διακοπές Kαρύταινα – Aρκαδία

Μία πέτρινη πόλη με 350 σπίτια απλώνεται πάνω στο Αχρειοβούνι της
Πελοποννήσου και κάτω από το επιβλητικό κάστρο της. H Καρύταινα είναι μοναδικό
καταφύγιο ομορφιάς για την ψυχή και το βλέμμα και οι περιοχές γύρω της
προσφέρονται για σπορ και περιπάτους σε αξιοθέατα που υπάρχουν σε κοντινή απόσταση

Αθήνα – Τρίπολη – Μεγαλόπολη. Χωρίς δεύτερη σκέψη, αφήνεις πίσω σου την
αδιάφορη κωμόπολη και τις αιώνιες τουλούπες του άσπρου καπνού των εργοστασίων
της ΔΕΗ που ρυπαίνουν τη φαντασία: Έπειτα από 17 χιλιόμετρα οδήγησης προς τα
βορειοδυτικά το μυαλό ανασαίνει ελεύθερο, καθώς ο ασφαλτόδρομος που
στριφογυρίζει αποκαλύπτει σε γκρο πλαν την πετροκτισμένη πολιτεία με τα 350
σπίτια που ανασαίνει σίγουρη για την ομορφιά της, κτισμένη πάνω στα ερείπια
της αρχαίας Βρένθης και κάτω από το επιβλητικό κάστρο της. Ο Αλφειός και ο
Λούσιος την πολιορκούν σαν πολύφερνη νύφη, χαρίζοντας στους περιηγητές τη
δροσιά της δασωμένης φύσης τους και τον κελαρυστό απόηχο των νερών που κυλούν
παγωμένα όλο τον χρόνο.

Περνάς τον πλάτανο και την πηγή του Σπολλάτη με το χωνευτικό νερό της,
αφήνεις πίσω σου το πέτρινο κτίριο του Δημοτικού Σχολείου και την εκκλησία του
πολιούχου της Αγίου Αθανασίου, φτάνεις στη μικρή πλατεία δεξιά, όπου τα
παιδιά παίζουν ακόμη με τις στρακαστρούκες τα απογεύματα: Καλωσήλθες στην
Καρύταινα. Εκεί όπου οι μαχαλάδες γοητεύουν με τα αναστηλωμένα διώροφα και
τριώροφα σπίτια χαρακτηριστικής αρκαδικής αρχιτεκτονικής του 18ου και του 19ου
αι.: μακροσκελή, ορθογώνια, στραμμένα προς τον ήλιο, έχουν μικρά καφασωτά
παράθυρα με πελεκητά αγκωνάρια, ζυγισμένα με ακρίβεια από ντόπιους και
Λαγκαδινούς τεχνίτες και παρότι φαίνονται πελώρια, από την πίσω πλευρά τους
ανεβαίνεις άνετα στη σκεπή χωρίς σκάλα. Ανάμεσά τους, στέκονται τα τρία
επιβλητικά «μπαρουτοκαπνισμένα» καστρόσπιτα: του Μαντζουράνη στο
κάστρο, της Λεβένταινας και του Κουντάνη, στον πίσω μαχαλά, εκεί
όπου αν πας βόλτα την ώρα που σουρουπώνει και κάνεις τον γύρο του κάστρου από
την πίσω μεριά, θα ακούσεις τον Αλφειό να βρυχάται στο βάθος της
χαράδρας και τα παιδιά του χωριού που σε συνοδεύουν να σου μιλάνε για τον μύθο
του αράπη με τις λίρες που εμφανιζόταν τα βράδια στην έρημη γειτονιά.

Αγ. Νικόλαος

Αν, πάλι, ανέβεις στον πάνω μαχαλά και φτάσεις στο εκκλησάκι του
Άι-Λια, τότε θα έχεις την ευκαιρία να αγναντέψεις όλη τη γύρω περιοχή και
να δεις τη μοναδική άποψη του κάστρου της Καρύταινας που υψώνεται απέναντι,
σχεδόν στο ίδιο ύψος με το σημείο όπου στέκεσαι. H εκκλησούλα αυτή είναι μία
από τις περίπου 40 που υπάρχουν μέσα και γύρω από το χωριό και – έτσι –
ετοιμάσου να επισκεφθείς τουλάχιστον τρεις από αυτές: Την Ευαγγελίστρια
που κτίστηκε το 1867 και έχει χρυσοποίκιλτο επιτάφιο από την Οδησσό και
ασημένιο Ευαγγέλιο που είχε την υπογραφή του Κολοκοτρώνη. Τη Ζωοδόχο
Πηγή κτισμένη τον 16ο αιώνα πάνω σε παλαιότερο ναό που υπήρχε από τον 14ο
αιώνα, με καμπαναριό που θεωρείται από τα σημαντικότερα στην Ελλάδα και τον
βυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου, 13ου-14ου αι., ο οποίος έχει στο
εσωτερικό του παλαιές αγιογραφίες που έφτιαξαν Κρήτες και φωτίζεται μόνο με
κεριά. Στις 6 Δεκεμβρίου, όταν γιορτάζει, η Λειτουργία αρχίζει αργά τη νύχτα
και σχολάει πριν ξημερώσει – «ενθύμιο» της εποχής της Τουρκοκρατίας…

