλλεύονταν μόνοι τους πολλά
ορυχεία, πληρώνοντας 220 οκάδες ασήμι στις απύθμενες τσέπες του Σουλτάνου. H
Λιαριγκόβη τον 19ο αιώνα ήταν ακμαιότατο χωριό, με υπέροχα σπίτια, εφτά
κλίβανους για τα περίφημα υφαντά του χωριού, 40 μαγαζιά, 10 χάνια και πολλούς
ξενώνες, ωραία καλλωπισμένα δρομάκια και 30 βρύσες με γάργαρο νερό του
Χολομώντα. Το ωραίο χωριό έπαψε να είναι και ωραίο και χωριό μετά το 1821,
όταν απ’ εκεί πέρασε ο πολύς Χατζή Μπαϊράμ πασάς, ο οποίος είχε πάει στη
Χαλκιδική για να βάλει τάξη στους επαναστατημένους Έλληνες. Ο εν λόγω πασάς
έκαψε, έσφαξε, έκλεψε και όταν έφυγε η Λιαριγκόβη ήταν ένας σωρός από στάχτες.
Ο σημερινός οικισμός φτιάχθηκε από τον 19ο αιώνα.

MH ΧΑΣΕΤΕ…

*** Να δείτε το ωραιότερο από τα σπίτια της Αρναίας, το οποίο
είναι ένα σπάνιο χτισμένο από Ηπειρώτες μαστόρους αρχοντικό τού 19ου αιώνα. H
κάτοψή του έχει σχήμα Π και το ισόγειο είναι σχεδόν ολόκλειστο, χωρίς
ανοίγματα. Σήμερα στεγάζει το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, όπου
εκτός από τα πολύ ενδιαφέροντα εκθέματα μπορείτε να θαυμάσετε τις
λεπτοδουλεμένες και με περισσή τέχνη φτιαγμένες ξυλοκατασκευές στο ανώγι.

*** Να δείτε το πολύ ενδιαφέρον Αρχαιολογικό Μουσείο Πολυγύρου,
με εκθέματα και σπουδαίες πληροφορίες για τις γεμάτες αρχαίες νοτιοελλαδικές
αποικίες δαντελωτές ακτές της Χαλκιδικής. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να
γνωρίσετε την αρχαία ιστορία της Χαλκιδικής και ένα από τα ελάχιστα γνωστά
μουσεία της βόρειας Ελλάδας.

*** Να δείτε το παλαιό σχολείο της Αρναίας, το αρχαιότερο σήμερα
σχολείο της Χαλκιδικής, χτισμένο το 1887. Δίπλα ακριβώς θα δείτε το
αρχιτεκτονικό σήμα κατατεθέν της Αρναίας, το πέτρινο κωδωνοστάσιο του Αγίου
Στεφάνου, το οποίο χτίστηκε το 1884. Οι καμπάνες του ήρθαν έπειτα από 4 χρόνια
και αν βρεθείτε σε επίσημη κωδωνοκρουσία θα απολαύσετε έναν μελωδικότατο ήχο,
ο οποίος (σύμφωνα με μαρτυρία κάποιου ιερέα ονόματι Παπακάργα) ήταν μελικό
σύστημα της αγιορείτικης Μονής Γρηγορίου.

*** Να ακολουθήσετε (αν ο καιρός και το όχημά σας επιτρέπουν) κάποιον από
τους εκπληκτικούς δασικούς χωματόδρομους του Χολομώντα, ειδικά εκείνους
που συνδέουν τον Ταξιάρχη με τα Βράσταμα, μέσα στις φοβερές οξιές και τις
μεγάλες βελανιδιές και… ανάμεσα στα αγριογούρουνα! Στον Χολομώντα όπως και
στο γειτονικό Στρατωνικό υπάρχουν άφθονα τέτοια ζώα, πολλά εκ των οποίων είναι
σε ημιάγρια κατάσταση και βόσκουν μαζί μα τα ήμερα γουρούνια και τους
χοιροβοσκούς τους σε μια από τις σπανιότερες εικόνες της βόρειας Ελλάδας.

*** Να κατηφορίσετε στα Βράσταμα, γνωστά στους Χαλκιδικιώτες και ως
Βραστά. Το όνομα του χωριού προέρχεται μάλλον από κάποιο καλόγερο Βράσταμο,
που ζούσε εκεί, ενώ κανονικά θα έπρεπε να προέρχεται από το βράσιμο του
τσίπουρου, το οποίο είναι ξεχωριστό και φημισμένο, αφού φτιάχνεται από
αρωματικά κούμαρα. Το χωριό είναι από τα αρχαιότερα της Χαλκιδικής και
αναφέρεται από τον 9ο αιώνα.

Στον γραφικό Ταξιάρχη

Στον δρόμο για τον Ταξιάρχη

Στη βαθυπράσινη καρδιά του βουνού βρίσκεται το γραφικό χωριό Ταξιάρχης,
ο βασικός προμηθευτής των ελληνικών σπιτιών με φρέσκα χριστουγεννιάτικα
(απολύτως καλλιεργήσιμα στα ξέφωτα του βουνού) έλατα. Ο Ταξιάρχης είναι ένα
από τα ομορφότερα χωριά της Χαλκιδικής, με πολλά από τα παλαιά του σπίτια
θαυμάσια αναστηλωμένα.

