MBA Mάνατζμεντ παντός… σκοπού

Σε πρόσφατη αγγελία που δημοσιεύθηκε στον Τύπο, γνωστό δημόσιο ψυχιατρείο
ζητούσε Διευθυντή Μάρκετινγκ. Πόσο παράξενο μπορεί να ακούγεται αυτό;

ΠΙΟ ΚΑΛΑ KAI ΠΙΟ ΓΡΗΓΟΡΑ

Μάνατζμεντ σημαίνει καλύτερη διαχείριση πόρων και στόχων ή, με απλά λόγια, όλα
να γίνονται πιο καλά και πιο γρήγορα. Συνεπώς, το μάνατζμεντ δεν αφορά μόνον
τον κόσμο των επιχειρήσεων. Πολλοί μεγάλοι μη κερδοσκοπικοί ή και μη
κυβερνητικοί οργανισμοί διαχειρίζονται κύκλο εργασιών και κεφάλαια που πολλές
εταιρείες δεν έχουν καν ονειρευθεί. Το μέγεθος αυτών των οργανισμών
προϋποθέτει καλή οργάνωση και συντονισμό. Για παράδειγμα, η Greenpeace ή οι
Γιατροί Χωρίς Σύνορα είναι παγκόσμιες οργανώσεις που πρέπει, ανάμεσα σε πολλά
άλλα, να ασχοληθούν με αλυσίδες τροφοδοσίας, προϋπολογισμούς, οργανωσιακή
επικοινωνία και παρουσιάσεις, μελέτες σκοπιμότητας, διαχείριση κεφαλαίων,
λογιστικά σχέδια κτλ.

ΓΙΑ Ο,TI ΜΠΟΡΕΙΤΕ NA ΦΑΝΤΑΣΤΕΙΤΕ

Ακόμη μερικά παραδείγματα: ο ΟΗΕ διαθέτει κάποιες ομάδες, τις οποίες
απαρτίζουν γνωστοί και έμπειροι επαγγελματίες του Μάρκετινγκ, προκειμένου να
τον συμβουλεύουν πώς θα βελτιώσει τη δημόσια εικόνα του. Πολλές εκκλησίες σε
αρκετές χώρες προσλαμβάνουν εταιρείες δημοσίων σχέσεων. Το Μουσείο Guggenheim
χρησιμοποιεί χρηματοοικονομικά μοντέλα για να αξιολογήσει τις επόμενες
κινήσεις του. Μεγάλα ξένα πανεπιστήμια λαμβάνουν μέρος σε εμπορικές εκθέσεις.
Συνταξιοδοτικά ταμεία επενδύουν στις κεφαλαιαγορές. Τα ελληνικά νοσοκομεία
ψάχνουν για μάνατζερ που δεν είναι γιατροί. H Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει ως
προϋπόθεση, για τη βιωσιμότητα προγραμμάτων ανθρωπιστικής βοήθειας, τη γνώση
μάνατζμεντ.

ΚΟΙΝΟΣ ΣΤΟΧΟΣ, H ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ

H τάση που υπάρχει σε όλο τον κόσμο είναι ότι το μάνατζμεντ δεν αφορά μόνον
αυτούς που έχουν σπουδάσει οικονομικά ή είναι στελέχη επιχειρήσεων. Το ίδιο
συμβαίνει και με τους μεγάλους, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. H διαφορά
ανάμεσα σε αυτούς και τις μεγάλες εταιρείες είναι ότι τα κέρδη δεν μοιράζονται
ανάμεσα σε μετόχους. H βιωσιμότητα, όμως, είναι βασική προϋπόθεση για τη
μακροημέρευση κάθε οργανισμού. Γι’ αυτό και πολλά πανεπιστήμια πλέον
προσφέρουν ειδικά MBA για μη κυβερνητικούς οργανισμούς. Ακόμη, πολλοί
«γκουρού» διαφόρων business ειδικοτήτων όπως, για παράδειγμα, ο Kotler στο
Μάρκετινγκ, γράφουν βιβλία που απευθύνονται αποκλειστικά σε μη κερδοσκοπικούς
οργανισμούς. Εξ ου και όροι όπως «Πράσινο Μάρκετινγκ» ή «Κοινωνικό Μάνατζμεντ»

Το παράδειγμα της «Ψ-Διαδρομές»

Το δεκαετές Εθνικό Σχέδιο για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση «Ψυχαργώς» θέτει
άξονες δράσης που απαιτούν την εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων management. H
διάχυση και εφαρμογή αρχών οργάνωσης, διοίκησης και προγραμματισμού στις
υπηρεσίες ψυχικής υγείας βρίσκονται σε αρχικό, αλλά συγχρόνως κρίσιμο στάδιο
στη χώρα μας. Σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση του «Ψυχαργώς» διαδραματίζουν οι
μη κυβερνητικές, μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Αυτές, χάρη σε συγκεκριμένα
χαρακτηριστικά οργάνωσης, προσφέρουν ένα εναλλακτικό παράδειγμα
αποτελεσματικής λειτουργίας.

H Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας «Ψ-Διαδρομές», με
παρουσία 15 ετών στον χώρο, είναι αναγνωρισμένος Μη Κυβερνητικός Οργανισμός
που δραστηριοποιείται στην ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την προαγωγή ψυχικής
υγείας σε όλη την Ελλάδα και έχει την επιστημονική και διοικητική ευθύνη
προγραμμάτων και υπηρεσιών ψυχικής υγείας του ευρύτερου δημόσιου τομέα, που
χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από εθνικούς πόρους (υπουργείο
Υγείας). Για την ΕΠΑΨΥ εργάζονται 164 γυναίκες και 45 άνδρες, με μέσο όρο
ηλικίας τα 33 έτη.

Οι μέθοδοι επιλογής και τοποθέτησης του ανθρωπίνου δυναμικού, το σύστημα
αμοιβών και υποστήριξης, η ευελιξία στην ανάληψη πρωτοβουλιών και στην εξέλιξη
του ρόλου, η επένδυση στην εκπαίδευση και κατάρτιση του προσωπικού και η
πρωταρχική σημασία της διαδικασίας αξιολόγησης είναι παράγοντες που
διαφοροποιούν την ΕΠΑΨΥ στο επίπεδο του ανθρωπίνου δυναμικού.

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ

Εκτός από την αναγνώριση της σημαντικότητας της εισαγωγής στις αρχές του
management και την επιλογή των πλέον κατάλληλων εργαλείων, το βάρος
αναπόφευκτα στρέφεται στην εφαρμογή αυτών των αρχών από τους επαγγελματίες
ψυχικής υγείας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κατά πόσον είναι έτοιμοι
οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας να υιοθετήσουν και να υλοποιήσουν αρχές
management. Έως τώρα, η γενική έλλειψη εταιρικής κουλτούρας σε σχέση με τη
διαχείριση οργανισμών, τη λειτουργία ομάδας προσωπικού, τη διασφάλιση
ποιότητας, κυριαρχεί στον ευρύτερο δημόσιο χώρο της υγείας. Οι επιστήμονες
ψυχικής υγείας αντιμετωπίζουν με καχυποψία και σχετική περιφρόνηση τα
διοικητικά – διαχειριστικά θέματα και τη διαδικασία αξιολόγησης και
αυτο-αξιολόγησης.

ΠΙΟ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Από την άλλη, όμως, η ανάγκη ψυχιατρικής μεταρρύθμισης επιβάλλει την προαγωγή
μιας νέας διοίκησης και διαχείρισης οργανισμών, με μεγαλύτερη ευελιξία σε
σχέση με την παραδοσιακή λειτουργία δημοσίων οργανισμών. Αυτό προϋποθέτει τη
σύνδεση ενός νέου τρόπου (στυλ) εργασίας και διαχείρισης πολύπλοκων
διαχειριστικών – διοικητικών προβλημάτων του πλαισίου προς όφελος (και
όχι ως εμπόδιο) του αποκαταστασιακού – θεραπευτικού έργου στον χώρο της
ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.

Οι διαδικασίες διασφάλισης της ποιότητας ολοκληρώνονται μέσω συγκεκριμένων
σταδίων-βημάτων (σχεδιασμός πολιτικής, καθορισμός κριτηρίων, πιστοποίηση,
παρακολούθηση, αξιολόγηση, ενσωμάτωση νέων διαδικασιών και μηχανισμών
διασφάλισης, αναθεώρηση κτλ.).

Στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι πολύ σημαντικό να διευκρινίσουμε σε ποιο
στάδιο βρισκόμαστε, ποιο πρέπει να είναι το επόμενο βήμα, ποιο είναι το πιο
σημαντικό στοιχείο που η επιστήμη του μάνατζμεντ μπορεί να προσφέρει τη
δεδομένη στιγμή, δηλαδή την ουσιαστική ενδυνάμωση του οργανισμού.

Μια τέτοια προοπτική ανάπτυξης ενός μη κυβερνητικού οργανισμού, που σχηματικά
σκιαγραφήθηκε εδώ, αποτελεί πρόκληση για το μέλλον του management, της υγείας
και της ψυχικής υγείας.

Tips

Το μάνατζμεντ δεν αφορά…

…μόνον τον κόσμο των επιχειρήσεων. Πολλοί μεγάλοι μη κερδοσκοπικοί ή και
μη κυβερνητικοί οργανισμοί διαχειρίζονται κύκλο εργασιών και κεφάλαια που
πολλές εταιρείες δεν έχουν καν ονειρευθεί