Οι βόλτες στα σοκάκια γύρω από το κέντρο του χωριού σε φέρνουν εκεί όπου τα
εγκαταλελειμμένα κτίρια μαρτυρούν ότι υπήρχε, άλλοτε, η πολύβουη αγορά με τα
δεκάδες μαγαζιά: η Καρύταινα, έδρα του Δήμου Γόρτυνας με δεκαέξι χωριά, είχε
φθάσει να αριθμεί έως και 4.000 κατοίκους πριν από το 1950. Σήμερα οι περίπου
150 άνθρωποι που μένουν μόνιμα εδώ και οι πολλοί ξένοι και Έλληνες που την
επισκέπτονται όλο το χρόνο πρέπει να περιοριστούν για τις προμήθειές τους στο
μπακαλικάκι και για τη διασκέδασή τους στις δυο-τρεις ταβέρνες και τα δύο
καφενεία του χωριού. Ας είναι κι έτσι: τουλάχιστον τα τελευταία 10 χρόνια το
χωριό ξαναβρήκε μια στοιχειώδη ζωή, αυτή την ήρεμη ζωή που τόσο δείχνουμε να
έχουμε ανάγκη εμείς, οι δραπέτες του εξπρές που λέγεται Αθήνα.

Αξίζει να δείτε στην περιοχή

* Το παραδοσιακό ορεινό χωριό της Στεμνίτσας, κτισμένο στα 1.080 μ.,
που απέχει 15 χλμ. από την Καρύταινα. Σε άλλα 8 χλμ. βρίσκεται ο διατηρητέος
οικισμός της Δημητσάνας, κοντά στον οποίο υπάρχει και το υπαίθριο μουσείο
υδροκίνησης, με νεροτριβή, αλευρόμυλο, βυρσοδεψείο και μπαρουτόμυλο.

* Τη Μονή Προδρόμου. Ιδρύθηκε το 1167 και είναι ενταγμένη με τρόπο
εντυπωσιακό στο τοπίο των απόκρημνων βράχων της χαράδρας του Λούσιου. Απέχει
16 χλμ. από την Καρύταινα, μέσω Ελληνικού.

* Την παλιά Μονή Φιλοσόφου. Από τα παλαιότερα μοναστήρια της
Πελοποννήσου (πρέπει να έχει ιδρυθεί το 963) που λειτουργούσε και ως Κρυφό
Σχολειό. Το μονοπάτι που συνδέει τη Μονή Προδρόμου με τη Μονή Φιλοσόφου και
περνάει μέσα από το φαράγγι του Λούσιου είναι εκπληκτικό (διάρκεια μιάμιση
ώρα).

* Τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Βρίσκεται 14 χλμ. νότια της
Ανδρίτσαινας, πάνω στο όρος Κωτίλιο, στην τοποθεσία που ονομαζόταν στην
αρχαιότητα Βάσσες. Είναι από τα καλύτερα διατηρημένα μνημεία της κλασικής
αρχαιότητας. Κτίστηκε – 420-400 π.X. – στη θέση παλαιότερου αρχαϊκού ναού με
αρχιτέκτονα, σύμφωνα με τον Παυσανία, τον Ικτίνο.

* Τη Μονή Αιμυαλών και το ληνό των Κολοκοτρωναίων. H μονή βρίσκεται 2,5
χλμ. ανατολικά της Δημητσάνας και είναι κτισμένη στη ρίζα ενός βράχου, σε
υψόμετρο 900. Στην είσοδό της υπάρχει πέτρινο κτίσμα με κεραμίδια, ο «ληνός
(παλιό πατητήρι σταφυλιών) των Κολοκοτρωναίων». Εδώ, το 1806 βρήκεκαταφύγιο
μία μικρή ομάδα κλεφτών με αρχηγό το Γιάννη Κολοκοτρώνη, αδερφό του Θόδωρου,
που όμως σκοτώθηκαν ύστερα από προδοσία των καλόγερων. Από αυτούς τους
άμυαλους καλόγερους πήρε στη συνέχεια το όνομά του το μοναστήρι των Αιμυαλών.

