Συσκότιση… επενδύσεων

Μπλακ άουτ στην απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προκαλεί η μεγάλη
καθυστέρηση στο ξεκαθάρισμα των «κανόνων» λειτουργίας της αγοράς, σε μια
περίοδο που η Ελλάδα κινείται «στην κόψη του ξυραφιού» σε ό,τι αφορά την
επάρκεια ηλεκτρικού ρεύματος και τις δυνατότητες του συστήματος να τροφοδοτεί
κανονικά τη χώρα στις ώρες αιχμής του καλοκαιριού.

Με την κυβέρνηση να μην έχει προσδιορίσει μέχρι σήμερα το πλαίσιο λειτουργίας
των νέων ιδιωτικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας – καθυστέρηση που
έρχεται να προστεθεί σε αυτήν που έχει προηγηθεί τα τελευταία χρόνια – και
τους ιδιώτες που έχουν πάρει τις σχετικές άδειες να εμφανίζονται απρόθυμοι να
επενδύσουν, ζητώντας εγγυήσεις για τη βιωσιμότητα των μονάδων τους, η
ενεργειακή επάρκεια της χώρας παραμένει αβέβαιη. Έτσι, επενδυτικά σχέδια που
υπερβαίνουν το ένα δισ. ευρώ και αφορούν τη δημιουργία των μονάδων αυτών
κινδυνεύουν να παραμείνουν «παγωμένα» για μεγάλο διάστημα ακόμη.

Απειλή μπλακ άουτ

Το πάγωμα των επενδυτικών αυτών σχεδίων όχι μόνο «πάει πίσω» την περίφημη
απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και έρχεται σε μια στιγμή
που η αύξηση των ενεργειακών αναγκών της χώρας (περίπου 4% σε ετήσια βάση)
επιβάλλει την άμεση ενίσχυση του συστήματος με νέες θερμοηλεκτρικές μονάδες.
Μάλιστα, όπως παραδέχονται ακόμη και οι υπεύθυνοι για τη χάραξη της
ενεργειακής πολιτικής φορείς, το ενδεχόμενο να εκδηλωθούν φαινόμενα μπλακ άουτ
κατά τους θερινούς μήνες – και ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής του Ιουλίου –
δεν μπορεί να αποκλειστεί. Και αυτό, καθώς το διαθέσιμο παραγωγικό δυναμικό
της χώρας – υπό ιδανικές συνθήκες, δηλαδή εφόσον δεν υπάρχουν μονάδες εκτός
λειτουργίας – καλύπτει οριακά τη μέγιστη ζήτηση για ρεύμα που για τον φετινό
Ιούλιο εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 10.000 μεγαβάτ.

Οι συνεχείς αναβολές στο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού σε νέους παίκτες δεν
είναι άσχετη και με το θολό τοπίο που επικρατεί και στη συγγενή αγορά του
φυσικού αερίου, το οποίο θα αποτελεί την πρώτη ύλη για τη λειτουργία των νέων
ιδιωτικών μονάδων. Κανείς δεν γνωρίζει αυτή τη στιγμή πόσο θα είναι το τελικό
κόστος του φυσικού αερίου που θα χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή, αφού δεν
έχει ακόμη εκδοθεί η υπουργική απόφαση που θα καθορίζει το κόστος μεταφοράς
του αερίου μέσα από τα δίκτυα της ΔΕΠΑ. Χωρίς το ξεκαθάρισμα της αγοράς αυτής,
ιδιωτικές επενδύσεις στην παραγωγή ηλεκτρισμού δεν πρόκειται να
πραγματοποιηθούν, όπως υποστηρίζουν στελέχη των ενδιαφερόμενων ομίλων αλλά και
των τραπεζών.

Γόρδιος δεσμός

Στο υπουργείο Ανάπτυξης προσπαθούν την περίοδο αυτή να λύσουν τον γόρδιο δεσμό
των περίφημων κωδίκων – του πλαισίου λειτουργίας της ιδιωτικής αγοράς -, οι
οποίοι θα πρέπει, από τη μια, να εξασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των ιδιωτικών
μονάδων που σχεδιάζονται να κατασκευαστούν και, από την άλλη, να κρατήσουν τα
τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος σε ελεγχόμενα επίπεδα. Για τους ιδιώτες
επενδυτές, «κλειδί» στην απόφαση για την ενεργοποίηση των επενδυτικών τους
σχεδίων θα αποτελέσουν οι εγγυήσεις που θα δοθούν, μέσω των περίφημων κωδίκων,
για την προστασία τους έναντι της δεσπόζουσας θέσης που κατέχει η ΔΕΗ και την
καθιστά ανταγωνιστικότερη.