Θαυμάσιες δασικές διαδρομές ενώνουν τον Ταξιάρχη με τα Βράσταμα, άλλο
ένα γραφικότατο χωριό του Χολομώντα, τα παμπάλαια σπίτια του οποίου αγοράζουν
πολλοί Θεσσαλονικείς και τα ανακαινίζουν με μεγάλη φροντίδα. Στη νοτιοδυτική
άκρη του Χολομώντα, τριγυρισμένος από σκιερά δάση και άφθονα νερά βρίσκεται ο
Πολύγυρος, η διοικητική πρωτεύουσα της Χαλκιδικής. Δεν γνωρίζουμε αν η
κωμόπολη πήρε το όνομά της από τους πολύ γερούς ή τους πολύ γέρους κατοίκους
της, αλλά σίγουρα δεν πήρε το όνομα της αρχαίας πόλης που πιθανότατα βρισκόταν
εκεί και ονομαζόταν Απολλωνία Χαλκιδική (για να ξεχωρίζει από τις άλλες δύο
γειτονικές Απολλωνίες: τη Μυγδονική στη λίμνη Βόλβη και την Ακταία στη
χερσόνησο του Άθωνα). Ο Πολύγυρος ήταν παλιό μετόχι της Μονής Ιβήρων και
ήκμασε ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας ως κέντρο μιας ομάδας
χωριών που λέγονταν Χασικοχώρια (γιατί ανήκαν στο χάσι της Βαλιδέ Σουλτάνας).
Ο Πολύγυρος διατήρησε την ηγετική του φυσιογνωμία και στις στιγμές της
Επανάστασης του 1821 και της επόμενης του 1854 και πλήρωσε βαρύ τίμημα: το
χωριό κάηκε από τους Τούρκους το 1821 και οι πρόκριτοί του σφάχτηκαν το 1854.
Σήμερα ένα από τα ωραιότερα κτήρια της κωμόπολης είναι το δημαρχείο, χτισμένο
από τον αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Παιονίδη. Αν έχετε δυνατό εκτός δρόμου όχημα,
μπορείτε να ακολουθήσετε τον εγκαταλειμμένο παλιό κεντρικό χωματόδρομο
Πολυγύρου – Βράσταμων και να κάνετε μια εκπληκτική και εντελώς άγνωστη
διαδρομή. Ο χειμώνας είναι βαρύς στον Χολομώντα, αλλά μια βόλτα στα μαγευτικά
του δάση αξίζει πάντα τον κόπο. Εξάλλου η Χαλκιδική δεν είναι μόνο θάλασσα…

ΔΙΑΜΟΝΗ

H πιο ξεχωριστή επιλογή για διαμονή στην καρδιά του βουνού είναι ο πολύ καλός
ξενώνας «Απολυμένη Πέτρα» (23710-94144) κοντά στον Ταξιάρχη. Άλλοι δύο πολύ
καλοί ξενώνες σάς περιμένουν στην Αρναία και οι δύο φτιαγμένοι σε αντίστοιχα
παλιά αρχοντικά σπίτια. Είναι η «Οικία Αλεξάνδρου» (2310-222721) και το
«Αρχοντικό Μήτσιου» (23720-22744). Στον Πολύγυρο έχει δημιουργηθεί πρόσφατα ο
ωραίος ξενώνας «Μορφέας», αλλά επειδή είναι μικρός δοκιμάστε και στο παλιό
αλλά νοικοκυρεμένο ξενοδοχείο «Γκλάβα» (23710-24222). Στις ανατολικές πλαγιές
του Χολομώντα, στο Παλαιοχώρι, θα βρείτε το άνετο «Park Hotel Τάσος»
(23720-41722).

ΦΑΓΗΤΟ

Στον Χολομώντα εκτρέφονται μεγάλα κοπάδια με αγριογούρουνα (υπάρχουν και άγρια
φυσικά) οπότε μη χάσετε την ευκαιρία να δοκιμάσετε το πεντανόστιμο κρέας τους.
Γι’ αυτό θα πάτε στον «Σώγαμπρο» και στον «Τάκη Γιουρούδη», δύο πασίγνωστες
ψησταριές (μεταξύ τους υπάρχει λυσσαλέος ανταγωνισμός) πάνω στον παλιό
ασφαλτόδρομο Πολυγύρου Αρναίας, κοντά στον Ταξιάρχη. Φυσικά όπως θα δείτε και
στις ταμπέλες που έχουν αναρτήσει «το κρασί είναι Αγίου Όρους διαβασμένο!»
Στον Ταξιάρχη επίσης υπάρχει η καλή ψησταριά «Πηγή», ενώ στη γειτονική Αρναία
δοκιμάστε την κουζίνα στην «Οικία Αλεξάνδρου» και στο εντευκτήριο του
Κυνηγετικού Συλλόγου. Στον Πολύγυρο υπάρχει το πολύ καλό εστιατόριο «Έξι
Βρύσες», στο πάρκο της πόλης (δοκιμάστε αγιορείτικη μελιτζάνα και χοιρινό
κρασάτο).

INFO

Αστυνομία Πολυγύρου 23710-222.27, Τουριστική Αστυνομία Πολυγύρου
23710-234.96, Νοσοκομείο Πολυγύρου 23710-222.22, Αστυνομία Αρναίας
23720-222.05, Αγροτικό Ιατρείο Αρναίας 23720-222.22.