Τα πέτρινα γεφύρια

Το πέτρινο γεφύρι του Αλφειού

* Στον δρόμο προς την Ανδρίτσαινα βρίσκεται το διάσημο πέτρινο
πεντάτοξο γεφύρι του Αλφειού, στη δυτική πλευρά του οποίου είναι
«προσκολλημένη» η βυζαντινή εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου. Το γεφύρι έχει
μήκος 50 μέτρων, κτίστηκε από τους Φράγκους τον 13ο αιώνα και ανακαινίστηκε το
1440. Οι θρύλοι το θέλουν να μη στεριώνει και να παρασύρεται από τα ορμητικά
νερά του ποταμού, μέχρις ότου ο άρχοντας του κάστρου της Καρύταινας
Γοδεφρείδος ντε Μπριγιέρ έκτισε σε αυτό την αρχόντισσα και κυρά του. H
στενοχώρια του, πάντως, δεν κράτησε και πολύ καθώς παρηγορήθηκε πάραυτα με τη
γυναίκα του πρωτοπαλίκαρού του Δομέστιχου Καταβά, μαζί με την οποία έφυγε
μακριά παρατώντας το κάστρο του που ήρθε στην εξουσία του Καταβά! (Για τις
ιστορίες αυτές μπορείτε να διαβάσετε τα βιβλία του Καρυτινού Γιάννη
Αντωνόπουλου «Στ’ αχνάρια των προγόνων μας» και «Καρύταινα: το μετερίζι του
’21».) Όπως λένε επίσης, πάνω στο γεφύρι παλιά υπήρχε σχισμή ώστε οι
περαστικοί να αφήνουν τον οβολό τους που έπεφτε κατευθείαν μέσα στο εκκλησάκι,
πίσω από το εικόνισμα της Παναγίας. Στην περιοχή αυτή υπάρχουν και παλιοί
πέτρινοι νερόμυλοι.

Το γεφύρι του Ατσίχολου

* Περίπου πέντε χιλιόμετρα έξω από την Καρύταινα, στον δρόμο προς
Βλαχόραφτι, βρίσκεται το παλιό πέτρινο γεφύρι του Ατσίχολου στον ποταμό
Λούσιο. Από το σημείο αυτό ξεκινούν οι διαδρομές ράφτινγκ και καγιάκ μέσα στο
πανέμορφο φαράγγι του ποταμού, που έχει νερό όλο το χρόνο. H πρώτη διαδρομή
ράφτινγκ καταλήγει στο γεφύρι του Κούκου στον Αλφειό (διάρκεια μιάμιση ώρα,
3ου βαθμού δυσκολίας), η δεύτερη στο Μάτεση της Ηλείας (διάρκεια τέσσερις
ώρες, 3ου και 4ου βαθμού δυσκολίας). Τέλος, όταν τα ποτάμια αυτά έχουν πολύ
νερό, υπάρχει και η εναλλακτική διαδρομή από το χωριό Θεισόα προς τα Σέκουλα.
Στην περιοχή μπορείτε να κάνετε και οργανωμένες πεζοπορικές διαδρομές στο
φαράγγι του Λούσιου και της Νέδας, 4X4 κ.ά.

Πληροφορίες στις εταιρείες Alpine (τηλ. 210 6753514), Περιπέτεια (τηλ. 210
9646366), No Limits (τηλ. 2310 403653, 27910 31450) Trecking Hellas (τηλ. 210 3310323).

Καρύταινα επί 2 ή επί 4!

Λούσιος

Αναπνέεις, βλέπεις, ακούς, θαυμάζεις. H βόλτα στην Καρύταινα με τα πόδια είναι
η χαρά των αισθήσεων. Ακολουθήστε λοιπόν το μονοπάτι από το γεφύρι του Αλφειού
προς το κέντρο του χωριού, ή περπατήστε από την είσοδο του κάστρου προς τον
πίσω μαχαλά, στη συνέχεια περιμετρικά στον κάτω μαχαλά και επιστρέψτε στο
κέντρο. Ωραίος είναι και ο περίπατος από το χωριό προς τον ποταμό Λούσιο.

Στην ευρύτερη περιοχή, μπορείτε να κάνετε και ιππασία. Τα ντόπια άλογα που
νοικιάζει ο Δημήτρης Λυκόγιαννης στο γειτονικό χωριό Ελληνικό (τηλ. 27910
31400) ξέρουν καλά τα μονοπάτια της περιοχής και θα σας οδηγήσουν σε υπέροχα
μέρη. Μαζί με τα άλογα θα πάρετε και την αναγκαία εξάρτυση, ενώ υπάρχει η
δυνατότητα και ταχύρρυθμων μαθημάτων από εκπαιδευτή.