Οι ιδιώτες επενδυτές γνωρίζουν καλά ότι είναι δύσκολο, έως ακατόρθωτο, να
ανταγωνιστούν τη ΔΕΗ, λόγω του λιγνίτη που χρησιμοποιεί ως καύσιμο, ο οποίος
είναι κατά πολύ φθηνότερος από το φυσικό αέριο που θα χρησιμοποιούν οι ίδιοι
για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τις μονάδες τους. Δεν είναι τυχαίο
το γεγονός ότι ακόμη και τα ΕΛΠΕ που σχεδόν ολοκληρώνουν την κατασκευή της
μονάδας ηλεκτροπαραγωγής στη Θεσσαλονίκη φοβούνται ότι δύσκολα θα τα βγάλουν
πέρα σε μια αγορά όπου ο κυρίαρχος παίκτης (η ΔΕΗ) παράγει το 60% του
προϊόντος του με φθηνό καύσιμο, όπως δήλωσε πρόσφατα και ο ίδιος ο πρόεδρος
του ομίλου κ. Τίμος Χριστοδούλου.

Ζητούν εγγυήσεις

Σε κάθε περίπτωση, οι ιδιώτες επενδυτές ζητούν σε πρώτη φάση εγγυήσεις ώστε η
είσοδος των μονάδων τους στον λεγόμενο Ημερήσιο Προγραμματισμό Ενέργειας που
θα διαχειρίζεται ο ΔΕΣΜΗΕ να αμείβεται με τέτοιον τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται
η κερδοφορία τους. Εδώ όμως αρχίζουν και τα δύσκολα: Αν για μια σειρά λόγους
οι ιδιωτικές μονάδες δεν καταφέρουν κατά τη διάρκεια του έτους να έχουν
κερδοφόρες επιδόσεις, τότε θα πρέπει να «επιδοτούνται» κατά κάποιον τρόπο από
τον προϋπολογισμό του ΔΕΣΜΗΕ. H ρύθμιση αυτή όμως δεν φαίνεται να γίνεται
αποδεκτή από τον ΔΕΣΜΗΕ, γεγονός που αποτελεί μεγάλο «αγκάθι» στις
διαπραγματεύσεις.

Οι τράπεζες

Όλες αυτές οι εκκρεμότητες δημιουργούν προβληματισμό και στις τράπεζες οι
οποίες θα κληθούν να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις των ιδιωτών για την
κατασκευή των μονάδων. Πρόκειται για ένα υπέρογκο ποσό που θα πρέπει να
χορηγήσουν με τη μορφή δανείων, το οποίο για κάθε μονάδα υπερβαίνει τα 100
εκατ. ευρώ (250 εκατ. ευρώ το συνολικό κόστος κατασκευής της μονάδας).
Παράλληλα τραπεζικά στελέχη επισημαίνουν ότι ούτως ή άλλως αυτή τη στιγμή το
τοπίο είναι θολό και δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τη βιωσιμότητα των μονάδων που
καλούνται να λειτουργήσουν σε μια αγορά με μεγάλο ρίσκο.

Πάντως, οι συνεχείς αναβολές στη σύνταξη των περίφημων κωδίκων δεν είναι
άσχετες και με τους φόβους της κυβέρνησης ότι η εξασφάλιση της βιωσιμότητας
των νέων ιδιωτικών μονάδων θα οδηγήσει κατά πάσα πιθανότητα σε ανατιμήσεις στο
ηλεκτρικό ρεύμα που αργά ή γρήγορα θα κληθούν να πληρώσουν οι επιχειρήσεις και
οι οικιακοί χρήστες.

Πιέσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Στελέχη της ενεργειακής αγοράς φοβούνται ότι αν η ελληνική κυβέρνηση δεν
προχωρήσει εγκαίρως στο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου το
αργότερο έως το 2007, αυτό θα γίνει «εκ των άνω». Δηλαδή, η Ευρωπαϊκή Ένωση
είναι πολύ πιθανό να εφαρμόσει είτε το ιταλικό είτε το γαλλικό μοντέλο
απελευθέρωσης. Στην Ιταλία η E.E. υποχρέωσε τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού
(ENEL) να πουλήσει σε ιδιώτες σημαντικό αριθμό μονάδων της. Στη Γαλλία
υποχρέωσε την κυβέρνηση να εκχωρήσει σε ιδιωτικά συμφέροντα την προμήθεια του
περίπου 10% των συνολικών αναγκών της χώρας σε ηλεκτρισμό. Με άλλα λόγια,
μπορεί να υποχρεωθεί η ΔΕΗ να πουλάει μέρος της παραγωγής της σε τιμή κόστους
σε μεσάζοντες προμηθευτές, οι οποίοι στη συνέχεια θα το μεταπωλούν σε
επιχειρήσεις ή νοικοκυριά. Παράλληλα, μπορεί να δοθεί η δυνατότητα
περισσότερων εισαγωγών ρεύματος από τους ξένους προμηθευτές οι οποίοι
προμηθεύουν μεγάλους επιλεγμένους πελάτες με ηλεκτρικό ρεύμα που αντιστοιχεί
στο 3% των ενεργειακών αναγκών της χώρας.