Το «Τολέδο» της Πελοποννήσου

Παναγιά του Κολοκοτρώνη

Περισσότερα από εκατόν δέκα πέτρινα σκαλοπάτια σε φέρνουν από το κέντρο του
χωριού στην κορυφή του απόκρημνου βράχου, εκεί όπου κτίστηκε τον 13ο αιώνα ένα
από τα σημαντικότερα κάστρα της Πελοποννήσου. Στη διαδρομή οι…
συναντήσεις δεν λείπουν: Στο πρώτο πλάτωμα αριστερά, το άγαλμα του Γέρου του
Μοριά αγναντεύει, μάλλον βλοσυρό, το χωριό που αγάπησε. Λίγο πιο κάτω, σε μια
παράκαμψη της διαδρομής βρίσκεται η σταυροειδούς ρυθμού εκκλησία της
Παναγιάς του Κολοκοτρώνη (λέγεται και Παναγιά στο Κάστρο) δίπλα στο
σπίτι που έκτισε ο ίδιος για να μείνει στα χρόνια της Επανάστασης, τότε που
επισκευάστηκε και το κάστρο με έξοδα δικά του.

Στην κορυφή, περνώντας τη θολωτή καστρόπορτα του τριγωνικού κάστρου, αφήνεις
το βλέμμα να ξεχυθεί ελεύθερο στο φαράγγι του Λούσιου, στην Καρύταινα από
κάτω, στο Μαίναλο, στην πεδιάδα της Μεγαλόπολης, στο Λύκαιο και στη Μύνθη. Ο
άνεμος που πνέει πάντα εκεί ψηλά, αν στήσεις αυτί διηγείται ιστορίες: Για την
εποχή της αιχμής του κάστρου και της Καρύταινας κατά τη διάρκεια της
Φραγκοκρατίας, τότε που ο Ούγκο και στη συνέχεια ο Γοδεφρείδος ντε Μπριγιέρ
έβαλαν τους χωρικούς να κουβαλήσουν χιλιάδες πέτρες και να κτίσουν βιαστικά το
ισχυρό κάστρο, για τον φόβο των Σλάβων. Για την εξαγορά του από τον Ανδρόνικο
Παλαιολόγο το 1320, όταν το χωριό έγινε βυζαντινή κτήση, και ύστερα για το
πέρασμα στους Τούρκους. Με το ξέσπασμα της Επανάστασης και ύστερα από αρκετές
προσπάθειες, οι εξεγερμένοι με αρχηγό τον Γέρο του Μοριά θα καταφέρουν να
διώξουν τους Τούρκους και να το κάνουν καταφύγιο και ορμητήριό τους εναντίον
του Ιμπραήμ.

Όπως λέγεται, το κάστρο επικοινωνούσε με λαγούμι με τη σπηλιά της Κάβιας, στον
Λούσιο.

Διαμονή

«Βρένθη» (τηλ.: 27910 31650). Παραδοσιακός πέτρινος ξενώνας με εννέα
δωμάτια… σπαρτιάτικα επιπλωμένα.

«Τρικολώνιον» στη Στεμνίτσα (τηλ.: 2795081430). Χαρακτηριστικό δείγμα
πολυόροφου πυργόσπιτου με 18 δωμάτια και δύο σουίτες

Φαγητό

* «Το Σταυροδρόμι» (στην είσοδο του χωριού). Δοκιμάστε κατσικάκι
λαδορίγανη, καγιανά, παστό χοιρινό και γιαχνιστά χόρτα.

* «Τα Παπάκια». Ωραία πέτρινη ταβέρνα μέσα σε ένα τεράστιο αγρόκτημα με
αγριόχοιρους, ελάφια, στρουθοκαμήλους, άλογα και αλεπούδες. Σπεσιαλιτέ της, το
ψαρονέφρι με ψητή τομάτα και ο κόκορας με χυλοπίτες.

* «Το Κάστρο» στο κέντρο του χωριού, με τυπική ελληνική κουζίνα.

* «H Καρβουναρέικη» (στον δρόμο προς Μεγαλόπολη). Με καγιανά και νόστιμα
ψητά, δίπλα στο εκκλησάκι της Καρβουναρέικης Παναγιάς που είναι και αξιοθέατο
της περιοχής.

* Τέλος, νόστιμα κοψίδια και ζυμωτό ψωμί θα γευθείτε οδηγώντας μέχρι το
γειτονικό Κατσίμπαλη, στο μικρό ταβερνάκι της κυρά Σταθίας Γιώτη.

info

Δήμος Καρύταινας: 27910 31231- 31214

Κείμενο-φωτογραφίες: Βάλυ Βαϊμάκη

Διεύθυνση: Γιάννης Ντρενογιάννης * Υπεύθυνος Ύλης: Χρήστος Λιάλιος